Supreme Court dismisses cassation appeal as pension dispute value falls below statutory threshold.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal because the calculated value of the pension dispute was below the statutory threshold for admissibility. The applicant sought a higher pension by including additional agricultural service periods, but the court determined the dispute value must be the difference between the current pension and the maximum legally allowable pension. Consequently, the court ruled that the mandatory disability increase must be included in the calculation, limiting the claimable difference to 9,783.84 zł, which is insufficient to proceed.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3982 § 1 k.p.c.; Art. 15 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy; Art. 18 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy; In pension disputes, the value of the subject matter is determined by the difference between the current pension and the requested pension, which cannot exceed the statutory maximum; therefore, claims based on partial components of the pension are inadmissible if the total difference falls below the admissibility threshold.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 41/10 POSTANOWIENIE Dnia 26 stycznia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Zbigniew Myszka w sprawie z wniosku K. Z. przeciwko Zakładowi Emerytalno-Rentowemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o wysokość emerytury policyjnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 stycznia 2011 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 17 września 2010 r., oddala zażalenie.
Uzasadnienie Sąd Apelacyjny postanowieniem z 17 września 2010 r. odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawcy K. Z. ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, którą po zweryfikowaniu ustalił na kwotę 9.783,84 zł (art. 3982 § 1 k.p.c.), jako roczną różnicę emerytury pobieranej i żądanej. Emerytura wnioskodawcy liczona jest od podstawy wymiaru 4.117,70 zł i przy współczynniku 60,20 % (na który składa się 45,20 % za staż i 15 % zwiększenia wobec inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą) wynosi 2.478,90 zł. Wnioskodawca żądał ujęcia w stażu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz własnym i w konsekwencji zwiększenia 2 współczynnika stażowego do 71,42 %, jednak wraz ze zwiększeniem za inwalidztwo kwota emerytury nie może przekroczyć 80 % podstawy wymiaru, czyli kwoty 3.294,22 zł (art. 15 i art. 18 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy).
Różnica miesięczna wynosi 815,32 zł (3.294,22 zł - 2.478,90 zł) a wartość przedmiotu zaskarżenia 9.783,84 zł (815,32 zł x 12) - art. 22 k.p.c. Sąd Apelacyjny nie uznał za uprawnione stanowiska wnioskodawcy, iżby wartość przedmiotu zaskarżenia ustalić bez uwzględnienia podwyższenia emerytury o 15 % podstawy jej wymiaru za inwalidztwo w związku ze służbą, gdyż jest to integralna część emerytury. W zażaleniu wnioskodawca zarzucił, że spór nie dotyczył podwyższenia emerytury uregulowanego w art. 15 ust. 4 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, czyli podwyższenia jej o 15 % podstawy wymiaru i nie tej części emerytury dotyczy skarga kasacyjna.
Aktualna emerytura jest ustalana współczynnikiem 45,20 %, natomiast współczynnik, który uwzględniałby dodatkowo do wysługi lata pracy we własnym gospodarstwie rolnym i w gospodarstwie rolnym rodziców wyniósłby 71,42 %. Spór dotyczy tylko różnicy między procentową podstawą świadczenia otrzymywanego i hipotetyczną procentową wartością podstawy świadczenia bez podwyższenia za inwalidztwo w związku ze służą. Wówczas miesięczna różnica wynosi 1.079,68 zł (podstawa 4.117,78 zł x 71,42 % - podstawa 4.117,78 zł x 45,20 %) i wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 12.956,16 zł (1.079,68 zł x 12).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie ujawnia specyfikę spraw z zakresu ubezpieczenia (zabezpieczenia) emerytalnego, która co do wartości przedmiotu sporu i w konsekwencji zaskarżenia jest odmienna od sporów w typowych sprawach cywilnych. W zwykłej sprawie cywilnej to powód decyduje o wysokości żądania i wartości przedmiotu sporu (art. 187 § 1 k.p.c.). Jego dyspozycja w tym zakres jest wiążąca. Inaczej jest w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, która nie są sprawami z „zakresu prawa cywilnego", choć do ich rozpoznania w sądzie powszechnym stosuje się przepisy postępowania cywilnego (art. 1 i 2 k.p.c.).
Na gruncie tych spraw to właśnie prawo materialne (ustawa) decyduje, co może stanowić przedmiot sprawy sądowej. Wyraża się to między innymi w tym, że ustawy 3 emerytalne szczegółowo określają algorytmy ustalania świadczeń emerytalnych, na które z reguły składają się określone elementy (podstawa wymiaru, kwota bazowa, staż pracy lub inne okresy oraz zwiększenia). Precyzyjnie o składnikach i sposobie ustalenia wysokości emerytury funkcjonariusza decyduje ustawa z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
Emerytura składa się z podstawy i określonych wzrostów stażowych. Emeryturę podwyższa się o 15 % podstawy wymiaru emerytowi, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służą (art. 15). W przypadku zwiększenia z tego tytułu emerytura nie może przekroczyć 80 % podstawy jej wymiaru (art. 18). Organ rentowy załatwia sprawy ubezpieczonych, co nie znaczy, że jego decyzje w tych sprawach mogą dotyczyć tylko faktów, tj. tego czy ubezpieczony pracował w gospodarstwie rolnych własnym lub rodziców. Taki fakt ma znaczenie tylko dla stosowania prawa i organ rentowy wydając decyzję rozstrzyga o prawie w zakresie podstawy materialnej określonej w ustawie.
To z kolei wyznacza przedmiot sprawy sądowej. W tej sprawie nie było kwestionowane prawo do emerytury lecz tylko żądanie jej zwiększenia za tzw. okresy rolne. W nich skarżący upatrywał różnicę procentową odnoszoną do podstawy świadczenia i tylko w tym zakresie chciał zamknąć ustalenie wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia). Stanowisko skarżącego nie jest uprawnione, gdyż skoro zarzuca nieuwzględnienie w stażu emerytalnym danego okresu, to przedmiot sprawy może koncentrować się na tym okresie, jednak nie uprawnia to stwierdzenia, że ten sporny wycinek składowy emerytury ma decydować o wartości przedmiotu zaskarżenia.
W orzecznictwie wielokrotnie już powiedziano, że w sprawie, w której skarżący kwestionuje wysokość świadczenia emerytalnego ze względu na pominięcie określonego składnika, wartość przedmiotu zaskarżenia (sporu) wyznacza różnica pomiędzy roczną wysokością świadczenia otrzymywanego (niespornego) i żądanego. Zwiększenie emerytury za inwalidztwo przysługuje funkcjonariuszowi z mocy ustawy i gdyby pozwany przy ustalaniu wysokości emerytury miał je pominąć, to wydałby wadliwą decyzję. Nie pozwala na to ustawowy algorytm ustalania 4 wysokości emerytury (art. 15 ust. 4 ustawy).
Kreowanie więc wartości przedmiotu zaskarżenia tylko w granicach zwiększenia stażu emerytalnego jest nieuprawnione, gdyż organ rentowy w jednej decyzji ma rozstrzygnąć o całości świadczenia. Nie można więc redukować przedmiotu sporu do poszczególnych elementów świadczenia bez uwzględnienia całości. O wartości przedmiotu zaskarżenia nie mogła zatem decydować tylko różnica między procentową podstawą świadczenia otrzymywanego a hipotetyczną procentową podstawą świadczenia bez podwyższenia z tytułu inwalidztwa w służbie.
Ustawa nie pozwala na wyłączenie przy ustalaniu wysokości emerytury podwyższenia z tytułu inwalidztwa, gdyż jest ono obligatoryjne i liczone jest od podstawy wymiar emerytury. To, że sam spór nie dotyczył podwyższenia emerytury o 15 % za inwalidztwo nie oznacza wyłączenia tej wartości z obliczenia wysokości świadczenia, gdyż wówczas (niezasadnie) należałoby wyłączyć również niesporne okresy służby. Kwota emerytury ze zwiększeniem za inwalidztwo nie może przekroczyć 80 % podstawy wymiaru emerytury (art. 18 ust. 1). Skoro maksymalne świadczenie to kwota 3.294,22 zł (podstawa 4.117,78 x 80 %) i skarżący otrzymywał 2.478,90 zł emerytury (podstawa 4.117,78 x 60,20%), to wartość zaskarżenia nie mogła być wyższa niż 10.000 zł, gdyż wynosiła 9.783,04 zł (3.294,22 zł - 2.478,90 = 815,32 x 12).
Wartość przedmiotu zaskarżenia wyznacza więc różnica pomiędzy emeryturą przysługującą i żądaną, która jest niższa niż kwota warunkująca dopuszczalność skargi kasacyjnej (art. 3982 § 1 k.p.c.). Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.