Legislator Giurisprudenza & Legislazione
I CNP 43/09 Generato dall'IA

Supreme Court partially allowed appeal against inheritance division ruling regarding marital property and separate assets.

Numero d'incarto I CNP 43/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially annulled a lower court's decision on inheritance division, finding errors in classifying specific properties. The court held that while land title deeds created marital community property, administrative decisions on land consolidation created separate assets via surrogation. Consequently, the lower court's inclusion of these consolidated lands in the marital estate and the resulting financial settlements were declared illegal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 33 pkt 1 k.r. i o.; Art. 33 pkt 3 k.r. i o.: Properties acquired through land consolidation and exchange constitute separate assets via surrogation, not marital community property, unless derived from land title deeds issued during marriage.

Parole chiave

Generato dall'IA
marital community property separate assets land consolidation surrogation inheritance division marital estate property classification

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 33 pkt 1 k.r. i o.
Skarga ta nie wyodrębnia wprawdzie - spośród licznie powołanych w jej podstawie przepisów - konkretnej normy prawnej z którą kwestionowane postanowienie ma być niezgodne, ale z całego jej kontekstu wynika, że podstawowym zarzutem jest sprzeczność orzeczenia z art. 33 pkt 1 k.
Art. 33 pkt 3 k.r. i o.
Skarga ta nie wyodrębnia wprawdzie - spośród licznie powołanych w jej podstawie przepisów - konkretnej normy prawnej z którą kwestionowane postanowienie ma być niezgodne, ale z całego jej kontekstu wynika, że podstawowym zarzutem jest sprzeczność orzeczenia z art. 33 pkt 1 k.
Art. 4241 § 2 k.p.c.
Uzasadnia to stwierdzenie w tym zakresie niezgodności zapadłego orzeczenia z prawem (art. 4241 § 2 k.p.c. w zw.
Art. 42411 § 2 k.p.c.
z art. 42411 § 2 k.p.c.).
Art. 42411 § 1 k.p.c.
Żądanie skargi dalej idące - o stwierdzenie niezgodności z prawem całego orzeczenia działowego, jest bezpodstawne i w tym zakresie skarga podlegała oddaleniu (art. 42411 § 1 k.p.c.).
Art. 684 k.p.c.
Oczywiście, nie usprawiedliwia to popełnionego błędu prawnego, gdyż stosownie do art. 684 k.p.c. skład spadku ustala sąd z urzędu, jednakże dopatrywanie się przez skarżącego źródeł tego błędu w stronniczym nastawieniu sądu jest w okolicznościach sprawy zupełnie bezpodstawne.
art. 4241 § 2 k.p.c
Uzasadnia to stwierdzenie w tym zakresie niezgodności zapadłego orzeczenia z prawem (art. 4241 § 2 k.p.c.
art. 42411 § 2 k.p.c
z art. 42411 § 2 k.p.c.).
art. 42411 § 1 k.p.c
Żądanie skargi dalej idące - o stwierdzenie niezgodności z prawem całego orzeczenia działowego, jest bezpodstawne i w tym zakresie skarga podlegała oddaleniu (art. 42411 § 1 k.p.c.).
art. 684 k.p.c
Oczywiście, nie usprawiedliwia to popełnionego błędu prawnego, gdyż stosownie do art. 684 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CRN 240/78
wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1978 r., III CRN 240/78, OSNC 1979, nr 12, poz.
V CKN 50/00
239, z dnia 12 maja 2000 r., V CKN 50/00, z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 413/00, czy uchwałę z dnia 18 grudnia 2008 r.
II CKN 413/00
239, z dnia 12 maja 2000 r., V CKN 50/00, z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 413/00, czy uchwałę z dnia 18 grudnia 2008 r.
I CNP 121/08
Supreme Court dismissed appeal as lower court's interpretation of co-ownership profit sharing was not a gross error.
III CZP 125/08
Co-ownership of land resulting from consolidation where a non-participant's land was exchanged for a participant's land.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt I CNP 43/09

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 października 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Wojciech Jan Katner w sprawie skargi W.O. i J.O. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt [...], wydanego w sprawie z wniosku E..O przy uczestnictwie [...] o zgodny dział spadku i zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 października 2009 r., stwierdza niezgodność z prawem postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 19 grudnia 2006 r., [...], w części dotyczącej zaliczenia do spadku po obojgu małżonkach N. i J.S. nieruchomości położonych w S., a oznaczonych numerami 45, 50 i 44 oraz w części dotyczącej rozliczeń z wartości tych nieruchomości; oddala skargę w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie 2 Prawomocnym postanowieniem z dnia 19 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy w J. dokonał działu spadku po małżonkach J. i N.S. Uczestnicy postępowania J.O. i W.O. wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności tego orzeczenia z prawem. Skarga ta nie wyodrębnia wprawdzie - spośród licznie powołanych w jej podstawie przepisów - konkretnej normy prawnej z którą kwestionowane postanowienie ma być niezgodne, ale z całego jej kontekstu wynika, że podstawowym zarzutem jest sprzeczność orzeczenia z art. 33 pkt 1 k. r. i o. Zarzut ten jest częściowo uzasadniony.

Z uzasadnienia skarżonego postanowienia wynika, że tytuły własności obojga spadkobierców do spadkowych nieruchomości Sąd wyprowadzał z dwóch źródeł. Jednym były akty własności ziemi wydawane na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250, ze zm.), drugim zaś decyzje administracyjne wydawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13). Sąd przyjął założenie, że skoro oba te rodzaje orzeczeń, stanowiące tytuły prawne do posiadanych przez spadkodawców nieruchomości zostały wydane w czasie trwania ich małżeństwa, to stosownie do art. 33 pkt 1 k. r. i o. wszystkie nieruchomości nimi objęte stanowiły majątek dorobkowy w postaci ustawowej wspólności małżeńskiej majątkowej.

O ile ten pogląd prawny jest trafny w odniesieniu do wydanych aktów własności ziemi, o tyle w stosunku do decyzji potwierdzających nabycie nieruchomości w drodze scalenia i wymiany gruntów jest oczywiście błędny. W orzecznictwie podkreśla się jednolicie, że nieruchomość wydzielona uczestnikowi w ramach postępowania o scaleniu i wymianie gruntów stanowi ekwiwalent należącej do niego przed scaleniem nieruchomości. Jest to zatem przykład uzyskania jednej rzeczy w zamian, a raczej w miejsce innej, czyli przypadek surogacji, o której mowa w art. 33 pkt 3 k. r. i o. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1978 r., III CRN 240/78, OSNC 1979, nr 12, poz. 239, z dnia 12 maja 2000 r., V CKN 50/00, z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 413/00, czy uchwałę z dnia 18 grudnia 2008 r.

III CZP 125/08 – niepubl.). 3 Zaliczenie przez Sąd tego rodzaju nieruchomość do majątku wspólnego małżonków, mimo że stanowiły one przed scaleniem majątek odrębny (działki o numerach 45,50 i 44, położone w S.) jest rażąco błędnym zastosowaniem prawa w postaci art. 33 § pkt k. r. i o. Jest to przy tym błąd kwalifikowany, odnoszący się do istotnej regulacji prawnej, o treści jednoznacznej, która nie usprawiedliwia odmiennych ocen prawnych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2009 r., I CNP 121/08, niepubl.).

Skutkiem tego błędu jest naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności spadkobierców N.S. do części spadku po niej w zakresie dotyczącym nieruchomości stanowiących jej majątek odrębny. Uzasadnia to stwierdzenie w tym zakresie niezgodności zapadłego orzeczenia z prawem (art. 4241 § 2 k.p.c. w zw. z art. 42411 § 2 k.p.c.). Niezgodność ta ogranicza się do błędnego zarachowania trzech nieruchomości stanowiących majątek odrębny tej spadkodawczyni do majątku dorobkowego małżonków oraz do dokonania rozliczeń z wartości tych nieruchomości.

Żądanie skargi dalej idące - o stwierdzenie niezgodności z prawem całego orzeczenia działowego, jest bezpodstawne i w tym zakresie skarga podlegała oddaleniu (art. 42411 § 1 k.p.c.). Oznacza to także bezzasadność części powołanych podstaw skargi, w tym zwłaszcza gołosłownie przytoczonego zarzutu braku bezstronności sądu orzekającego w sprawie. Jest to zarzut zbyt poważny, aby podnosić go bez istotnych i niezbitych argumentów. Z akt sprawy wynika, że zainteresowani byli zgodni co do składu masy spadkowej po zmarłych małżonkach, tytułując nawet zgłoszone żądanie jako „wniosek o zgodny dział spadku”, co potwierdzili także na rozprawie w dniu 29 września 2005 r.

Z treści protokołu z tej rozprawy wynika, że wnioskodawczyni oraz wszyscy uczestnicy zgodnie oświadczyli, że do masy spadkowej po obojgu małżonkach S. należą, m.in. działki o numerach 45, 44 i 50. To zgodne stanowisko zainteresowanych zostało w sposób bezkrytyczny zaaprobowane najpierw przez biegłego, a potem przez Sąd. Oczywiście, nie usprawiedliwia to popełnionego błędu prawnego, gdyż stosownie do art. 684 k.p.c. skład spadku ustala sąd z urzędu, jednakże dopatrywanie się przez skarżącego źródeł tego błędu w stronniczym nastawieniu sądu jest w okolicznościach sprawy zupełnie bezpodstawne.

Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji. 4