Supreme Court dismisses appeal; permanent use fee depends on actual agricultural use, not land registry status.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal regarding the annual permanent use fee for agricultural land. The appellant argued for a lower fee based on the land's registry classification as agricultural, while the opposing party contended the fee should reflect the land's actual non-agricultural state. The court ruled that the statutory provision explicitly ties the fee rate to the actual utilization of the property for agricultural purposes, not merely its legal designation, and since the land had been unused for agriculture for years, the higher fee applied.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 17b ust. 1 pkt 2 u.g.n.r.; The annual permanent use fee for agricultural land is determined by the actual utilization of the property for agricultural purposes, not by its classification in the land registry.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt I CSK 98/10
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 stycznia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Marian Kocon w sprawie z powództwa G. O. Spółki z o.o. z siedzibą w W. przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych o ustalenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 12 stycznia 2011 r., skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 23 października 2009 r., oddala skargę kasacyjną; zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanej kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie 2 Powódka – G. O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. była (do 2006 r.) użytkownikiem wieczystym nieruchomości o powierzchni 19,3925 ha położonej w W., wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, pozostającego w dyspozycji pozwanej – Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości ustalona była na kwotę 1.076.109,22 zł, odpowiadającej 1% wartości nieruchomości. Pozwana wypowiedziała z dniem 1 stycznia 2004 r. wysokość dotychczasowej opłaty i zaoferowała nową jej wysokość w kwocie 3.532.945,05 zł, stanowiącej 3% wartości nieruchomości.
Na skutek wniosku powódki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ustaliło wysokość tej opłaty na 1.177.648,30 zł, odpowiadającą 1% wartości nieruchomości. W wyniku rozpoznania sprzeciwu powódki Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 27 lutego 2009 r. ustalił, że wysokość opłaty wynosi 1.177.648,35 zł, jako 1% wartości nieruchomości. Na skutek apelacji pozwanej Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 23 października 2009 r. zmienił ten wyrok i oddalił powództwo oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanej koszty procesu za obie instancje.
Według ustaleń faktycznych stanowiących podstawę ostatnio wymienionego wyroku, nieruchomość, wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego której dotyczy sprawa, jest niezabudowana i niezagospodarowana, położona jest na obszarze, na którym brak jest infrastruktury technicznej i sieci uzbrojenia. W rejestrze gruntów oznaczona jest jako grunt rolny. Od 8-10 lat nie jest jednak wykorzystywana rolniczo. Jest ugorem bądź odłogiem. Porośnięta jest chwastami i młodymi drzewami. W myśl miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest to obszar przewidziany dla zabudowy mieszkaniowej i usługowej.
Na obszarze tym planowana jest inwestycja Miasteczka W. wraz z kompleksem handlowym. Powódka, której przedmiotem działalności jest zagospodarowanie, sprzedaż, kupno i wynajem nieruchomości oraz zarządzanie nimi na własny rachunek, prawo użytkowania nieruchomości, o której mowa, nabyła w celu wybudowania na niej centrum handlowego. W 2001 r. co do części nieruchomości (o powierzchni 3050 m2 ) wydana została decyzja o warunkach 3 zabudowy i zagospodarowania budynkami biurowymi z miejscami parkingowymi, zaś w 2003 r. decyzja o wyłączeniu jej części (o powierzchni 2458 m2 ) z produkcji rolnej.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny uwzględniając, że powódka ostatecznie nie kwestionowała aktualizacji wysokości opłaty rocznej ze względu na zmianę wartości nieruchomości, a jedynie ustalenie opłaty w wysokości 3% zamiast 1% tej wartości, uznał, iż nieruchomość nie jest wykorzystywana na cele rolne w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (obecnie tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.: dalej – „u.g.n.r.”), bowiem „wykorzystywanie, o jakim mowa w tym przepisie, oznacza celowe czynności, ukierunkowane na pozyskanie z gruntów płodów rolnych, a więc świadczące o prowadzeniu działalności wytwórczej w rolnictwie”.
Wobec tego, że bezsporne jest, iż nieruchomość nie jest wykorzystywana na cele określone w art. 17b ust. 1 pkt 1 i 2a u.g.n.r., opłata roczna z tytułu jej użytkowania wieczystego powinna wynosić, stosownie do art. 17b ust. 1 pkt 3 tej u. g.n.r., 3% wartości nieruchomości. Wymieniony wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną powódka. Podstawę skargi stanowi naruszenie prawa materialnego – art. 17b ust. 1 pkt 2 u.g.n.r. w zw. z art. 461 k.c. przez ich błędną wykładnię i niezastosowanie oraz art. 17b ust. 1 pkt 3 u.g.n.r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania ewentualnie orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie apelacji i orzeczenie o zwrocie spełnionego świadczenia w postaci kosztów procesu w wysokości 112.600 zł. Pozwana wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach jej podstawy
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Artykuł 17b u.g.n.r., określający wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 72 ustawy 4 z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej – „u.g.n.”), który określa wysokość stawek procentowych opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Ten ostatni przepis wiąże wysokość stawki z określonym w umowie celem, na jaki nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste (ust. 3), natomiast art. 17b u.g.n.r. w ustępie 2 określa stałą wysokość opłaty, którą wnoszą Polska Akademia Nauk, szkoły wyższe oraz instytuty badawcze, a w ustępie 1 – wysokość stawki procentowej opłaty wnoszonej przez inne podmioty, którą uzależnia od celu, na jaki wykorzystywana jest nieruchomość oddana w użytkowanie wieczyste.
Regulacja zawarta w art. 17b ust. 1 u.g.n.r. jest regulacją samodzielną i nie zawiera odesłania do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w szczególności do art. 72 tej ustawy. Według jej art. 2 pkt 4 ustawa ta w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami nie narusza ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Ze wskazanych powodów, wbrew zapatrywaniu skarżącej nie ma podstawy do wykorzystania art. 92 ust. 2 u.g.n. (w związku z art. 224 u.g.n.) do wykładni art. 17b ust. 1 pkt 2 u.g.n.r.
Poza tym, z umiejscowienia art. 92 ustępu 2 u.g.n. w rozdziale ustawy dotyczącym podziału nieruchomości, jako kolejnego ustępu przepisu określającego zakres przedmiotowy tego rozdziału wynika, że przepis ten, zawierający definicję wykorzystywania nieruchomości na cele rolne i leśne, ma zastosowanie jedynie do podziału nieruchomości. Definicja nieruchomości rolnej zawarta w art. 461 k.c. ma zastosowanie na obszarze całego prawa cywilnego. Jej wykorzystanie w sprawie, jak chce tego skarżąca, nie może jednakże prowadzić do nadania innej treści art. 17b ust. 1 pkt 2 u.g.n.r. niż wynika to z jego brzmienia i celu.
Wysokość stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości przepis ten uzależnia bowiem nie od tego, czy w użytkowanie wieczyste oddana została nieruchomość rolna (wówczas należałoby rozumieć, że chodzi o nieruchomość o jakiej stanowi art. 461 k.c.), ale od „wykorzystywania nieruchomości na cele rolne”. 5 Wykładnia językowa art. 17b ust. 1 u.g.n.r., uwzględniająca różnicę w sformułowaniu tego przepisu w porównaniu z art. 72 ust. 3 u.g.n., wyraźnie wskazuje, że o wysokości stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa decyduje cel, na jaki wykorzystywana jest nieruchomość oddana w użytkowanie wieczyste.
Zgodnie z potocznym, utrwalonym znaczeniem tych słów należy przez nie rozumieć takie używanie nieruchomości i korzystanie z niej, które odpowiada zamierzeniu co do wykorzystania nieruchomości albo przynajmniej prowadzi do jego realizacji. Takie rozumienie art. 17b ust. 1 pkt 2 u.g.n.r. wspiera wykładnia celowościowa tego przepisu (zbieżna z wykładnią art. 17 ust. 1 pkt 1 i 2a u.g.n.r.; zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., I CSK 397/09, nie publ.). Preferencyjną stawkę procentową opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości uzasadnia bowiem rzeczywiste wykorzystywanie nieruchomości – w znaczeniu wynikającym z brzmienia przepisu – oddanej w użytkowanie wieczyste na cel uznany przez ustawodawcę za zasługujący na wsparcie.
Ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku – wiążące w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 k.p.c.) – jednoznacznie wskazują, że nieruchomość, wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, której dotyczy sprawa, nie jest i od szeregu lat nie była wykorzystywana na cele rolne i nabycie prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości przez powódkę nie wiązało się z zamiarem takiego jej wykorzystania, a wprost przeciwnie, zamiarem tym, wyrażonym w ramach przedmiotu działalności powódki, było inne wykorzystanie nieruchomości, realizacji którego to zamiaru służą dotyczące części nieruchomości decyzje administracyjne o warunkach jej zabudowy i zagospodarowania i o wyłączeniu z produkcji rolnej.
Oznaczenie w rejestrze gruntów nieruchomości jako grunt rolny nie ma znaczenia dla oceny, czy nieruchomość jest wykorzystywana na cele rolne. Sąd Apelacyjny zasadnie uznał, że podstawą ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości przez powódkę jest przepis art. 17b ust. 1 pkt 3, a nie art. 17 ust. 1 pkt 2 u.g.n.r. 6 Z przytoczonych względów skarga kasacyjna, jako nie mająca uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu (art. 39814 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 108 § 1 w zw. z art. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 k.p.c. w zw. z § 12 ust 4 pkt 1 i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.
U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).