Supreme Court allows appeal against insurance company's refusal to pay due to driver intoxication exclusion clause.

Απόφαση 991 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)ΑΡΙΘΜΟΣ 991/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Φεβρουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ομόρρυθμης Εταιρίας με την επωνυμία "Β. Κ. ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε.", που εδρεύει στην Ρόδο και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Β. Κ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Κοπανάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΤΛΑΝΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ Α.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Χαρίσογλου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3/2/2003 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκε η 3995/2005 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, που κήρυξε εαυτό αναρμόδιο και παρέπεμψε την υπόθεση προς εκδίκαση στο αρμόδιο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 38/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 294/2008 του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 9/3/2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Λαμπρόπουλος ανέγνωσε την από 26/1/2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο μοναδικός λόγος της από 9 Μαρτίου 2009 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθ. 294/2008 αποφάσεως του Εφετείου Δωδεκανήσου.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 2 περ. 1, 6 παρ. 1, 10 παρ. 1 και 11 παρ. 1 του Ν. 489/1976 "περί της υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης" ο κύριος ή κάτοχος αυτοκινήτου που κυκλοφορεί μέσα στην Ελλάδα, επί οδού, υποχρεούται να έχει καλύψει με ασφάλιση την εκ τούτου έναντι τρίτων αστική ευθύνη, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος (2 παρ. 1).

Η ασφάλιση πρέπει να καλύπτει την αστική ευθύνη του κυρίου, του κατόχου και κάθε οδηγού ή προστηθέντος για την οδήγηση ή υπεύθυνου του ασφαλισμένου αυτοκινήτου (6 παρ. 1). Το πρόσωπο που ζημιώθηκε έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι το ποσό αυτής ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή (10 παρ. 1). Ο ασφαλιστής δεν μπορεί να αντιτάξει κατά του προσώπου που ζημιώθηκε, όταν τούτο ασκεί την κατά το άρθρο 10 παρ. 1 αξίωση, ενστάσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, επιφυλασσομένου σε αυτόν του δικαιώματος αγωγής κατά του ασφαλισμένου, του αντισυμβαλλομένου και του οδηγού (11 παρ. 1).

Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 8 της υπ' αριθ. Κ4/585/5-4-1978 απόφασης του Υπουργού Εμπορίου "περί καθορισμού των γενικών όρων του ασφαλιστηρίου του καλύπτοντος την εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικήν ευθύνη" (ΦΕΚ 795/1978 ΑΕ και ΕΠΕ) αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίες που προκαλούνται καθ' όν χρόνον ο οδηγός του αυτοκινήτου οχήματος τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ).

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 2 του Ν. 2496/1997, τον λήπτη της ασφάλισης βαρύνουν όλες οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, εκτός από εκείνες που από τη φύση τους πρέπει να εκπληρωθούν από τον ασφαλισμένο. Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων, της τελευταίας εφαρμοζομένης συμπληρωματικά και στην ασφάλιση της αστικής ευθύνης εξ αυτοκινητικών ατυχημάτων, συνάγεται, ότι η ρήτρα στο ασφαλιστήριο για εξαίρεση από την ασφαλιστική κάλυψη των ζημιών που προκαλούνται κατά το χρόνο που ο οδηγός έχει καταναλώσει οινόπνευμα περισσότερο του επιτρεπτού από τον ΚΟΚ, αποτελεί αληθώς καλυμμένο συμβατικό ασφαλιστικό βάρος.

Όμως προϋπόθεση για την λειτουργία αυτής, σε βάρος του λήπτη της ασφάλισης, ο οποίος δεν έχει τις υποχρεώσεις από την ασφαλιστική σύμβαση που μπορούν να εκπληρωθούν μόνο από τον ασφαλισμένο οδηγό του αυτοκινήτου, είναι να υφίσταται υπαιτιότητα αυτού (άρθρο 330 ΑΚ). Επομένως ο ασφαλιστής που υποχρεώθηκε να καταβάλει αποζημίωση σε ζημιωθέντα τρίτο χωρίς να έχει ευθύνη, λόγω της συμβατικής εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη των ζημιών που προκαλούνται όταν ο οδηγός του ασφαλισμένου αυτοκινήτου ευρίσκεται σε μέθη, δεν δικαιούται να στραφεί αναγωγικά κατά του κυρίου και μη οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου και να αξιώσει από αυτόν τα καταβληθέντα ποσά, αν τον τελευταίο δεν βαρύνει υπαιτιότητα σε σχέση με το γεγονός ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου του, βρισκόταν υπό την επίδραση οινοπνεύματος όταν προξένησε το ατύχημα.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, αναφορικά με την από 3-2-2003 αγωγή (αναγωγή) της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας με την οποία ζήτησε να υποχρεωθούν οι αναιρεσίβλητοι, κύριοι του ασφαλισμένου από αυτή υπ' αριθ. κυκλ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, από υπαιτιότητα του οδηγού του οποίου, τελούντος κατά τα εκτιθέμενα σε μέθη, προκλήθηκε το αναφερόμενο αυτοκινητικό ατύχημα, να της καταβάλουν, εις ολόκληρον έκαστος, το χρηματικό ποσό που υποχρεώθηκε να καταβάλει στις ενάγουσες της από 23-5-2000 κυρίας αγωγής, διότι με όρο του ασφαλιστηρίου συμβολαίου αποκλείσθηκαν της ασφαλίσεως ζημίες προξενούμενες από οδηγό που τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος, δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα ακόλουθα:

Με το υπ' αριθ. ... ασφαλιστήριο συμβόλαιο η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία είχε ασφαλίσει το υπ' αριθ. κυκλ. ... αυτοκίνητο κατά των κινδύνων πρόκλησης υλικών ζημιών και σωματικών βλαβών σε τρίτους, για το από 4-4-1999 έως 4-11-1999 χρονικό διάστημα και το οποίο ανήκε κατά κυριότητα στην πρώτη αναιρεσίβλητη ομόρρυθμη εταιρία της οποίας ο δεύτερος αναιρεσίβλητος είναι ομόρρυθμο μέλος.

Στο ως άνω ασφαλιστήριο συμβόλαιο είχε περιληφθεί, ως γενικός όρος ασφάλισης, ότι η ασφαλιστική σύμβαση διέπεται από τις διατάξεις του Ν.Δ. 400/1970, του Ν. 489/1976 και της ΥΑ Κ4/585/5-4-1978. Στο ίδιο ασφαλιστήριο συμβόλαιο και στο κεφάλαιο "ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ" αναφέρεται ότι δεν καλύπτονται με αυτό και αποκλείονται από την ασφάλιση ζημίες που προξενήθηκαν από οδηγό ο οποίος κατά το χρόνο του ατυχήματος ευρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του ΚΟΚ και ανεξάρτητα αν η παράβαση αυτή συνετέλεσε στην πρόκληση του ατυχήματος.

Συνεπώς, η εξαίρεση από την ασφαλιστική κάλυψη, της αστικής ευθύνης του ως άνω οδηγού έχει καταστεί περιεχόμενο της σύμβασης και αποτελεί συμβατικό όρο στις σχέσεις μεταξύ των συμβαλλομένων διαδίκων. Περαιτέρω ότι η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία διατηρεί το εναγωγικό της δικαίωμα κατά της πρώτης αναιρεσείουσας, κυρίας και κατόχου του ζημιογόνου αυτοκινήτου, αφού ο οδηγός αυτού κατά το χρόνο του ατυχήματος ευρίσκετο υπό την επίδραση οινοπνεύματος σύμφωνα με το άρθρο 11 του Ν. 489/1976 και, τέλος, ότι ουδεμία έννομη επιρροή ασκεί η έλλειψη υπαιτιότητας της ως άνω ιδιοκτήτριας εταιρίας στην επέλευση του ατυχήματος, με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις. Επομένως, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης με τον οποίον αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η σχετική εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, ακολούθως δε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία, λόγω της ήττας της (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.) στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, σύμφωνα με το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 294/2008 απόφαση του Εφετείου Δωδεκανήσου.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο με σύνθεση από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 5 Απριλίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Ιουνίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ