Legislator Giurisprudenza & Legislazione
I CSK 351/15 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court order for mandatory alcohol rehab due to procedural errors and missing evidence of family breakdown at time of ruling.

Numero d'incarto I CSK 351/15
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's order mandating compulsory alcohol rehabilitation for the appellant, K.K., and remanded the case for a new trial. The appellant argued that mandatory treatment requires strict adherence to statutory conditions, specifically proving family breakdown at the exact moment of the court's decision. The court found the lower court violated procedural rules by relying solely on facts from the first instance while ignoring new evidence presented during the appeal that could alter the assessment of family disruption. Consequently, the Supreme Court held that the lower court failed to establish the necessary factual prerequisites for compulsory treatment, necessitating a retrial to properly evaluate all evidence.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 24 u.w.t.p.a.; Art. 26 ust. 1 u.w.t.p.a.: The conditions for mandatory alcohol treatment, including causing family breakdown, must be proven to exist on the day of the court's ruling in both instances; failure to consider new evidence or apply a restrictive interpretation violates procedural and substantive law.

Parole chiave

Generato dall'IA
compulsory alcohol treatment family breakdown requirement procedural error in appeal mandatory rehabilitation order restrictive statutory interpretation freedom of personal development remand for retrial

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 24 u.w.t.p.a.
Została też spełniona druga przesłanka przewidziana w art. 24 u.w.t.p.a., tj.
Art. 26 ust. 1 u.w.t.p.a.
Według zaś art. 26 ust. 1 u.w.t.p.a., osoby, o których mowa w art.
Art. 21 ust. 2 u.w.t.p.a.
Należy w związku z tym podkreślić, że zasadą jest dobrowolność leczenia odwykowego, co expressis verbis wynika z art. 21 ust. 2 u.w.t.p.a., a wyjątki od tej zasady określa ustawa.
Art. 378 § 1 k.p.c.
10 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 378 § 1 k.p.c., art.
Art. 381 k.p.c.
Sąd Okręgowy na 4 podstawie art. 381 k.p.c. pominął przedstawione przez uczestnika dowody w postaci zdjęć oraz zaświadczenia od zastępcy kierownika, ponieważ K.
Art. 382 k.p.c.
391 § 1 § 1 i art. 382 k.p.c., art.
Art. 398 § 1 k.p.c.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
art. 381 k.p.c
Sąd Okręgowy na 4 podstawie art. 381 k.p.c.
art. 378 § 1 k.p.c
10 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 378 § 1 k.p.c., art.
art. 382 k.p.c
391 § 1 § 1 i art. 382 k.p.c., art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 9 listopada 2007 r., V CSK 241/07
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2006 r., K 43/05
10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2006 r., K 43/05, OTK-A 2006, Nr 7, poz.
V CSK 241/07
Supreme Court vacates mandatory rehab order where family breakdown already occurred before the ruling date.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt I CSK 351/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 września 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Marta Romańska w sprawie z urzędu przy uczestnictwie K. K. i Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Ł. o zmianę formy leczenia odwykowego K. K., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 września 2015 r., skargi kasacyjnej uczestnika K. K. od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 listopada 2014 r., uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. 2

UZASADNIENIE

Przed Sądem Rejonowym w W. zostało wszczęte z urzędu postępowanie z udziałem Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Ł. i K. K. w przedmiocie zmiany formy leczenia odwykowego K. K. Postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r. Sąd Rejonowy zobowiązał K. K. do podjęcia leczenia odwykowego w stacjonarnym zakładzie leczenia odwykowego w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, zmieniając rodzaj zakładu leczenia odwykowego zastosowany postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia 17 czerwca 2013 r., oraz utrzymał nadzór kuratora nad przebiegiem leczenia orzeczony postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 8 stycznia 2013 r.

Sąd Rejonowy ustalił, że K. K. ma 31 lat, jest kawalerem, ma licencjat z pedagogiki resocjalizacyjnej, jest zatrudniony w M. w charakterze magazyniera - sprzedawcy, z zarobkami w wysokości 1.400 złotych netto miesięcznie. Stawia się w miejscu pracy pod wpływem alkoholu, a pracodawca zaproponował mu zwolnienie na jego prośbę. Nie ma dzieci, pozostaje w związku z kobietą. Mieszka z matką i siostrą, w mieszkaniu stanowiącym własności matki. Ma swój pokój. Na utrzymanie przekazuje matce 350 zł miesięcznie. Klucze do mieszkania trzykrotnie gubił.

Nie dba o prządek w domu ani o higienę osobistą, czym utrudnia życie pozostałym domownikom. Wyposażenie jego pokoju jest zniszczone, „śpi w brudzie”, „łóżka ma wyrzucone, bo sikał do łóżka”. W jego pokoju unosi się fetor papierosów i alkoholu, porozrzucana jest brudna odzież, bielizna i inne przedmioty. Fetor z pokoju roznosi się na całe mieszkanie oraz utrudnia życie matce i siostrze. K.K. od wielu lat nadużywa alkoholu. Upija się codziennie. Przychodzi do domu nietrzeźwy i przynosi ze sobą alkohol, który później w domu spożywa.

Będąc pod wpływem alkoholu, jest agresywny w stosunku do matki i siostry, robi im awantury. W styczniu 2014 r. miał dwutygodniowy okres abstynencji. W toku postępowania przed Sądem Rejonowym deklarował, że potrafi powstrzymać się od spożycia alkoholu przez dwa tygodnie. Przed członkiem Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Ł. oświadczył, że brał udział w kilku spotkaniach grupy AA oraz deklarował chęć podjęcia stałej terapii. Nie zastosował się do orzeczenia 3 Sądu Rejonowego z dnia 8 stycznia 2013 r. zmienionego orzeczeniem Sądu Okręgowego z dnia 17 czerwca 2013 r.

Nie powstrzymuje się od spożywania alkoholu oraz nie podjął do chwili obecnej leczenia odwykowego w żadnej poradni. Kilkakrotnie nie dotrzymywał podjętych wobec kuratora bądź Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych zobowiązań do podjęcia leczenia czy zaprowadzenia porządku w zajmowanym przez niego pokoju. Sąd Rejonowy uznał, że z uwagi na dobro K. K. istnieją podstawy do zmiany postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 17 czerwca 2013 r. przez zobowiązanie do podjęcia leczenia odwykowego w stacjonarnym zakładzie leczenia odwykowego.

Przemawia za tym też to, że stosowane wobec niego dotychczasowe środki okazały się bezskuteczne. Zdaniem Sądu Rejonowego, jedyną szansą K. K. na zerwanie z nałogiem jest leczenie stacjonarne, pod stałą i fachową opieką specjalistów. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że K. K. sam upora się z uzależnieniem lub przełamie nałóg w razie pozostawienia dotychczasowego trybu leczenia. K. K. zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego w zakresie pkt 1. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r. oddalił apelację. Podkreślił, że na rozprawie apelacyjnej K.K. wniósł o przeprowadzenie dowodu ze zdjęć przedstawiających jego pokój, w którym już nie mieszka, oraz opinii pracodawcy.

W toku rozprawy apelacyjnej oświadczył, że od miesiąca nie mieszka z matką i siostrą, ale u dziewczyny i znajomych. Stwierdził, że nie może pozwolić sobie na leczenie w zakładzie stacjonarnym ze względu na to, iż musi spłacać kredyt w wysokości 700 zł miesięcznie oraz mogłoby się to wiązać z utratą pracy. Oświadczył, że przysługuje mu urlop wypoczynkowy w wysokości 26 dni, a część tego urlopu w roku obecnym już wykorzystał. Sąd Okręgowy w całości podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz dokonaną przez ten Sąd ocenę dowodów i ocenę prawną.

Stwierdził, odnosząc się do wyjaśnień K. K. złożonych na rozprawie apelacyjnej, że okoliczności dotyczące konieczności spłaty kredytu i ewentualnej utraty pracy nie stały na przeszkodzie podjęcia leczenia w zakładzie stacjonarnym. K. K. może bowiem przeznaczyć urlop wypoczynkowy go na leczenie. Sąd Okręgowy na 4 podstawie art. 381 k.p.c. pominął przedstawione przez uczestnika dowody w postaci zdjęć oraz zaświadczenia od zastępcy kierownika, ponieważ K. K. mógł powołać te dowody podczas postępowania przed Sądem Rejonowym, a potrzeba ich powołania nie wynikła na obecnym etapie postępowania.

Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 26 § 1 w związku z art. 24 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (jedn. tekst: Dz.U. z 2012 r., poz. 1356 ze zm.; obecny jedn. tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 1286; dalej: „u.w.t.p.a.”) do zastosowania przymusowego leczenia odwykowego jest wymagane łączne spełnienie dwóch przesłanek: medycznej i społecznej, które muszą występować w chwili orzekania co do istoty sprawy. Zdaniem Sądu Okręgowego, K. K. jest osobą uzależnioną od alkoholu, co wynika z opinii sądowej psychiatryczno-psychologicznej sporządzonej w sprawie o sygnaturze akt […], zeznań świadków i uczestnika, została zatem spełniona przesłanka medyczna w niniejszej sprawie.

Została też spełniona druga przesłanka przewidziana w art. 24 u.w.t.p.a., tj. powodowanie rozkładu życia rodzinnego, a umieszczenie uczestnika w ośrodku odwykowym ma służyć usunięciu zagrożenia z jego strony w sferze życia rodzinnego i społecznego. Według Sądu Okręgowego, nie można zgodzić się z uczestnikiem, że poddanie go leczeniu w trybie stacjonarnym spowoduje rozwiązanie z nim stosunku pracy. Uczestnik powinien wykorzystać urlop do zadbania o swoje zdrowie dla dobra przyszłej rodziny, którą uczestnik zamierza założyć oraz dla dobra obecnej rodziny, tj. matki i siostry.

Wykorzystanie przez uczestnika urlopu wypoczynkowego w celu podjęcia leczenia odwykowego nie stwarza dla niego ryzyka w postaci utraty zatrudnienia i niemożliwości spłacania zobowiązań. K. K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając go w całości oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego, mianowicie art. 24 i 26 u.w.t.p.a., art. 30 i 31 Konstytucji i art. 10 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 378 § 1 k.p.c., art. 236 w związku z art. 391 § 1 § 1 i art. 382 k.p.c., art. 381 k.p.c. oraz art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5 Zgodnie z art. 24 u.w.t.p.a., osoby, które w związku z nadużywaniem alkoholu powodują rozkład życia rodzinnego, demoralizację małoletnich, uchylają się od pracy albo systematycznie zakłócają spokój lub porządek publiczny, kieruje się na badanie przez biegłego w celu wydania opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu i wskazania rodzaju zakładu leczniczego. Według zaś art. 26 ust. 1 u.w.t.p.a., osoby, o których mowa w art. 24, jeżeli uzależnione są od alkoholu, zobowiązać można do poddania się leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego.

Stosownie do tych przepisów, do poddania osoby nadużywającej alkoholu obowiązkowemu leczeniu jest konieczne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza z nich, o charakterze medycznym, obejmuje stan nadużywania alkoholu. Drugą, która jest określana, jako społeczna, stanowi jeden z nagannych sposobów zachowań określonych w art. 24 u.w.t.p.a., w tym „powodowanie rozkładu życia rodzinnego”. W orzecznictwie jest utrwalony pogląd, że wynikające z art. 26 ust. 1 w związku z art. 24 u.w.t.p.a. przesłanki zobowiązania do poddania się obowiązkowemu leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego, polegające na powodowaniu rozkładu życia rodzinnego w związku z nadużywaniem alkoholu, muszą występować w dniu orzekania (zob. w szczególności postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2015 r., I CSK 351/15, niepubl.).

„Dzień orzekania” odnosi się zarówno do sądu pierwszej, jak i drugiej instancji. Tymczasem Sąd Okręgowy, uznając, że w niniejszej sprawie zostały spełnione obie przesłanki poddania K. K. leczeniu w stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego, za podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjął wyłącznie ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy. W szczególności pominął przedstawione przez K. K. w czasie postępowania apelacyjnego dowody, których przeprowadzenie mogłoby doprowadzić do odmiennej oceny istnienia przesłanek zastosowania stacjonarnego leczenia odwykowego.

Należy w związku z tym podkreślić, że zasadą jest dobrowolność leczenia odwykowego, co expressis verbis wynika z art. 21 ust. 2 u.w.t.p.a., a wyjątki od tej zasady określa ustawa. Ze względu na wyjątkowy charakter art. 26 ust. 1 w związku z art. 24 ustawy u.w.t.p.a. należy przyjąć restryktywną wykładnię tych przepisów, skoro osoba dotknięta alkoholizmem sama powinna decydować o tym, czy chce się leczyć. Taka osoba ma prawo do wolności 6 osobistej i ochrony godności, chronione przez art. 30 i 31 Konstytucji oraz art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2006 r., K 43/05, OTK-A 2006, Nr 7, poz. 78 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2007 r., V CSK 241/07, OSNC - ZD 2009, Nr A, poz. 1).

W konkluzji należy podkreślić, że w niniejszej sprawie doszło do oczywistego naruszenia przepisów postępowania, mianowicie art. 378 § 1 oraz art. 381 i 382 k.p.c. W konsekwencji brak stosownych ustaleń faktycznych w postępowaniu apelacyjnym nie pozwolił na ocenę zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego. Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. kc