Legislator Giurisprudenza & Legislazione
I CSK 502/14 Generato dall'IA

Supreme Court quashes land registry entry for riverbed land due to lack of administrative boundary determination.

Numero d'incarto I CSK 502/14
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's decision to register riverbed land as state property without an administrative boundary determination. The State argued that water law provisions automatically transferred ownership of such land to the State, while the appellant claimed the court exceeded its jurisdiction by deciding on boundary lines reserved for administrative authorities. The court ruled that while ownership exists, the specific boundary line defining the extent of that ownership must be established by an administrative decision, which the civil court cannot perform.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 14 ust. 1, 1a Prawa wodnego; Art. 15 ust. 2 Prawa wodnego; The civil court cannot determine the boundary line of riverbed land owned by the State, as this requires a separate administrative decision.

Parole chiave

Generato dall'IA
water law ownership riverbed land boundaries administrative decision requirement civil court jurisdiction land registry entry state property rights boundary determination

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 14 ust. 1 and ust. 1a of the Water Law
Stosownie zaś do art. 14 ust.
Art. 15 ust. 2 of the Water Law
w związku z art. 15 ust.2 pkt 3 pr.
Art. 3983 § 1 pkt 2 of the Code of Civil Procedure
3 W skardze kasacyjnej, opartej na podstawie określonej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., uczestniczka postepowania M.
Art. 2 § 3 of the Code of Civil Procedure
zarzuciła naruszenie: - art. 2 § 3 k.p.c.
Art. 27 ust. 1 of the Land and Building Registration Act
przez przekroczenie granic kognicji sądu wieczystoksięgowego wskutek błędnej oceny prawnej dokumentów załączonych do wniosku jako wystarczających do jego uwzględnienia; - art. 27 ust.
art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c
3 W skardze kasacyjnej, opartej na podstawie określonej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., uczestniczka postepowania M.
art. 2 § 3 k.p.c
zarzuciła naruszenie: - art. 2 § 3 k.p.c.
art. 6262 § 3 k.p.c
6261 § 2 i art. 6262 § 3 k.p.c.
art. 26 ust. 1 u.k.w.h
1 w związku z art. 26 ust. 1 u.k.w.h.
art. 39815 § 1 k.p.c
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CSK 238/10
Supreme Court quashes civil court ruling on adverse possession due to water boundary determination errors.
III CZP 8/71
oraz – na tle poprzednich regulacji – uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 1971 r., III CZP 8/71, OSNCP 1972, nr 3, poz.
II CR 316/77
43 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1977 r., II CR 316/77, OSNCP 1978, nr 7, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt I CSK 502/14 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Starosty O. przy uczestnictwie M. C. i J. D. o wpis, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 maja 2015 r., skargi kasacyjnej uczestniczki M. C. od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 stycznia 2014 r., uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 29 października 2013 r. i przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. 2

UZASADNIENIE

Skarb Państwa – reprezentowany przez Starostę Powiatu O. wniósł o odłączenie z księgi wieczystej Kw […], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O., działki nr 3/1 o powierzchni 500 m2 , położonej w O. w obrębie nr 122, stanowiącej grunty pod wodami płynącymi i dołączenie jej do księgi wieczystej Kw […] oraz wpisanie wnioskodawcy jako właściciela tej nieruchomości na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną praz ustawy – Prawo wodne.

W dniu 6 września 2013 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w O. dokonał wpisów zgodnie z wnioskiem. Sąd Rejonowy w O., po rozpoznaniu skargi uczestników postępowania M. C. i J. D., postanowieniem z dnia 29 października 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone wpisy, a Sąd Okręgowy w W. postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną oddalił apelację wymienionych uczestników od tego orzeczenia. Sąd Okręgowy ustalił, że działka nr 3/1 jest gruntem pod wodami płynącymi (rzeki Ś.). Zgodnie z art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.

– Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.; dalej: „pr. wod.”), śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Do tego rodzaju wód zalicza się w szczególności wody w ciekach naturalnych (art. 5 ust. 3 pr. wod.), a więc m.in. w rzekach (art. 9 ust. 1 pkt 1c pr. wod.). Stosownie zaś do art. 14 ust. 1 pr. wod., grunty pokryte wodami powierzchniowymi, czyli m.in. grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych (art. 9 ust.1 pkt 4a pr. wod.), stanowią własność właściciela tych wód.

Sąd Okręgowy uznał, że - świetle przytoczonych unormowań - Skarb Państwa mógł skutecznie domagać się wpisów objętych wnioskiem. Skoro bowiem wody rzeki Ś. stanowią z mocy prawa własność Skarbu Państwa, to grunty nimi pokryte, w tym działka nr 3/1, są również - bez potrzeby wydawania decyzji w tym przedmiocie - jego własnością. 3 W skardze kasacyjnej, opartej na podstawie określonej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., uczestniczka postepowania M. C. zarzuciła naruszenie: - art. 2 § 3 k.p.c. w związku z art. 15 ust.2 pkt 3 pr. wod. wskutek samodzielnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przebiegu granic działki nr 3/1, podczas gdy kwestia ta należy do właściwości organów administracji, co doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że działka ta stanowi własność Skarbu Państwa; - art. 6261 § 2 i art. 6262 § 3 k.p.c. przez przekroczenie granic kognicji sądu wieczystoksięgowego wskutek błędnej oceny prawnej dokumentów załączonych do wniosku jako wystarczających do jego uwzględnienia; - art. 27 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 u.k.w.h. w następstwie wadliwego ich zastosowania do sprostowania w dziale I-0 księgi wieczystej i objęcie nim części gruntu stanowiącego przedmiot cudzego prawa oraz -art. 31 ust. 1 i 2 u.k.w.h. przez dokonanie wpisu mimo braku dokumentu ustalającego granice gruntu oznaczonego jako działka nr 3/1.

Powołując się na tak ujętą podstawę kasacyjną, skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego oraz poprzedzającego je postanowienia Sądu Rejonowego utrzymującego w mocy wpis referendarza sądowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę Powiatu O., zastąpiony przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

U podstaw zaskarżonego postanowienia legło przekonanie, że stwierdzenie samej tylko więzi prawnej zachodzącej między własnością śródlądowych wód powierzchniowych płynących (rzek) a gruntami pokrytymi tymi wodami, określonej przepisami Prawa wodnego, stanowi wystarczającą podstawę do uznania, że własność określonej działki, pokrytej tymi wodami stanowi ipso iure własność Skarbu Państwa i na tej tylko podstawie może zostać ujawniona w księdze wieczystej. Podniesionym w skardze kasacyjnej zarzutom podważającym trafność tego zapatrywania nie można odmówić słuszności. 4 Zgodnie z art. 14 ust. 1 i ust. 1a pr. wod., grunty pokryte wodami powierzchniowymi istotnie stanowią własność właściciela tych wód, ale tylko w granicach określonych linią brzegu; oznacza to, że granice prawa własności gruntów właściciela znajdujących się na nich wód wyznacza linia brzegu.

Pojęcie linii brzegu nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. W świetle art. 9a, art. 14 ust. 1a i art. 15 ust.1 pr. wod., nie powinno jednak budzić wątpliwości, że chodzi tu o linię zetknięcia się gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi z gruntem przyległym. Z powyższego wynika, że linia brzegu i granica miedzy nieruchomościami nie są pojęciami prawnie tożsamymi. Przebieg linii brzegu określają przepisy pr. wod., uwzgledniające wpływ na jej ukształtowanie procesów naturalnych oraz działalności człowieka. Ustalenie linii brzegu następuje w drodze decyzji administracyjnej, co wynika wprost z art. 15 ust. 2 pr. wod.

Kwestia ta nie należy do kognicji sądu powszechnego nawet w sytuacji, w której ma stanowić tylko przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie należącej do drogi sądowej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2011 r., III CSK 238/10, nie publ. oraz – na tle poprzednich regulacji – uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 1971 r., III CZP 8/71, OSNCP 1972, nr 3, poz. 43 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1977 r., II CR 316/77, OSNCP 1978, nr 7, poz. 121). Sąd Okręgowy wyszedł z odmiennego – błędnego - założenia, przechodząc do porządku dziennego nad zastrzeżoną do drogi postępowania administracyjnego kwestią zasięgu wód rzeki Ś. w odniesieniu do działki nr 3/1, co nie pozwala skutecznie odeprzeć zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.