Legislator Giurisprudenza & Legislazione
I CK 201/05 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal; State not liable for officer's personal assault during duty trip.

Numero d'incarto I CK 201/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the plaintiff's cassation appeal against a lower court ruling that exempted the State from liability for an officer's assault. The plaintiff, a military officer, was injured during a scuffle with his superior while traveling on official business after a ceremony. The court held that the State is not responsible for injuries resulting from personal conflicts arising from alcohol consumption at private events, as the officers were pursuing private interests rather than official duties. Consequently, the cassation was rejected, and the plaintiff was ordered to pay the costs of the cassation proceedings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową; Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną w wyniku konfliktu osobistego między funkcjonariuszami podczas podróży służbowych, gdy czyn ten wynika z prywatnych interesów i nie jest następstwem nadużycia stanowiska służbowego.

Parole chiave

Generato dall'IA
State liability military service personal conflict official duty assault compensation cassation appeal private interests

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową
art. 233 k.p.c.
365 § 1 k.p.c.) i zeznań powoda niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 233 i 382 k.p.c.
art. 382 k.p.c.
Zdaniem skarżącego Sąd Apelacyjny z obrazą art. 382 i 378 § 1 k.p.c.
art. 3931 pkt 1 k.p.c.
Naruszenie prawa materialnego będące następstwem jego błędnej wykładni (art. 3931 pkt 1 k.p.c.) polega na mylnym zrozumieniu treści stosowanego przepisu.
art. 39312 k.p.c.
Z powyższego wynika, że kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 39312 k.p.c. podlega oddaleniu z zasądzeniem kosztów procesu za instancję kasacyjną (art.
art. 39319 k.p.c.
podlega oddaleniu z zasądzeniem kosztów procesu za instancję kasacyjną (art. 39319 i 391 § 1 k.p.c.
art. 391 § 1 k.p.c.
art. 108 § 1 k.p.c.
z art. 108 § 1 oraz 98 § 1 i 3 a także 99 k.p.c.).
art. 98 § 1 k.p.c.
art. 99 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I CKN 1169/99
w szczególności orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99 – OSNC 2000, nr 7 - 8, poz.
V CKN 17/2000
139 i z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/2000 – OSNC 2000, nr 10, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt I CK 201/05

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Tadeusz Żyznowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa A. K. przeciwko J. C., Skarbowi Państwa - Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w R. i Skarbowi Państwa - Dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...) w R. o zadośćuczynienie, ustalenie, odszkodowanie i rentę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 8 listopada 2005 r., kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 16 grudnia 2004 r., sygn. akt I ACa (...), oddala kasację i zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Dowódca Jednostki Wojskowej nr (...) w R. kwotę, 1.800 zł ( jeden tysiąc osiemset złotych) kosztów procesu za instancję kasacyjną.

Uzasadnienie Sąd Okręgowy uwzględnił częściowo powództwo wobec pozwanego J. C. a w całości je oddalił w odniesieniu do Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w R. i Dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...) w R.. Sąd Apelacyjny podzielił w całości ustalenia Sądu I instancji i wnioski z nich wynikające o braku podstaw do przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa za doznaną przez powoda szkodę i zaskarżonym wyrokiem oddalił – w tym zakresie – apelację skarżącego A. K.. Z ustaleń tych wynika, że pozwany mjr J.

C. pełnił zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej (...), na stanowisku dowódcy. W tej samej jednostce służbę wojskową pełnił powód mjr A. K. jako zastępca dowódcy d/s. logistyki. Dnia 8 grudnia 1996 r. obaj oficerowie udali się do 2 N., gdzie odbywała się uroczystość nadania sztandaru JW. (...) R. a następnie przysięga żołnierzy wcielonych do służby zasadniczej. Po dopełnieniu tych uroczystości w zorganizowanym na 120 osób obiedzie uczestniczyli obaj wymienieni oficerowie. W godzinach późno-wieczornych dnia 8 grudnia 1996 r. obaj antagoniści (bowiem nieporozumienia ujawniły się już w czasie obiadu) wracali samochodem z N. do R. wraz z trzema podwładnymi żołnierzami.

Między powodem i pozwanym wywiązała się sprzeczka a następnie doszło do szarpaniny. Pozwany J. C., po zatrzymaniu pojazdu, usiłował wyciągnąć powoda A. K. z samochodu. Gdy powód znalazł się na zewnątrz tego pojazdu pozwany zadał mu kilka ciosów ręką oraz kopał powoda używając przy tym słów wulgarnych oraz obraźliwych. Prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 19 maja 1997 r. sygn. akt SO (...) pozwany J. C. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 321 k.k. w zw. z art. 156 § 2 k.k. ze wskazaniem w sentencji tego wyroku doznanych uszkodzeń ciała.

Następstwa tego czynu zostały ustalone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zdaniem Sądów obu instancji powód odbywał dnia 8 grudnia 1996 r. podróż służbową i dlatego podstawą ferowanych decyzji, orzeczeń oraz roszczeń stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342 ze zm.), co nie przesądza o obciążeniu odpowiedzialności za skutki pobicia Skarbu Państwa. Nastąpiło to jedynie przy okazji wykonywania czynności powierzonych sprawcy nagannego zachowania w czasie odbywanej podróży.

Pobicia powoda nie można wiązać z zakresem powierzonych pozwanemu czynności i dlatego Sąd Apelacyjny oddalił w tym zakresie apelację powoda obciążając go kosztami postępowania w wysokości po 1200 zł zasądzonymi na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w R. oraz dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...) w R. Kasację opartą na obu podstawach przewidzianych w art. 3931 k.p.c. (według jego numeracji i brzmienia obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia) złożył powód A. K. Skarżący zarzucił naruszenie art. 417 k.c. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.

U. Nr 53, poz. 342 ze zm.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów przez przyjęcie, że Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za spowodowanie obrażeń ciała przez pozwanego u powoda. Naruszone zostały – w ocenie skarżącego – także przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości 3 i przeciwdziałaniu alkoholizmowi bowiem Sąd Apelacyjny pominął całkowicie okoliczności, że po zakończeniu uroczystości wręczenia sztandaru i złożenia przysięgi przez żołnierzy wydano obiad w czasie którego podawano alkohol za zgodą i wiedzą przełożonych wyższego rzędu pozwanego J.

C., który wprawił się w stan nietrzeźwości, co było dodatkową przesłanką jego nagannego zachowania. Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 § 1 k.p.c. przez nierozważenie całokształtu materiału dowodowego i pominięcie, że pozwany J. C. jako dowódca jednostki miał szczególny obowiązek zadbania o podległych mu podwładnych w czasie podróży służbowej. Zdaniem skarżącego Sąd Apelacyjny z obrazą art. 382 i 378 § 1 k.p.c. nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych w apelacji dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa chociaż zebrany materiał uzasadniał odpowiedzialność Skarbu Państwa wraz z pozwanym Januszem Charą.

Wnosił o solidarne zasądzenie od wszystkich pozwanych odszkodowania, zadośćuczynienia i renty. Pozwany Skarb Państwa w złożonej odpowiedzi na kasację wnosił o jej oddalenie z zasądzeniem kosztów procesu za instancję kasacyjną. Sąd Najwyższy – po uwzględnieniu treści art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania cywilnego... (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) – zważył, co następuje: Jeżeli pozwany z powołaniem się na obie podstawy kasacji kwestionuje zasadność zaskarżonego orzeczenia, to niezależnie od kolejności powołania przepisów prawa materialnego i procesowego mających uzasadniać zarzucane przez skarżącego wadliwości, w pierwszej kolejności wymagają rozważenia zarzuty oparte na podstawie z art. 3931 pkt 2 k.p.c. bowiem prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego uzależnione jest od poprawnie ustalonego stanu faktycznego.

Skarżący zarzucając pominięcie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę, czyni to bez uwzględnienia danych wynikających z akt sprawy, bądź zgłasza zarzuty pozostające w sprzeczności z nie budzącymi wątpliwości ustaleniami faktycznymi i bądź też twierdzeniami powoda. Zebrany obszerny materiał dowodowy w powołanej sprawie karnej Wojskowego Sądu Okręgowego w W. sygn. So (...) obrazujący przebieg zajścia i okoliczności go poprzedzające narzucał z całą koniecznością jego wykorzystanie. Sąd Okręgowy uczynił to w ten sposób, że postanowił dopuścić dowód z akt tej sprawy celem ustalenia ich treści, a w szczególności treści orzeczenia zapadłego w sprawie przy uwzględnieniu art. 11 k.p.c. (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1997 r., I CKN 42/96 (OSNC 1997 nr 5, poz. 62).

Wskazanym wymaganiom w odniesieniu do przeprowadzenia dowodów z akt innej sprawy, bądź zawartych w tych aktach 4 dokumentów uczynił Sąd Apelacyjny, co pomija skarżący formułując kolejne zarzuty w przedmiocie oparcia rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym. Ujawnione z postępowania karnego fakty nie przemawiają za uwzględnieniem kasacji. Według ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. sygn. akt So (...) osobą odpowiedzialną za organizację i przebieg uroczystego obiadu - z racji wykonywanych obowiązków był – powód mjr A.

K. Z racji sprawowania tych obowiązków powód wypił dwa (25-30 gramowe) kieliszki wódki. Więcej alkoholu - w czasie tej uroczystości wypił - pozwany mjr J. C., którego zachowanie się tak relacjonował powód przesłuchany w charakterze świadka (odw. Akt So (...)) „Oskarżony był pijany, rozebrał się z munduru, poklepywał wszystkich po plecach. Powiedziałem mu żeby się uspokoił. On zdjął koszulę i włożył sweter. Wszedł na zaplecze i chciał porozmawiać z jedną z kelnerek, ale ona odeszła. Zaczął więc głośno postukiwać butami o podłogę, zwróciłem mu uwagę, żeby przestał, mogą popękać płytki”.

Dalsza relacja powoda wskazuje, że jego uwagi i napomnienia kierowane do pozwanego nie odniosły żadnego skutku. Powód wrócił do tego nagannego zachowania się pozwanego w czasie podróży samochodem, co – według dalszej relacji powoda – rozsierdziło pozwanego, i o co nie ulega wątpliwości, wywołało agresję pozwanego, który polecił powodowi opuścić pojazd a gdy ten odmówił użył siły fizycznej. Ustalone przyczyny i okoliczności antagonistycznej postawy obu mężczyzn, a następnie agresywnej postawy pozwanego, pozwalają na odparcie wielokrotnie powtarzanego w kasacji zarzutu o obowiązkach wynikających z pełnionej funkcji dowódcy jednostki oraz organizatora wyjazdu odpowiedzialnego za bezpieczny powrót także powoda A.

K. Rozważając przesłanki wyrządzenia szkody przy wykonywaniu powierzonej czynności należy uwzględnić swoiste cechy wnioskowanej przez powoda - odpowiedzialności Skarbu Państwa i różnorodności zadań spełnianych przez poszczególnych funkcjonariuszy a także okoliczności wyrządzenia szkody, co wyklucza stosowanie schematyzmu lub automatyzmu. Nie negując znaczenia argumentacji kasacji eksponującej takie okoliczności jak stanowisko funkcjonariusza, pełnionej przez niego funkcji a także charakter działalności, nie można nie dostrzec, że przytoczona relacja powoda iż obaj antagoniści – już w trakcie uroczystego obiadu - bez względu na zajmowane stanowisko służbowe realizowali własne zamierzenia i kierowali się wyłącznie celem własnym.

Działanie w celu osobistym nie pozostawało w ogóle w związku z powierzonymi pozwanemu i powodowi czynnościami i nie wynikało z nadużycia możliwości jakie stwarzało 5 stanowisko służbowe. Obaj funkcjonariusze dążyli do osiągnięcia własnych, prywatnych interesów i celów a powód – w obecności przełożonych jego i pozwanego - podejmował decyzję o potrzebie reakcji na - jego zdaniem - wysoce naganne - zachowanie się pozwanego i zakresie tej interwencji. Skarb Państwa nie może ponosić odpowiedzialności za szkodę polegającą na pobiciu jednego z uczestników uroczystego - w założeniu organizatorów – obiadu, na którym ilość serwowanego alkoholu wywołała reakcje zakończone pobiciem jednego z organizatorów.

Trafnie zatem Sądy niższych instancji uwolniły pozwany Skarb Państwa od odpowiedzialności za szkodę wywołaną z przyczyn osobistych. W świetle ustaleń Sądu Apelacyjnego dokonanych na podstawie prawomocnego wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego (art. 365 § 1 k.p.c.) i zeznań powoda niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 233 i 382 k.p.c. przez to, że Sąd Apelacyjny nie rozważył całokształtu materiału dowodowego, zwłaszcza że skarżący pomija tak istotny element jak uzupełnienie materiału dowodowego w postępowaniu apelacyjnym i w ogóle nie odnosi się do faktów z tego materiału wynikających.

Tak ogólnikowo sformułowany zarzut i ograniczenie się do wielokrotnego powtarzania obowiązków pozwanego wynikających z jego stanowiska służbowego uzasadnia odesłanie skarżącego do ustalonego orzecznictwa wskazującego na przesłanki warunkujące skuteczność wysuniętego przez pozwanego zarzutu (por. w szczególności orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99 – OSNC 2000, nr 7 - 8, poz. 139 i z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/2000 – OSNC 2000, nr 10, poz. 189). Naruszenie prawa materialnego będące następstwem jego błędnej wykładni (art. 3931 pkt 1 k.p.c.) polega na mylnym zrozumieniu treści stosowanego przepisu.

Powołanego w kasacji przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 53, poz. 342 ze zm.) Sądy obu instancji nie stosowały. Nie można skutecznie powoływać się w kasacji na naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni czy niewłaściwym zastosowaniu przepisu, który nie był podstawą rozstrzygnięcia. Okoliczność, że powód uzyskał świadczenia na podstawie powoływanej w kasacji tj. ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową nie może przesądzać – jak trafnie podkreśliły Sądy obu instancji – o uznaniu czynu pozwanego jako wynikającego z powierzonych mu czynności.

Nie zachodzi zatem potrzeba rozważania różnicy 6 wynikającej z przyznania świadczenia od obarczenia odpowiedzialnością Skarbu Państwa za następstwa deliktu popełnionego w ustalonych prawidłowo okolicznościach. Z powyższego wynika, że kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 39312 k.p.c. podlega oddaleniu z zasądzeniem kosztów procesu za instancję kasacyjną (art. 39319 i 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 oraz 98 § 1 i 3 a także 99 k.p.c.). Z powyższych przyczyn i na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak w sentencji wyroku.