Supreme Court dismisses appeal on permanent driving ban, ruling appellate court correctly limited to appeal arguments.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal as obviously unfounded, ordering the defendant to bear the costs. The defendant argued that the permanent ban on driving was disproportionate given the victim's equal fault in the traffic accident. The appellate court correctly limited its review to the specific grounds raised in the appeal, excluding new issues raised only in the cassation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 433 § 1, 2 k.p.k.; The appellate court is bound to examine only the grounds raised in the appeal; it cannot conduct a total review of facts or law based on new arguments introduced solely in the cassation appeal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 26/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 18 lutego 2015 r., sprawy M. K. skazanego z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 sierpnia 2014 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 14 października 2013 r., p o s t a n o w i ł:
1) oddala kasację jako oczywiście bezzasadną;
2) obciąża skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia 14 października 2013 r., uznał M. K. za winnego tego, że w dniu 11 września 2010 r. na drodze powiatowej pomiędzy miejscowościami O. – B. umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym i nieumyślnie spowodował wypadek drogowy w ten sposób, że kierując samochodem osobowym m-ki VW Golf znajdując się w stanie nietrzeźwości, 1,23 mg/l - I badanie i 1,07 mg/l II badanie, alkoholu w wydychanym powietrzu, jadąc w kierunku m. B. nie zachował należytych środków ostrożności, w tym bezpiecznego odstępu bocznego podczas wykonywania manewru wyprzedzania pojazdu jednośladowego i na prostym odcinku drogi uderzył w tył jadącego w tym samym kierunku roweru m-ki Victoria Classic P. P. poruszającego się nieprawidłowo z 2 lewej strony obok kierującej rowerem m-ki „Torren" M.
K. jadącej przy prawej krawędzi jezdni, po czym oddalił się z miejsca wypadku, zaś rowerzysta P. P. doznał obrażeń ciała w postaci urazu wielonarządowego, w tym załamania kości podstawy czaszki, rozerwania pnia mózgu, rozerwania miąższu śledziony, rany szarpanej okolicy lewej skroni oraz otarcia naskórka twarzy, tułowia i zmarł na miejscu zdarzenia, i za to na podstawie art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. skazał oskarżonego na karę 2 lat pozbawienia wolności, na poczet której na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył okres tymczasowego aresztowania od dnia 11 września 2010 r. do czerwca 2011 r., na podstawie art. 42 § 3 k.k. orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na zawsze oraz rozstrzygnął o kosztach sądowych.
Apelację od tego wyroku złożył obrońca oskarżonego, zarzucając: 1. „obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 42 § 3 k.k. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji błędne orzeczenie w stosunku do oskarżonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na zawsze, w sytuacji, gdy jest to niewspółmierne do wagi popełnionego czynu oraz w sytuacji, gdy oskarżony nie ponosi wyłącznej winy za spowodowanie wypadku z dnia 11 września 2010 roku, albowiem w równym stopniu do jego spowodowania przyczynił się pokrzywdzony P. P.;
2. obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 53 k.k., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla ustalenia wymiaru kary, która byłaby adekwatna do stopnia winy oraz zachowania M. K. w trakcie popełnienia przestępstwa i w trakcie procesu;
3. obrazę przepisów postępowania, mającą wypływ na treść orzeczenia, polegającą na naruszeniu przepisu art. 5 § 2 k.p.k. poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, tj. wątpliwości co do faktu, czy pokrzywdzony w chwili i miejscu zdarzenia był w stanie nietrzeźwości, w sytuacji gdy opinie sporządzone dla przedmiotowej sprawy przez biegłych sądowych z dnia: 1 grudnia 2010 roku, 9 maja 2013 roku oraz 25 marca 2013 roku, a także pozostały materiał dowodowy zgromadzony w toku całego postępowania nie pozwalają w sposób jednoznaczny powyższych okoliczności rozstrzygnąć – wykluczyć; 3 4. naruszenie art. 4 k.k. w zw. z art. 169 k.p.k. i w zw. z art. 170 § 1 k.p.k. a także art. 2 k.p.k. w zw. z art. 167 in fine k.p.k. - polegające na ich niestosowaniu i uwzględnieniu okoliczności przemawiających na niekorzyść oskarżonego przy jednoczesnym nie uwzględnieniu dowodów przemawiających na korzyść oskarżonego, a także nieprzeprowadzeniu z urzędu dowodów świadczących o braku winy i sprawstwa oskarżonego, a to w celu realizacji zasady obiektywizmu, poprzez: - nieprzeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego sądowego z dziedziny techniczno - kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych oraz ruchu drogowego i techniki samochodowej, na okoliczność tego, w jakim stopniu pokrzywdzony mógł doprowadzić do uniknięcia wypadku, z jakiej odległości pokrzywdzony powinien był zauważyć światła nadjeżdżającego z tyłu samochodu, ile miał w rzeczywistości czasu na podjęcie manewru obronnego w postaci zjechania za drugi rower, gdyby powyższe uczynił, to czy doszłoby do wypadku oraz czy możliwym było, iż pokrzywdzony został oślepiony przez pojazd nadjeżdżający z naprzeciwka - z uwzględnieniem dwóch „scenariuszy" przebiegu zdarzeń, mianowicie: zakładając, iż pokrzywdzony był w stanie nietrzeźwości w chwili i miejscu zdarzenia i zakładając, że nie był w stanie nietrzeźwości w chwili i miejscu zdarzenia;
5. błąd w ustaleniach faktycznych Sądu przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez błędne przyjęcie, iż w miejscu i chwili zdarzenia nie panowała mgła, w sytuacji gdzie zamglenie występowało, ograniczając znacznie widoczność, co jednocześnie miało znaczący wpływ na odległość, z której zauważalny był poszkodowany oraz na podjęcie stosownych manewrów obronnych przez oskarżonego;
6. rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu M. K. kary pozbawienia wolności, która orzeczona została w wymiarze 2 lat (…)”. Skarżący wniósł o zmianę wyroku przez złagodzenie wymierzonej kary i warunkowe zawieszenie jej wykonania oraz ograniczenie zakazu, albo uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a nadto wniósł o „dopuszczenie i przeprowadzenie w postępowaniu apelacyjnym uzupełniającej opinii biegłego sądowego z dziedziny techniczno - 4 kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych oraz ruchu drogowego i techniki samochodowej mającej na celu przedstawienie dwóch wersji przebiegu wydarzeń, tj. przy przyjęciu, iż pokrzywdzony prowadząc rower w miejscu i chwili zdarzenia znajdował się w stanie nietrzeźwości oraz że nie znajdował się w stanie nietrzeźwości, wyciągając dla obu wersji wydarzeń wnioski, w jakim stopniu pokrzywdzony przyczynił się do wypadku, jak szybka powinna być reakcja pokrzywdzonego na nadjeżdżający z tyłu samochód, czy był wstanie wykonać manewry obronne w postaci schowania się za rower drugiego uczestnika ruchu, ile miał czasu na podjęcie manewru obronnego, gdyby wykonał manewry obronne, to czy doszłoby do wypadku drogowego.” Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2014 r., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok jedynie przez orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 10 lat, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
W kasacji od wyroku Sądu odwoławczego nowo ustanowiony obrońca skazanego w pkt. 2 zarzucił „ rażące naruszenie prawa mogące mieć wpływ na treść orzeczenia w postaci obrazy następujących przepisów prawa procesowego: 2.1. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. oraz art. 201 k.p.k. przez:
a) aprobowanie w zaskarżonym orzeczeniu Sądu Okręgowego oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w odniesieniu do opinii biegłej J. B. jako pełnej, jasnej, niesprzecznej i wydanej przez osobę mającą odpowiednią wiedzę specjalistyczną co do wszystkich istotnych w ramach opinii okoliczności, podczas gdy w istocie: w toku badania biegłej ujawniono okoliczność mogącą mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, w postaci niezależnej od stanu trzeźwości oskarżonego trudności z widzeniem zmierzchowym, której biegła nie potrafiła w sposób jasny i jednoznaczny ocenić, zgodnie z dyrektywami art. 201 k.p.k., niepowierzenie oceny w zakresie funkcjonowania narządu wzroku oskarżonego, w szczególności stwierdzonego osłabionego widzenia zmierzchowego, biegłemu lekarzowi specjaliście i niedopuszczenie dowodu z jego opinii, 5 akceptację opinii biegłej J.
B. jako podstawy istotnych ustaleń orzeczenia pierwszo - instancyjnego w sprawie, mimo tego, że jest ona ogólnikowa, nie zawiera opisu metodologii i pełnego sprawozdania z przeprowadzonych badań, co nie pozwala jej należycie zweryfikować, dodatkowo w konsekwencji opinia jest niestanowcza w swoich ustaleniach, gdzie wskazano, że u oskarżonego wystąpiło „prawdopodobnie" zjawisko ciemnego tunelu, czego Sąd Rejonowy nie wyjaśnił, a co Sąd Okręgowy zaaprobował, niespójność opinii biegłej z opinią biegłych M. J. i J. K. w zakresie czasu reakcji oskarżonego, bowiem biegła po zbadaniu oskarżonego nie wskazała tej okoliczności nawet w postaci widełkowej („od-do"), podając wręcz, że nie jest w sta- nie tego określić, natomiast biegli J. i K., analizując wypadek z 11 września 2010 r., przyjęli czas reakcji oskarżonego w swojej opinii na 1 sekundę, b) aprobowanie w zaskarżonym orzeczeniu Sądu Okręgowego oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w odniesieniu do opinii biegłych M.
J. i J. K., którzy przyjęli, że oskarżony, mimo braku wymaganego prawem oświetlenia roweru pokrzywdzonego P. P., powinien był go zauważyć z uwagi na czerwony odblask bagażnikowy oraz pomarańczowe odblaski w pedałach, podczas gdy w istocie: co do odblasku czerwonego biegli nie potrafili ocenić stanu jego czystości i materiału, z jakiego odblask ten został wykonany, mimo że okoliczności te wprost wskazali w swojej opinii jako mające bezpośredni i istotny wpływ na jego widoczność, co do odblasków pomarańczowych w pedałach przyjęli, że były one w czasie zdarzenia z całą pewnością cały czas prawidłowo widoczne, tzn. powinny być odpowiednio czyste, położone pod właściwym kątem umożliwiającym widoczność i nie przesłonięte piętami dającego odpocząć nogom lub pedałującego w indywidualny sposób rowerzysty, podczas gdy:
nic w zgromadzonym materiale nie wskazuje, by: pokrzywdzony utrzymywał je w niezmiennej, umożliwiającej przez cały czas właściwą widoczność pozycji, pedałując nie zmieniał kąta ich położenia, zwracając ku podłożu lub ku górze, 6 nie rozluźniał nóg i nie opuszczał pięt do dołu zasłaniając odblaski, ocena odblasków pedałowych roweru pokrzywdzonego na podstawie reakcji na flesz aparatu fotograficznego dotyczy, jak podali biegli, ich „sprawności", ale nie odległości, z której można je dostrzec; nie są to pojęcia tożsame, odblask, który jest „sprawny" i zareaguje na silny błysk lampy aparatu z kilku metrów, może jednak być przybrudzony w sposób umożliwiający zauważenie go w światłach mijania dopiero z mniejszej niż przyjęta odległości, biegli wskazali, że nie są w stanie ocenić czystości tego odblasku z dnia wypadku drogowego, zatem mimo zachowania samej możliwości odbijania światła nie można jednoznacznie ocenić, z jakiej odległości mógł on być widoczny, jeden z odblasków w pedale prawym był uszkodzony, co wynika jednoznacznie z dokumentacji fotograficznej w aktach sprawy, a na miejscu zdarzenia odnaleziono (choć nie zabezpieczono do badań) wyłącznie odblask koloru czerwonego, a nie odnaleziono pozostałości odblasku pomarańczowego, 2.2.art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. w zw. z art. 447 § 1 k.p.k. w ten sposób, że przy apelacji wniesionej na korzyść oskarżonego co do winy (art. 447 § 1) Sąd Odwoławczy nie skontrolował wnikliwie wyroku co do wszystkich podstaw odwoławczych, w tym wskazanych w art. 438 pkt 2 i 3, choć zgodnie z tym przepisem wyrok w wypadku zaskarżenia go w całości powinien zostać skontrolowany także co do prawdziwości ustalonego stanu faktycznego (art. 438 pkt 3) i prawidłowości stosowania przepisów procedury (art. 438 pkt 2), w tym oceny opinii biegłych według kryteriów z art. 201 k.p.k. - noszących wyżej wskazane uchybienia i nieścisłości i skutkujących, zdaniem obrońcy, przedwczesnym przypisaniem oskarżonemu winy za wypadek, 2.3.
Art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. przez ustalenie, że „oskarżony przecież dostrzegł rowerzystów bezpośrednio przed uderzeniem" i jednoczesne zaaprobowanie ustaleń Sądu I instancji, zgodnie z którymi oskarżony bezpośrednio przed najechaniem na pokrzywdzonego nie był oślepiony światłami jadącego z przeciwka samochodu, bowiem oznacza to danie wiary wyjaśnieniom oskarżonego składanym w czasie posiedzenia aresztowego (k.
44) tylko w części, w jakiej twierdził, że w ostatniej chwili dostrzegł rowerzystę, a 7 niedanie jej w pozostałym zakresie, że wykonanie manewru obronnego uniemożliwił jadący z naprzeciwka samochód - bez jakiegokolwiek uzasadnienia.” Skarżący wniósł o uchylenie obu wyroków i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Aktualnie obowiązujący art. 433 § 1 k.p.k. stanowi, że sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach środka odwoławczego.
Jednak w myśl dyspozycji art. 433 § 2 k.p.k. w tych granicach sąd odwoławczy obowiązany jest rozpoznać wszystkie zarzuty, wskazane w środku odwoławczym, w szczególności w apelacji. Tylko gdy oskarżony sporządził samodzielnie apelację, bo działał bez obrońcy, dopuszczalna jest wykładnia art. 433 § 1 k.p.k. sugerowana w pkt. 2.2 kasacji, że apelację należy rozpoznać wprawdzie w granicach zaskarżenia, ale pod kątem wszystkich ewentualnych uchybień, również tych, które nie były w niej podnoszone. Zdaniem Sądu Najwyższego rozpoznającego niniejszą sprawę, taka totalna kontrola nie wchodzi w rachubę, gdy oskarżony miał obrońcę, który to fachowy podmiot wywiódł apelację.
Dlatego w tej sprawie powinnością Sądu Okręgowego było tylko sprawdzenie, czy doszło do obrazy prawa materialnego i procesowego oraz błędu w ustaleniach faktycznych w sposób wskazany w zarzutach apelacyjnych. Sąd należycie wywiązał się z tego obowiązku. Zatem w zakres jego powinności nie wchodziło wyszukiwanie ewentualnych uchybień podniesionych dopiero w kasacji, i to nie powiązanych z zarzutem naruszenia przez Sąd odwoławczy dyspozycji art. 440 k.p.k., (kiedy to sąd ten rozpoznaje sprawę poza podniesionymi zarzutami). Dlatego nie mogły zostać podzielone zastrzeżenia zgłoszone w kasacji (a nie wcześniej) co do opinii J.
B., opinii M. J. i J. K., czy co do ustaleń faktycznych i oceny dowodów Sądu I instancji, zaakceptowanych przez Sąd odwoławczy, a obecnie kontestowanych w kasacji. Przypomnieć tu należy, że pierwszoplanowym zarzutem apelacji była rażąca surowość orzeczonego środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, który to zarzut został uwzględniony przez Sąd odwoławczy. W uzasadnieniu apelacji nie była kwestionowana wina oskarżonego, a jedynie twierdzono, że pokrzywdzony „w takim 8 samym stopniu jak oskarżony przyczynił się do powstania wypadku” (s. 5 in princ i 1. zarzut).
Ponadto obrońca poddawał w wątpliwość ustalenia, że pokrzywdzony był trzeźwy w chwili zderzenia, oraz i w jego miejscu nie było mgły. Do tych kwestii należycie i przekonująco odnosił się jednak Sąd odwoławczy. Oba Sądy przyjęły przy tym, że pokrzywdzony, naruszając zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, przyczynił się do wypadku, a Sąd Okręgowy nawet skonstatował, że rowerzysta ze względu na sposób poruszania się i niedostatek oświetlenia roweru spowodował stan zagrożenia (s. 7 motywów). Była to istotna okoliczność łagodząca, czemu Sąd I instancji dał wyraz na s. 9 swojego uzasadnienia, i znalazła ona odzwierciedlenie w wymiarze kary, skoro Sąd ten mógł orzec karę do 12 lat pozbawienia wolności, a wymierzył karę 2 lat.
Oczywiście była ona także w polu uwagi Sądu odwoławczego, który kierując się przede wszystkim tą okolicznością złagodził środek karny, mimo, że oskarżony w chwili wypadku był w stanie nietrzeźwości, a następnie zbiegł z jego miejsca. Z powyższych względów oddalono kasację jako oczywiście bezzasadną. .