Supreme Court allows appeal, ruling a guardian represents a partially incapacitated person in civil matters without specific court authorization.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of the plaintiff's claim to declare a property sale contract void. The plaintiff argued that the appointed guardian lacked authority to represent her in civil proceedings because the guardianship court did not grant specific powers under Article 181 § 1 of the Guardianship Law. The court held that the guardian is automatically authorized to represent the partially incapacitated person in civil matters arising from acts they cannot perform independently, regardless of specific court authorization.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 181 § 1 k.r.o.; Art. 66 k.p.c.; Art. 65 § 2 k.p.c.; Art. 16 § 2 k.c.: A guardian of a partially incapacitated person is automatically authorized to represent them in civil proceedings concerning acts they cannot perform independently, without the need for specific court authorization under Article 181 § 1 of the Guardianship Law.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 54/10 POSTANOWIENIE Dnia 12 maja 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Dariusz Dończyk w sprawie z powództwa E. S. reprezentowanej przez kuratora Z. S. przeciwko J. K. i Z. K. o ustalenie nieważności umowy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 maja 2011 r., skargi kasacyjnej strony powodowej od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 15 września 2009 r., uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 Uzasadnienie Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 15 września 2009 r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 30 marca 2009 r., i odrzucił pozew E. S., reprezentowanej przez kuratora w osobie Z.
S., o ustalenie, że bliżej określona umowa sprzedaży nieruchomości jest nieważna. Stanął na stanowisku, opartym na poglądzie dominującym w literaturze prawniczej, że skoro sąd opiekuńczy, ustanawiając kuratora dla ubezwłasnowolnionej częściowo powódki, nie przyznał kuratorowi uprawnień przewidzianych w art. 181 § 1 k.r.o., to nie jest on uprawniony do jej reprezentowania w niniejszym postępowaniu Skarga kasacyjna powódki od postanowienia Sądu Apelacyjnego zawiera zarzut naruszenia art. 181 § 1 k.r.o., i zmierza do uchylenia tego orzeczenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zagadnieniem, czy kurator osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest uprawniony do działania za nią w procesie w sprawach wynikłych z czynności prawnych przewidzianych w art. 17 k.c., w sytuacji, gdy sąd opiekuńczy nie przyznał mu uprawnień określonych w art. 181 § 1 k.r.o., zajmował się Sąd Najwyższy w orzeczeniach z 8.II.1970 r. (OSNCP 1971, nr 6, poz. 104) oraz z dnia 30.IX.1997 r. (OSNCP 1978, nr 11, poz. 204). W orzeczeniach tych Sąd Najwyższy zagadnienie to rozstrzygnął pozytywnie stwierdzając jednocześnie, że kurator tej osoby jest uprawniony do działania za nią w procesie, choćby postanowienie sądu opiekuńczego nie zawierało upoważnienia kuratora do reprezentowania osoby częściowo ubezwłasnowolnionej.
Orzeczenia powyższe zostały poddane krytyce w literaturze prawniczej, jednakże Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela zawarte w nich stanowisko i poniżej odwołuje się do motywów, które legły u jego podłoża. Wykładnia art. 66 k.p.c. w związku z art. 65 § 2 k.p.c. prowadzi do wniosku, że zdolności procesowej nie posiada nie tylko osoba pozbawiona całkowicie zdolności do czynności prawnych, ale także osoba ograniczona w tej zdolności 3 w sprawach wynikających z czynności prawnych, których osoba ta nie mogłaby dokonywać samodzielnie.
W tym więc zakresie osoba ta musi być reprezentowana przez swego przedstawiciela. Niepodobna przyjąć, że w wypadku częściowego ubezwłasnowolnienia istnieje luka w prawie, polegająca na tym, że chociaż osoba częściowo ubezwłasnowolniona powinna być w pewnych sytuacjach reprezentowana przez swego przedstawiciela, osoby tego przedstawiciela brak. Przeciwnie, należy przyjąć, że w tym zakresie przedstawicielem ustawowym osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest jej kurator ustanowiony zgodnie z art. 16 § 2 k.c., i że nie jest mu w tym celu potrzebne szczególne upoważnienie sądu opiekuńczego.
Przepis art. 181 § 1 k.r.o. przewidujący, że sąd opiekuńczy może upoważnić kuratora do reprezentowania osoby częściowo ubezwłasnowolnionej i do zarządzania jej majątkiem, oznacza tylko możliwość rozszerzenia uprawnień kuratora poza ramy przedstawicielstwa wynikającego z innych przepisów prawa, nie może zaś być interpretowany w tym sensie, że kurator, któremu sąd opiekuńczy nie przyznał uprawnień przewidzianych w art. 181 § 1 k.r.o., nie może być przedstawicielem osoby częściowo ubezwłasnowolnionej nawet w tym zakresie, który wynika z przepisów prawa cywilnego materialnego i formalnego.
Skoro Sąd Apelacyjny wyszedł z odmiennych założeń, zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać. Z tych przyczyn, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.