Supreme Court allows claim against joint investor for construction work, rejecting lower court's distinction on subcontractor proof presentation.

Sygn. akt IV CSK 179/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. przeciwko Skarbowi Państwa - Nadleśnictwu M. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 stycznia 2016 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 października 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2 Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 30 października 2014 r. oddalił apelację pozwanego Skarbu Państwa – Nadleśnictwa M. od wyroku Sądu pierwszej instancji zasądzającego od pozwanego na rzecz S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kwotę 73174,10 zł z odsetkami tytułem odsetek za opóźnienie z zapłatą za wykonane roboty budowlane. Sąd ustalił, że powód jako główny wykonawca robót budowlanych zawarł umowę podwykonawczą z A. G. na wykonanie określonych robót budowlanych i na dzień złożenia faktury nie okazał pozwanemu dowodu ich rozliczenia z podwykonawcą.

Sąd uznał, że skoro powód nie przedstawił pozwanemu umowy podwykonawczej to nie może być stosowany do oceny dochowania przez pozwanego terminu zapłaty wynagrodzenia § 6 ust. 5 umowy stron, podług którego „wykonawca otrzyma wynagrodzenie za wykonane prace dopiero po uprzednim przedłożeniu zamawiającemu dowodu rozliczenia się z wykonanych prac z podwykonawcą”. Skarga kasacyjna pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 382, 381 k.p.c., art. 65 i 481 k.c. i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z powszechnym poglądem odpowiedzialność solidarna inwestora z art. 6471 § 5 k.c. jest odpowiedzialnością typu gwarancyjnego za cudzy dług, powstającą z mocy ustawy. Inwestor na jej podstawie może być zobowiązany nawet do dwukrotnej zapłaty wynagrodzenia za te same roboty budowlane; raz wobec wykonawcy na podstawie zawartej z nim umowy, a drugi raz wobec podwykonawcy na podstawie 6471 § 5 k.c. Stąd, jak racjonalnie można założyć, po to, żeby uniknąć dwukrotnej zapłaty wynagrodzenia za te same roboty budowlane, ogólna zasada płatności wynikająca z § 2 ust. 6 umowy uległa w jej § 6 ust. 5 i 6 istotnej modyfikacji w sytuacji, gdy roboty objęte umową (lub ich część) byłyby wykonywane przez podwykonawcę.

Wykonawca, w myśl jej § 6 ust. 5 i 6 został zobowiązany udokumentować, najpóźniej w dniu złożenia faktury końcowej, że dokonał zapłaty całości należnych kwot podwykonawcom. 3 Niewątpliwie, modyfikacja zasady płatności wchodziła w rachubę w wypadku odpowiedzialności solidarnej pozwanego inwestora wynikającej z art. 6471 § 5 k.c. Sąd Okręgowy uznał, że pozwany jej nie ponosi, gdyż umowę podwykonawczą przedstawił jemu podwykonawca, a nie wykonawca. Inaczej, że pozwany nie wyraził zgody przewidzianej w art. 6471 § 3 k.c. niezbędnej do przypisania mu tej odpowiedzialności.

Z wiążących Sąd Najwyższy ustaleń wynika, że podwykonawca w piśmie z dnia 19 listopada 2012 r. poinformował pozwanego o umowie podwykonawczej i wykonywanych przez niego na jej podstawie robotach budowlanych. Poza tym, że powód w odpowiedzi na zapytanie pozwanego z dnia 23 listopada 2012 r. potwierdził wykonanie i wykonywanie tych robót z udziałem podwykonawcy, oraz że pozwany pismem z dnia 3 grudnia 2012 r. powiadomił powoda o wyrażeniu zgody na powierzenie robót podwykonawcy. Jeżeli zatem pozwany inwestor w piśmie z dnia 3 grudnia 2012 r. skierowanym do powoda jednoznacznie zaaprobował zawarcie umowy podwykonawczej, podstawowe znaczenie dla oceny, czy ponosi on odpowiedzialność solidarną z art. 6471 § 5 k.c. wobec podwykonawcy ma indywidualizacja tej zgody w sensie podmiotowym (w odniesieniu do jej podmiotów) i przedmiotowym (w odniesieniu do jej treści).

Nie ma natomiast znaczenia dla tej odpowiedzialności okoliczność, wbrew poglądowi Sądu Okręgowego, kto przedstawił umowę lub jej projekt inwestorowi (wykonawca lub inny podmiot), a nawet to, czy te dokumenty zostały w ogóle przedstawione inwestorowi w sposób określony w art. 6471 § 2 k.c. Za nieuprawnione przeto przy ocenie odpowiedzialności solidarnej pozwanego z art. 6471 § 5 k.c. należało uznać zróżnicowanie przez Sąd Okręgowy sytuacji w której umowę z podwykonawcą przedstawia wykonawca i sytuację, gdy tę umowę przedstawia podwykonawca.

W obu bowiem przypadkach może dojść do wyrażenia przez inwestora zgody rodzącej tę odpowiedzialność. Ubocznie, potwierdzenie przez powoda na zapytanie pozwanego z dnia 23 listopada 2012 r. osoby podwykonawcy oraz treści łączącego go stosunku umownego z podwykonawcą niepodobna odczytać inaczej, jak tylko wypełnienie 4 przez powoda obowiązku przedstawienia pozwanemu umowy podwykonawczej przewidzianego w § 6 ust. 5 umowy stron. Przyjęcie odpowiedzialności solidarnej pozwanego z art. 6471 § 5 k.c. wobec podwykonawcy uzasadniałoby liczenie biegu terminu do zapłaty wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane od dnia doręczenia przez powoda faktury wraz z dokumentami opisanymi w § 6 ust. 4, 5, 6 i 8 umowy.

W świetle bowiem § 6 umowy sam dokument faktury bez tych dokumentów byłby niewystarczający do żądania zapłaty wynagrodzenia. Skoro Sąd Okręgowy rozstrzygając w sprawie wyszedł z odmiennych założeń, zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku. kc