Legislator Giurisprudenza & Legislazione
I CSK 1932/24 Generato dall'IA

Supreme Court allows attorney fee increase under Art. 4161 CPC due to unconstitutional regulation.

Numero d'incarto I CSK 1932/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially allowed an attorney's request to increase state-funded legal fees following a Constitutional Court ruling declaring the old fee schedule unconstitutional. The court held that Article 4161 of the Code of Civil Procedure permits reopening proceedings when a normative act is found unconstitutional, even if the decision concerned procedural costs rather than a final judgment. Consequently, the court replaced the invalid lower fee with the higher rate applicable to privately retained counsel.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 4011 k.p.c.; Art. 4161 k.p.c.: The Supreme Court may reopen proceedings via Art. 4161 k.p.c. to correct decisions on procedural costs when the underlying normative act is declared unconstitutional, ensuring effective legal protection for state-appointed counsel.

Parole chiave

Generato dall'IA
wznowienie postępowania art. 4161 k.p.c. pomoc prawną z urzędu niekonstytucyjność rozporządzenia wynagrodzenie adwokata Skarb Państwa art. 64 Konstytucji riduzione delle spese giudiziarie

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 4011 k.p.c.
1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4011 k.p.c.
art. 4161 k.p.c.
14; z 9 października 2007 r., II CO 6/07; z 19 marca 2012 r., II UO 1/12; z 5 grudnia 2012 r., I CO 49/12; z 18 marca 2015 r., I UO 2/14; z 19 grudnia 2017 r., I UO 2/17).Do postanowień niekończących postępowania, o których mowa w art. 4161 k.p.c., należy postanowienie o kosztach procesu (zob.
art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
w sprawie opłat za czynności adwokackie, jest niezgodny z art. 64 ust.
art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
1 zdanie drugie i art. 92 ust.
§ 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r.
art. 4011 k.p.c
1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4011 k.p.c.
art. 4161 k.p.c
można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.W myśl art. 4161 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., SK 90/22
Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, w którym orzeczono, że § 2 pkt 1 w zw.
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r., SK 66/19
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r., SK 78/21
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2023 r., SK 53/22
postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3767/22
postanowienie Sądu Najwyższego z 13 września 2023 r., I CSK 4563/22
postanowienie Sądu Najwyższego z 28 października 2024 r., III CZ 127/24
postanowienie Sądu Najwyższego z 29 sierpnia 2024 r., I CSK 1966/24
V CSK 530/19
Supreme Court awards attorney fees to the losing party for unpaid legal aid in cassation proceedings.
I CSK 1966/24
Supreme Court partially allowed lawyer's fee increase due to Constitutional Tribunal invalidating lower fee regulations.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

I CSK 1932/24 POSTANOWIENIE 6 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska na posiedzeniu niejawnym 6 marca 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa B.K. i P.K.‎przeciwko T.S. i D.S.‎o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,‎na skutek skargi o wznowienie postępowania B.K.‎na postanowienie Sądu Najwyższego ‎z 23 lipca 2020 r., V CSK 530/19, 1.zmienia zaskarżone postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lipca 2020 r., V CSK 530/19 w ten sposób, że w miejsce kwoty 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych podwyższonej o stawkę podatku VAT przyznaje adwokatowi Ł.N. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych w tym należny podatek od towarów i usług; 2.oddala wniosek w pozostałym zakresie; 3.oddala wniosek o zwrot kosztów postępowania.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy postanowieniem z 23 lipca 2020 r. uzupełnił postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2020 r. (V CSK 530/19) w ten sposób, że przyznał adw. Ł.N. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach wynagrodzenie w kwocie 3600 zł, powiększoną o stawkę podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodom z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.Pismem z 4 czerwca 2024 r. adwokat Ł.N. wniósł o zmianę postanowienia w zakresie przyznanych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz o zwrot kosztów postępowania.

Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, w którym orzeczono, że § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4011 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.W myśl art. 4161 k.p.c. w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem mogą być uchylone postanowienia niekończące postępowania w sprawie, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą.

Przepisy o wznowieniu postępowania stosuje się odpowiednio.Literalne brzmienie powołanego przepisu wskazywałoby, iż znajduje on zastosowanie tylko w odniesieniu do spraw zakończonych prawomocnym wyrokiem. Natomiast postanowienie o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie należy do orzeczeń o charakterze merytorycznym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 6 maja 2003 r., I CO 7/03, OSNC 2004, Nr 1, poz. 14; z 9 października 2007 r., II CO 6/07; z 19 marca 2012 r., II UO 1/12; z 5 grudnia 2012 r., I CO 49/12; z 18 marca 2015 r., I UO 2/14; z 19 grudnia 2017 r., I UO 2/17).Do postanowień niekończących postępowania, o których mowa w art. 4161 k.p.c., należy postanowienie o kosztach procesu (zob. postanowienie SN z 28 października 2024 r., III CZ 127/24).

Wniosek, w którym kwestionowane jest rozstrzygnięcie o przyznaniu kosztów pełnomocnikowi świadczącemu pomoc prawną z urzędu, pełnomocnik taki składa samodzielnie, działając w imieniu własnym i na własną rzecz (zob. postanowienia SN z 29 sierpnia 2024 r., I CSK 1966/24).Kierując się prokonstytucyjną wykładnią art. 4161 k.p.c. należało uznać wniosek o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach za dopuszczalny. Regulacja przewidziana w powołanym przepisie ma charakter szczególny i przyznaje uprawnienia stronie, której prawa zostały naruszone.

Trybunał Konstytucyjny w wielu wyrokach uznał za pozbawione podstaw różnicowanie sytuacji pełnomocników ustanawianych z urzędu i z wyboru w zakresie przysługującego im wynagrodzenia (zob.m.in. wyroki: z 23 kwietnia 2020 r., SK 66/19, OTK ZU 2020, z. A, poz. 13; z 20 grudnia 2022 r., SK 78/21, OTK ZU, z. A, poz. 20, i z 20 kwietnia 2023 r., SK 53/22, OTK ZU 2023, z. A, poz. 49). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, stwierdził niekonstytucyjność przepisów rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu oraz w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3767/22, przyjął, że wobec niekonstytucyjnego charakteru wskazanych przepisów pierwszego z tych rozporządzeń w systemie prawa powstała luka, uzasadniająca ustalenie stawki wynagrodzenia należnej pełnomocnikowi z urzędu w drodze analogii do unormowań dotyczących ogólnych stawek zastępstwa procesowego (podobnie np. postanowienie SN z 13 września 2023 r., I CSK 4563/22).W związku z tym konieczne jest zastąpienie zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny stawek - stosownie do wartości przedmiotu zaskarżenia i rodzaju postępowania - stawkami wynagrodzenia (opłat), jakie prawodawca przewidział za tego samego rodzaju prace (pomoc prawną) wyświadczone przez adwokata ustanowionego z wyboru, wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Zastosowanie per analogiam miał art. 4161 k.p.c., w przeciwnym razie pełnomocnik z urzędu byłby pozbawiony skutecznego środka dochodzenia wyższego wynagrodzenia, chociaż przepisy rozporządzenia zostały uznane za niekonstytucyjneZ tych względów Sąd Najwyższy, mając na względzie wskazywaną w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia, zasądził stawkę wynikającą z § 4 ust. 1 i 3 w zw. z § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.Wniosek o zwrot kosztów postępowania wywołanego przedmiotowym wnioskiem podlegał oddaleniu, jako że nikogo nie można uznać za stronę przeciwną do pełnomocnika z urzędu w niniejszym postępowaniu. (M.M.)[a.ł] ‎