Supreme Court dismisses appeal on civil tort damages where criminal negligence requires proven specific guilt, not anonymous risk.

Sygn. akt I CKN 208/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 lutego 2000 r.

Sąd Najwyższy, Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN

- E. Skowrońska-Bocian (spraw.)

Sędziowie:

SN

- K. Kołakowski

SN

- Z. Strus

Protokolant: A. Leszczyńska

po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2000 r.

na rozprawie sprawy

z powództwa małoletniego A. F. reprezentowanego przez matkę E. F.

przeciwko A. […] w G. i Skarbowi Państwa – Wojewodzie […]

o zapłatę

na skutek kasacji powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 12 grudnia 1997 r., sygn. akt I ACa […]

oddala kasację i zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego

w G. na rzecz adwokata W. W. kwotę 250,-zł (słownie: dwieście

pięćdziesiąt) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 czerwca 1997 r. sygn. akt I C […] Sąd Wojewódzki w G.

zasądził solidarnie od pozwanych A. […] w G. i Skarbu Państwa – […] Szpitala

[…] w G. na rzecz powoda małoletniego A. F. kwotę 5.000 zł tytułem

zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną zarażeniem wirusem żółtaczki

typu B.

Sąd ten przyjął, że istnieje związek czasowy pomiędzy pobytem powoda

w szpitalu a wystąpieniem choroby. Związku przyczynowego pomiędzy

zachorowaniem powoda a pobytem w szpitalu nie można ustalić w sposób

pewny, jednak pobyt w szpitalu kryje w sobie zwiększone ryzyko zakażenia

wirusem HBV. Dlatego też istnienie takiego związku jest prawdopodobne.

Zarzut przedawnienia został przez Sąd uznany za nieuzasadniony z dwóch

względów. Po pierwsze, wystąpiła sprzeczność z zasadami współżycia

społecznego. Po drugie, postępowanie funkcjonariuszy pozwanych wobec

powoda stanowi występek z art. 156 kk co uzasadnia zastosowanie 10-letniego

terminu przedawnienia.

Na skutek apelacji pozwanych Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem

z 12 grudnia 1997 r. sygn. akt I ACa […] zmienił zaskarżony wyrok i oddalił

powództwo. W odniesieniu do pozwanego Skarbu Państwa – […] Szpitala […]

przyjął,

że

brak

jest

podstaw

do

przypisania

temu

podmiotowi

odpowiedzialności z uwagi na treść porozumienia pomiędzy Szpitalem

a A. […]. W porozumieniu tym ustalono, że odpowiedzialność za poziom usług

świadczonych w Klinikach funkcjonujących w pomieszczeniach Szpitala

ponoszą kierownicy Klinik, za których odpowiada A. […]. W odniesieniu zaś

do pozwanej A. […] Sąd wskazał, że istnieje wprawdzie bardzo prawdopodobny

związek przyczynowy pomiędzy pobytem powoda w Klinikach a zarażeniem

wirusem żółtaczki typu B, jednak zarzut przedawnienia roszczenia jest

skuteczny. W szczególności za błędny uznał Sąd II instancji pogląd, zgodnie

z którym istnieją podstawy do przypisania funkcjonariuszom pozwanej A. […]

winy za występek z art. 156 kk popełniony w stosunku do powoda.

Ustalenie faktu popełnienia przestępstwa powinno nastąpić w sposób bezsporny,

a tymczasem Sąd I instancji ustalił jedynie, że istnieje prawdopodobieństwo

dopuszczenia się takiego czynu przez funkcjonariuszy pozwanego szpitala.

Zgodnie z regułami prawa karnego istniejące okoliczności powinny być

tłumaczone na korzyść oskarżonego co oznacza, że niemożliwe było ustalenie

popełnienia występku przez funkcjonariuszy pozwanej A..

Sąd Apelacyjny nie znalazł także podstaw dla uznania, że podniesienie

zarzutu przedawnienia było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Opóźnienie było znaczne (dwa i pół roku), nie wystąpiły przeszkody

w dochodzeniu roszczenia, a ponadto powód został skutecznie wyleczony i nie

poniósł uszczerbku na zdrowiu na skutek choroby.

Kasacja pozwanego oparta została na obu podstawach z art. 393 1 kpc.

Skarżący wskazuje na naruszenie art. 233 § 1 i art. 328 § 2 kpc przez dokonanie

błędnego ustalenia, iż zachowanie pracowników pozwanych nie nosiło znamion

przestępstwa z art. 156 § 2 kk. W rezultacie tego nastąpiło naruszenie art. 442

§ 2 kc przez przyjęcie, że w sprawie miał zastosowanie trzyletni, a nie

dziesięcioletni termin przedawnienia. Ponadto naruszony został art. 519 § 2 kc

przez przyjęcie, że umowa między […] Szpitalem […] a A. […] odnosi skutek

„względem wierzyciela bez jego zgody”.

Oddalając kasację Sąd Najwyższy miał na uwadze co następuje:

Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw zarzut, że Sąd Apelacyjny

dokonał błędnego ustalenia, iż zachowanie pracowników pozwanych nie było

występkiem z art. 156 § 2 kk. Wprawdzie bowiem zgodnie z powszechnie

przyjętym poglądem, sąd w procesie cywilnym władny jest samodzielnie ustalić

fakt popełnienia przestępstwa jako przesłanki zastosowania dłuższego terminu

przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody (art. 442 § 2 kc), jednak

ustalenia te muszą być dokonywane z uwzględnieniem reguł prawa karnego.

Podstawowymi zaś zasadami są m.in.: wykazanie winy sprawcy przestępstwa

oraz rozstrzyganie wątpliwości na korzyść oskarżonego.

W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że dla przyjęcia, iż zostało

popełnione przestępstwo określone w art. 156 § 2 kk niezbędne byłoby

wskazanie osoby lub osób, które w wyniku swojego zawinionego zachowania

się doprowadziły do zarażenia powoda wirusem żółtaczki typu B. Nie jest

możliwe, jako sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa karnego, przyjęcie,

że przestępstwo popełnione zostało przez bliżej nieokreśloną grupę osób.

Odwołanie

się

skarżącego

do

koncepcji

winy

anonimowej

jest

nieporozumieniem. Koncepcja ta, poddawana zresztą krytyce także na gruncie

stosunków odszkodowawczych, jest całkowicie nie do przyjęcia w odniesieniu

do faktu popełnienia przestępstwa.

Ponadto, jak trafnie wskazał Sąd Apelacyjny, nie został wykazany

w sposób jednoznaczny fakt zarażenia powoda w czasie pobytu w szpitalu,

a jedynie znaczny stopień prawdopodobieństwa. W takiej sytuacji występują

wątpliwości, które powinny być tłumaczone „na korzyść oskarżonego”.

Uwzględniając okoliczności związane z ustaleniem popełnienia przestępstwa

w procesie cywilnym oznacza to, że niemożliwe jest uznanie, iż popełniony

został czyn zagrożony sankcją karną.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób także uznać za

uzasadnione stanowisko, że do porozumienia pomiędzy […] Szpitalem […]

a A. […] należy stosować art. 519 kc, gdyż chodzi o przejęcie długu.

Nie sposób mówić o przejęciu długu w sytuacji, gdy strony porozumiewają się

co do podziału kompetencji i obowiązków w zakresie leczenia i opieki

nad chorymi. Porozumienie takie o tyle odnosi skutek wobec osób trzecich, że

wskazuje podmiot prowadzący działalność, z którą łączy się ryzyko wystąpienia

szkód oraz powstania odpowiedzialności za te szkody.

Jak

wynika

z

powyższego

podstawy

kasacji

nie

znajdują

usprawiedliwienia co powoduje oddalenie kasacji na podstawie art. 39312 kpc.

aw

jb.