Supreme Court dismisses appeal against rejection of retrial request in non-procedural property law case. Appeal is inadmissible as retrial rejection is not a substantive ruling. Court clarifies that retrial requests differ from initiating non-procedural proceedings.

Sygn. akt III CZ 37/05 POSTANOWIENIE Dnia 12 maja 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Antoni Górski SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) w sprawie ze skargi A. K. przy uczestnictwie Skarbu Państwa - (...) Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. i Starosty W. o wznowienie postępowania o nabycie własności przez przemilczenie, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2005 r., zażalenia A. K. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 8 listopada 2004 r., sygn. akt II Cz (...), oddala zażalenie.

Uzasadnienie A. K. złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z dnia 13 marca 1975 r., I Ns (...), stwierdzającym nabycie przez Skarb Państwa w drodze przemilczenia własności nieruchomości bliżej opisanej w sentencji. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2004 r. Sąd Rejonowy w K. skargę tę odrzucił, jako wniesioną po upływie terminu, a Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 29 czerwca 2004 r. oddalił zażalenie A. K. na to postanowienie, uznając stanowisko Sądu pierwszej instancji za prawidłowe.

A. K. zaskarżyła postanowienie Sądu Okręgowego kasacją, która została przez ten Sąd odrzucona postanowieniem z dnia 8 listopada 2004 r. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy przytoczył następujące motywy rozstrzygnięcia. 2 Zgodnie z art. 5191 k.p.c., od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie kasacja przysługuje: w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego – z wyjątkiem spraw wymienionych w § 4, w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli tylko w sprawach o przysposobienie oraz podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej pięćdziesiąt tysięcy złotych (§ 2), a w postępowaniu rejestrowym jedynie od postanowień sądu drugiej instancji w przedmiocie wpisu lub wykreślenia z rejestru podmiotu podlegającego rejestracji (§ 3).

W pozostałych sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym kasacja nie przysługuje, bez względu na charakter orzeczenia oraz typ sprawy. Z powyższego wynika, że od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające skargę o wznowienie postępowania kasacja nie przysługuje, wobec czego wniesiona kasacja ulega odrzuceniu jako niedopuszczalna (3935 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). W zażaleniu na postanowienie odrzucające kasację A. K. wnosiła o jego uchylenie, podnosząc, że skoro, zgodnie z art. 406 k.p.c., do postępowania ze skargi wznowienie stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, skargę tę należy traktować tak jak pozew czy wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego.

Skoro zaś od postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu lub wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego przysługuje kasacja, to powinna ona przysługiwać także od postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Problem dopuszczalności kasacji od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające skargę o wznowienie postępowania był już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który wyjaśnił, że kasacja od postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania nieprocesowego jest niedopuszczalna (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 2001 r., V CKN 357/01, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 92, z dnia 15 lutego 2002 r., III CZ 2/02, nie publ., z dnia 19 marca 2002 r., II CZ 166/01, nie publ., z dnia 2 lipca 2002 r., I PZ 47/02, OSNAPiUS 2004, nr 9, poz. 159). 3 Skład orzekający Sądu Najwyższego w pełni podziela to stanowisko oraz argumentację przytoczoną dla jego uzasadnienia.

Sprawa, w której żaląca wniosła skargę o wznowienie postępowania, była sprawą z zakresu prawa rzeczowego (o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez przemilczenie), a w sprawach nieprocesowych z zakresu prawa rzeczowego kasacja przysługuje jedynie od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie (art. 5191 § 1 k.p.c. – oczywiście z wyjątkami określonymi w § 4 tego artykułu).

Postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania nie jest – rzecz jasna – postanowieniem co do istoty sprawy i nie może być ono również uznane za postanowienie „w przedmiocie odrzucenia wniosku” czy „umorzenia postępowania”. Jak wskazał już na to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 października 2001 r., V CKN 357/01, odrzucenie skargi o wznowienie nie może być traktowane analogicznie jak odrzucenie wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego, ponieważ są to odrębne żądania procesowe; wniosek inicjuje postępowanie nieprocesowe, natomiast skarga o wznowienie ma charakter szczególnego środka zaskarżenia.

Posłużenie się w przedstawionej sytuacji analogią byłoby natomiast niedopuszczalne, bowiem nie występuje luka w prawie procesowym. Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.