Cassation appeal dismissed in inheritance dispute where individual interest value exceeded 150,000 PLN threshold. Appeal rejected as value of each heir's claim surpassed statutory minimum. Court verified actual asset value rather than parties' stated amount.

Sygn. akt II CSK 235/14 POSTANOWIENIE Dnia 22 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska w sprawie z wniosku W. L. i J. L. przy uczestnictwie A. L. oraz małoletnich J. L. i I.L. o dział spadku i zniesienie współwłasności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 października 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczek postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 12 grudnia 2013 r., 1. odrzuca skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek wnioskodawców o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

2 W sprawie o dział spadku po M. L. i zniesienie współwłasności, Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., uwzględniając częściowo apelacje uczestniczek, zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w K. przez podwyższenie spłat zasądzonych od wnioskodawców na rzecz każdej z uczestniczek, z kwot po 88 274,46 zł do kwot po 131 078,83 zł oraz ustalił wartość przedmiotu postępowania na kwotę 524 315,32 zł, zamiast, jak uprzednio, na kwotę 355 231,17 zł i oddalił w pozostałej części ich apelacje. W skardze kasacyjnej skierowanej przeciwko postanowieniu Sądu Okręgowego w całości, uczestniczki jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazały kwotę 350 000 zł ; sposób jej obliczenia nie został przedstawiony. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżące kwestionują stanowisko sądów obu instancji o dopuszczalności skutecznego dokonania czynności prawnej mającej za przedmiot przeniesienie własności bez zachowania formy aktu notarialnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Art. 5191 § 2 i art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. stanowią, że w sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, o zniesienie współwłasności oraz o dział spadku, skarga kasacyjna nie przysługuje, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 150.000 zł. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, wartość przedmiotu zaskarżenia sprowadza się do wartości konkretnego interesu (roszczenia, żądania) lub składnika majątkowego objętego zaskarżeniem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNC 2004, nr 1, poz. 11).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sąd Najwyższy nie jest związany wskazaną przez strony wartością przedmiotu zaskarżenia i może dokonać jej sprawdzenia na podstawie akt sprawy, z pominięciem zasad określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 maja 2001 r., IV CZ 20/01, nie publ., z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 152/01, nie publ. i z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNC 2004, Nr 1, poz. 11). Sprawdzenie jest niezbędne wówczas, gdy od tej wartości zależy dopuszczalność skargi kasacyjnej. 3 Badanie w sprawie niniejszej dopuszczalności skargi kasacyjnej ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia wymaga uwzględnienia, że uczestniczki, żona i córki M.

L., stały się jego spadkobierczyniami w drodze dziedziczenia - każda z nich w 1/4 części, natomiast wnioskodawcy udział w spadku po nim, wynoszący ¼ część, kupili do majątku wspólnego od trzeciej córki spadkodawcy. Z tego fragmentu stanu faktycznego, z którym związane są zarzuty skargi kasacyjnej wynika, że w skład spadku po M. L. wchodziła m.in. zabudowana nieruchomość gruntowa, którą spadkodawca kupił aktem notarialnym w dniu 5 czerwca 2001 r., za kwotę 41.600 zł stanowiącą środki pieniężne przekazane mu przez rodziców.

Na nieruchomości tej w chwili śmierci spadkodawcy znajdowały się budynek mieszczący dom weselny „L.” o wartości 357.900 zł, garaż o wartości 220.300 zł i budynek mieszkalny w stanie surowym o wartości 64.400 zł, a wartość gruntu wraz z uzbrojeniem wynosiła 275.400 zł, razem 918.000 zł. Wobec ustalenia, że majątek ten powstawał przy udziale rodziców spadkodawcy, przez świadczenie przez nich środków pieniężnych i przez dokonywanie czynności faktycznych, Sąd pierwszej instancji przyjął we wskazanym zakresie współwłasność, w częściach równych, to jest po 1 /3 części.

Sąd drugiej instancji, mimo zarzutów apelacji uczestniczek, zaaprobował pogląd Sądu Rejonowego o możliwości/dopuszczalności powstania we wskazany sposób współwłasności nieruchomości (i jej części składowych) z tym, że przyjął, iż udziały w tej współwłasności są równe, to jest udział spadkodawcy wynosi ½ część i jego rodziców małżonków L. - ½ część, na zasadach wspólności ustawowej. Jeżeli zatem w skardze kasacyjnej skarżące kwestionują koncepcję powstania prawa rzeczowego jakim jest współwłasność przez czynności faktyczne i zarzuty te dotyczą tego składnika majątkowego, który ma wartość 918.000 zł, a Sąd przyjął jego wartość jako 459.000 zł, to oznacza to, iż w wyniku przyjęcia takiej koncepcji utracona przez każdą skarżącą wartość wynosi ~ 112.750 zł (918.000 zł : 2 = 459.000 zł, 459.000 : 4= 114.750 zł oraz 918.000 zł : 4 = 229.500 zł; 229.500 - 114.750 = 112.750 zł).

Ta wartość, pomnożona przez trzy, zbliża się do podanej w skardze kasacyjnej kwoty 350.000 zł jako należnej łącznie uczestniczkom. Interes majątkowy każdej z uczestniczek musi być jednak oceniany oddzielnie, w zakresie bowiem należnej spadkobiercy spłaty pieniężnej i jej 4 wysokości nie występuje między spadkobiercami żaden rodzaj współuczestnictwa. Również podzielenie wskazanej w skardze kwoty 350.000 zł na trzy skarżące także nie daje jednostkowo kwoty 150.000 zł. Tymczasem ta kwota wyznacza próg, od którego skarga kasacyjna jest, w myśl art. 5191 § 2 i art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c., dopuszczalna.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 w związku z art.13 § 2 oraz art. 5191 § 2 i § 4 pkt 4 k.p.c., odrzucił skargę kasacyjną. Wniosek wnioskodawców o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym podlegał oddaleniu. Wniosek ten, zgłoszony w odpowiedzi na skargę, został powiązany wyłącznie z wnioskami o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania i oddalenie skargi. Takie rozstrzygnięcie w sprawie nie zapadło, a podzielić należy prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie ma podstaw do przyznania kosztów postępowania kasacyjnego stronie, która w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek o przyznanie tych kosztów powiązała wyłącznie z niektórymi, przez siebie wskazanymi, rozstrzygnięciami (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 563/01 i z dnia 8 sierpnia 2012 r., II CSK 112/12, niepubl.).