Supreme Court quashes appeal due to improper jurisdiction of district court in invalidity proceedings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's decision and annulled the district court's judgment, remanding the case to the appropriate court. The plaintiffs argued that the district court lacked jurisdiction because the dispute involved the invalidity of a housing cooperative's resolution, which falls under the exclusive competence of the district court. The court held that since the first-instance court was the wrong authority, the entire proceeding was void, necessitating a transfer to the correct court.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 378 § 1 k.p.c.; Art. 379 pkt 6 k.p.c.; Art. 17 pkt 42 k.p.c.; Art. 398 § 1 k.p.c.; Art. 386 § 2 k.p.c. in zw. z art. 398 § 21 k.p.c.; If a court of first instance lacks jurisdiction over a case involving the invalidity of a legal entity's resolution, the proceedings are void ab initio, and the appellate court must act ex officio to quash the judgment and transfer the case to the competent court.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt I CSK 203/09
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa E. C. i W. C. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej C. w P. o stwierdzenie nieważności uchwały, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 stycznia 2010 r., skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt IV Ca (…), uchyla zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 4 marca 2008 r. oznaczony sygn. akt I C (…), znosi postępowanie w sprawie oraz przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w P. do rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.
Uzasadnienie 2 Wyrokiem z dnia 4 marca 2008 r. Sąd Rejonowy w P. oddalił powództwo przeciwko pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej o stwierdzenie nieważności uchwały jej Zarządu nr 4/07 z dnia 15 czerwca 2007 r. i o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. Sąd ten uznał kwestionowaną uchwałę za spełniającą wymogi określone ustawą z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, a w konsekwencji przyjął brak podstaw do uznania tej uchwały za nieważną. W rezultacie ocenił, że brak jest również podstaw do zobowiązania pozwanej do złożenia oświadczenia woli określonej treści przyjmując, że roszczenie to „... mogłoby się zrealizować”... w razie uznania uchwały Zarządu za nieważną.
Sąd drugiej instancji – Sąd Okręgowy w P. oddalił apelację powodów, w której skarżący zarzucili nieważność uchwały Zarządu sprzecznej z prawem i skutkującej nieprawidłowe wyodrębnienie ich lokalu, a nadto wnieśli o ustanowienie przez Sąd odrębnej własności przedmiotowego lokalu na podstawie art. 49 ust. 1 u.s.m. W ocenie Sądu odwoławczego apelujący żądali uznania uchwały nr 4/07 za nieważną wskazując na sprzeczność jej postanowień z dobrymi obyczajami oraz na skutek w postaci naruszenia ich praw jako członków spółdzielni.
Okoliczności te nie uzasadniają uznania uchwały za nieważną, a mogą ewentualnie doprowadzić do jej uchylenia, czego jednak apelujący nie żądają, stwierdził Sąd drugiej instancji. Ponadto ocenił, że apelujący nie udowodnili istnienia przesłanek z art. 42 § 3 pr. spółdzielczego, a nadto nie dopatrzył się, by zaskarżona uchwała naruszała przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Sąd odwoławczy uznał, że uchwałę podjął uprawniony organ w przewidzianej przez art. 42 ust. 2 u.s.m. formie pisemnej, a sama uchwała zawiera wszystkie niezbędne elementy opisane w art. 42 u.s.m.
Zarzuty skarżących naruszenia przepisów art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 u.s.m. i art. 21 ust. 1 u.s.m. ocenił Sąd Okręgowy za pozostające bez wpływu na treść zaskarżonej uchwały, podobnie jak zarzut skarżących sprzeczności uchwały z art. 43 ust. 5 u.s.m., który to przepis został uznany za niestanowiący podstawy wydania zaskarżonej uchwały. Wyrok Sądu Okręgowego powodowie zaskarżyli w całości, opierając skargę kasacyjną na obu podstawach. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej skarżący zarzucili naruszenie art. 43 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tj.
Dz. U. 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) oraz art. 42 § 2-4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tj. Dz. U. 2003 r. Nr 188, poz. 1484) przez 3 błędne przyjęcie, że powodowie dochodzą wyłącznie stwierdzenia nieważności uchwały jako sprzecznej z przepisami prawa, a ich roszczenie nie obejmuje żądania uchylenia uchwały; Zarzuty mieszczące się w ramach drugiej podstawy kasacyjnej obejmują naruszenie: - art. 378 § 1 k.p.c. przez nieuwzględnienie z urzędu nieważności postępowania w sytuacji orzekania przez sąd rejonowy w sprawie, w której właściwy jest sąd okręgowy bez względu na wartość przedmiotu sporu (art. 379 pkt 6 k.p.c. w zw. z art. 17 § 1 pkt 42 k.p.c.); - art. 386 § 1 k.p.c. przez oddalenie apelacji powodów pomimo istnienia w wyroku Sądu I instancji sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego; - art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie istoty sprawy wskutek nieodniesienia się do tych zarzutów apelacji powodów, w których wskazywali na żądanie uchylenia uchwały i przesłanki uzasadniające to żądanie.
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Pozwana Spółdzielnia w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła alternatywnie także o oddalenie tej skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, twierdząc, że powodowie dochodzili wyłącznie stwierdzenia nieważności uchwały nr 4/07 z dnia 15 czerwca 2007 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu, ponieważ zasadnie zarzucili skarżący, że Sąd drugiej instancji – z naruszeniem art. 378 § 1 k.p.c. – nie wziął z urzędu pod rozwagę nieważności postępowania. Powodowie domagali się w pozwie z dnia 20 września 2007 r. stwierdzenia nieważności uchwały nr 4/07 Zarządu pozwanej Spółdzielni z dnia 15 sierpnia 2007 r., wnosząc alternatywnie w końcowej części pozwu o wydanie postanowienia o uchyleniu zaskarżonej uchwały. Stosownie do obowiązującego od dnia 20 marca 2007 r. przepisu art. 17 pkt 42 k.p.c. do właściwości sądów okręgowych należą sprawy o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenia nieistnienia uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa 4 przyznaje zdolność prawną.
Sądem rzeczowo właściwym do rozpoznania tej sprawy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym był więc sąd okręgowy, skoro powodowie domagali się stwierdzenia nieważności lub uchylenia uchwały Zarządu, a więc uchwały organu osoby prawnej, którą jest pozwana Spółdzielnia. Tymczasem sprawę rozpoznał w postępowaniu pierwszoinstancyjnym Sąd Rejonowy w P., a w postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy w P., zamiast Sądu Apelacyjnego. Ponieważ sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy był właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu, przeto zaszła nieważność postępowania z mocy art. 379 pkt 6 k.p.c., której – z naruszeniem art. 378 § 1 k.p.c. – nie wziął z urzędu pod rozwagę Sąd drugiej instancji.
W tej sytuacji Sąd Najwyższy, który z mocy art. 39813 § 1 k.p.c. w granicach zaskarżenia także bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.