Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II CZ 12/12 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court dismissal of cassation appeal due to non-payment of fees after a withdrawn fee waiver request.

Numero d'incarto II CZ 12/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the District Court's decision dismissing the appellant's cassation appeal for non-payment of court fees. The appellant had previously submitted a fee waiver request that was returned without substantive review, prompting the lower court to treat the subsequent waiver request as ineffective and reject the appeal. The Court held that a returned waiver request does not trigger the same consequences as a rejected one and requires the lower court to formally decide on the new request before dismissing the appeal for non-payment.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 102 ust. 4 u.k.s.c.; Art. 130 § 2 k.p.c.; A returned request for exemption from court costs does not produce the adverse effects of a rejected request, and the court must substantively or formally rule on a subsequent waiver request filed during the payment deadline before dismissing the appeal for non-payment.

Parole chiave

Generato dall'IA
cassation appeal dismissal court fees payment fee waiver request returned procedural request non-payment consequences civil procedure code procedural timeline

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 102 ust. 4 u.k.s.c.
Prawidłowo również Sąd Okręgowy zwrócił na podstawie art. 102 ust. 4 u.k.s.c. złożony przez tego pełnomocnika, w terminie otwartym do uiszczenia opłaty, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nie zawierający oświadczenia o stanie majątkowym powoda.
Art. 130 § 2 k.p.c.
3986 § 2 i art. 130 § 2 k.p.c. oraz art.
Art. 112 ust. 3 u.k.s.c.
Nie jest bowiem trafne stanowisko strony pozwanej, że Sąd powinien w takiej sytuacji zastosować w drodze analogii przepis art. 112 ust.
Art. 112 ust. 4 u.k.s.c.
Zgodnie z art. 112 ust. 4 u.k.s.c., jedynie wniosek, oparty na tych samych okolicznościach, nie ma wpływu na bieg terminu do opłacenia pisma, jednak, czy taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie musi ocenić sąd i dać temu wyraz w stosownym orzeczeniu.
Art. 107 u.k.s.c.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 107 u.k.s.c., stwierdzający niedopuszczalność ponownego domagania się przez stronę zwolnienia od kosztów z powołaniem się na te same okoliczności i przewidujący odrzucenie takiego ponownego wniosku, dotyczy jedynie sytuacji, gdy poprzedni wniosek został oddalony.
Art. 3986 § 2 k.p.c.
W takiej sytuacji konieczne jest uprzednie zarządzenie wezwania do opłacenia skargi na podstawie art. 3986 § 2 w zw.
Art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
Prowadziło to do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
art. 3986 § 2 k.p.c
W takiej sytuacji konieczne jest uprzednie zarządzenie wezwania do opłacenia skargi na podstawie art. 3986 § 2 w zw.
art. 130 § 2 k.p.c
3986 § 2 i art. 130 § 2 k.p.c.
art. 1302 § 3 k.p.c
1571), która między innymi uchyliła art. 1302 § 3 k.p.c., do kwestii związanych z obowiązkiem uiszczania opłat sądowych oraz skutków nie uiszczenia tych opłat, stosuje się przepisy w znowelizowanym brzmieniu, zgodnie z art.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II CZ 12/12 POSTANOWIENIE Dnia 24 maja 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Wojciech Katner w sprawie z powództwa A. M. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w P. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 maja 2012 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 16 listopada 2011 r., uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. 2 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r.

Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną powoda wobec nie uiszczenia opłaty sądowej. Sąd wskazał, że powód reprezentowany przez adwokata z urzędu, wniósł skargę kasacyjną nie uiszczając należnej opłaty sądowej, wobec czego jego pełnomocnik został wezwany do opłacenia skargi w terminie tygodniowym pod rygorem jej odrzucenia. W zakreślonym terminie pełnomocnik złożył wniosek o zwolnienie powoda od kosztów sądowych, nie załączając oświadczenia o stanie majątkowym powoda, lecz powołując się na takie oświadczenie złożone przed Sądem pierwszej instancji i wskazując, że sytuacja powoda, odbywającego długoletnią karę pozbawienia wolności, nie uległa zmianie.

Powyższy wniosek został zwrócony zarządzeniem z dnia 20 października 2011r. na podstawie art. 102 ust.4 u.k.s.c., a pełnomocnik powoda został wezwany do uiszczenia należnej opłaty od skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie tym pełnomocnik powoda ponownie złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, dołączając oświadczenie o stanie majątkowym powoda. Sąd Okręgowy uznał, że złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie wstrzymało biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej z uwagi na wcześniejszy zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów, a ponieważ należna opłata, mimo wezwania, nie została uiszczona, odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powoda zarzucił naruszenie art. 3986 § 2 i art. 130 § 2 k.p.c. oraz art. 102 u.k.s.c. przez przyjęcie, że zwrócony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wywołuje takie skutki jak odmowa zwolnienia od kosztów i odrzucenie skargi kasacyjnej bez uprzedniego rozpoznania wniosku o zwolnienie powoda od kosztów sądowych złożonego w czasie biegu terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej.

Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 3 Pozwany Skarb Państwa w odpowiedzi na zażalenie wnosił o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z uwagi na to, że rozpoznawana sprawa została wszczęta w dniu 21 lipca 2010 r., a więc po wejściu w życie (z dniem 1 lipca 2009 r.) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571), która między innymi uchyliła art. 1302 § 3 k.p.c., do kwestii związanych z obowiązkiem uiszczania opłat sądowych oraz skutków nie uiszczenia tych opłat, stosuje się przepisy w znowelizowanym brzmieniu, zgodnie z art. 8 powyższej ustawy nowelizacyjnej. Jak wskazał Sąd Najwyższy między innymi w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 15 czerwca 2010 r.

II UZP 4/10 (OSNP 2011/3-4/38), po wejściu w życie wskazanej wyżej ustawy nowelizacyjnej uchylającej art. 1302 § 3 k.p.c., brak przepisu, który pozwalałby na odrzucenie wprost nieopłaconego środka odwoławczego wniesionego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, nie zawierającego wniosku o zwolnienie od opłat. W takiej sytuacji konieczne jest uprzednie zarządzenie wezwania do opłacenia skargi na podstawie art. 3986 § 2 w zw. z art. 130 § 1 k.p.c.) i dopiero w razie jego niewykonania przez stronę, odrzucenie nieopłaconej skargi kasacyjnej.

Dlatego, wbrew odmiennemu stanowisku strony pozwanej, prawidłowo Sąd Okręgowy wezwał pełnomocnika powoda do uiszczenia w terminie tygodniowym stosownej opłaty od skargi kasacyjnej, wniesionej przez zawodowego pełnomocnika i nie zawierającej wniosku o zwolnienie od kosztów. Prawidłowo również Sąd Okręgowy zwrócił na podstawie art. 102 ust. 4 u.k.s.c. złożony przez tego pełnomocnika, w terminie otwartym do uiszczenia opłaty, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nie zawierający oświadczenia o stanie majątkowym powoda. Nie można bowiem uznać za spełnienie przewidzianego w art. 102 ust. 3 u.k.s.c. wymagania dołączenia do wniosku o zwolnienie od kosztów aktualnego dokumentu w postaci oświadczenia majątkowego – powołania się na złożone niemal rok wcześniej takie oświadczenie ze stwierdzeniem, że sytuacja powoda nie zmieniła się (porównaj między innymi 4 postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2007 r.

I CZ 104/07, niepubl.). Powoływana przez skarżącego okoliczność, że cały czas przebywa w zakładzie karnym odbywając karę pozbawienia wolności, nie wyłącza bowiem możliwości zmiany jego sytuacji majątkowej w wyniku różnych zdarzeń, a zatem złożenie wymaganego oświadczenia majątkowego – niekoniecznie na „urzędowym druku” (porównaj między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2007 r. V CZ 11/07, niepubl.) – jest niezbędnym warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Słusznie także Sąd Okręgowy, doręczając pełnomocnikowi powoda zarządzenie o zwrocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wezwał go do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi. Nie jest bowiem trafne stanowisko strony pozwanej, że Sąd powinien w takiej sytuacji zastosować w drodze analogii przepis art. 112 ust. 3 u.k.s.c. i doręczyć pełnomocnikowi powoda tylko odpis zarządzenia o zwrocie wniosku o zwolnienie od kosztów, a pełnomocnik ma obowiązek samodzielnego obliczenia należnej opłaty i uiszczenia jej, bez wezwania sądu, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie wniosku o zwolnienie od kosztów, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.

Jak słusznie przyjmuje się w literaturze, przepis art. 112 ust. 3 u.k.s.c. nie dotyczy sytuacji odrzucenia ani zwrotu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a jedynie oddalenia takiego wniosku, a zatem w razie zwrotu wniosku sąd obowiązany jest wezwać zawodowego pełnomocnika do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi. Podzielając to stanowisko trzeba podkreślić, że niedopuszczalne jest stosowanie w drodze analogii przepisu procesowego przewidującego niekorzystne dla strony skutki w postaci odrzucenia środka odwoławczego, w ściśle określonej w tym przepisie sytuacji, do sytuacji zbliżonych ale innych.

Inna jest bowiem sytuacja gdy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został merytorycznie rozstrzygnięty i oddalony a inna gdy wniosek, bez merytorycznego rozpoznania, został zwrócony. Zgodnie z art. 130 § 2 zd. 2 k.p.c. zwrócony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem, nie można więc, 5 w drodze analogii, wiązać z nim niekorzystnych dla strony skutków, jakie ustawa przewiduje dla oddalonego wniosku. Rację ma natomiast skarżący zarzucając bezpodstawne odrzucenie skargi kasacyjnej przed rozpoznaniem przez Sąd Okręgowy złożonego w czasie biegu terminu do uiszczenia opłaty od skargi, kolejnego wniosku powoda o zwolnienie od kosztów sądowych, do którego złączone zostało wymagane oświadczenie o stanie majątkowym powoda.

W razie złożenia kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w czasie biegu terminu do uiszczenia należnej opłaty, sąd ma bowiem obowiązek ustosunkowania się do tego wniosku w sposób formalny albo merytoryczny przez wydanie odpowiedniego orzeczenia. Zgodnie z art. 112 ust. 4 u.k.s.c., jedynie wniosek, oparty na tych samych okolicznościach, nie ma wpływu na bieg terminu do opłacenia pisma, jednak, czy taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie musi ocenić sąd i dać temu wyraz w stosownym orzeczeniu. Nie jest bowiem możliwa ocena, czy skarga kasacyjna podlega odrzuceniu z powodu nie uiszczenia należnej opłaty, przed rozstrzygnięciem, czy kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów miał wpływ na bieg terminu do jej opłacenia.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 107 u.k.s.c., stwierdzający niedopuszczalność ponownego domagania się przez stronę zwolnienia od kosztów z powołaniem się na te same okoliczności i przewidujący odrzucenie takiego ponownego wniosku, dotyczy jedynie sytuacji, gdy poprzedni wniosek został oddalony. W rozpoznawanej sprawie poprzedni wniosek powoda o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej został zwrócony, a więc, jak wskazano wyżej, nie wywołał żadnych skutków, jakie ustawa wiązała z jego wniesieniem. Ponieważ Sąd Okręgowy w żaden sposób nie rozstrzygnął kolejnego wniosku powoda o zwolnienie od kosztów sądowych, wniesionego w czasie biegu terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej, przedwczesne było odrzucenie skargi z powodu nie uiszczenia tej opłaty.

Prowadziło to do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.