Appeal dismissed in part; referral to full court regarding whether liability and damages are a single claim head.

Απόφαση 978 / 2014 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 978/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Κράνη, Αντώνιο Ζευγώλη και Ιωάννη Χαμηλοθώρη Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 7 Οκτωβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "PERNOD RICARD HELLAS A.E.B.E" και το διακριτικό τίτλο "ΕΠΟΜ Α.Β.Ε.Ε", η οποία εδρεύουσα στη … και νόμιμα εκπροσωπούμενη παρέστη στο ακροατήριο του Δικαστηρίου δια του πληρεξούσιου δικηγόρου της Κωνσταντίνου Καραγκούνη, ως καθολική διάδοχος της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ALLIED DOMECQ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΟΤΩΝ & ΟΙΝΩΝ", η οποία έδρευε στη …

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." πρώην "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία στο ακροατήριο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Σάμπαλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7 Μαρτίου 2006 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4347/2009 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 4985/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 7 Μαΐου 2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Κράνης, ανέγνωσε την από 29 Νοεμβρίου 2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 4985/2011 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, να γίνει εν μέρει δεκτός ο πρώτος λόγος της αίτησης αυτής και να αναιρεθεί η ως άνω απόφαση κατά το μέρος που έκρινε απορριπτέα ως απαράδεκτη την αντέφεση της αναιρεσείουσας σε σχέση με το κονδύλιο των 30.000 ευρώ, που αναγνώρισε η εκκαλούμενη πρωτόδικη απόφαση ότι υποχρεούται να καταβάλει νομιμοτόκως η αναιρεσείουσα στην αναιρεσίβλητη.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθ. 4985/2011 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε από ουσιαστικής πλευράς την από 30.6.2010 έφεση της αναιρεσίβλητης και ως απαράδεκτη την από 2.3.2011 αντέφεση της αναιρεσείουσας κατά της υπ' αριθ. 4347/2009 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία, αφού απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη ως προς τη δεύτερη των εναγομένων η από 7.3.2006 αγωγή της αναιρεσίβλητης, έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή αυτή σε βάρος της πρώτης εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας και αναγνωρίστηκε ότι αυτή υποχρεούται να καταβάλει νομιμοτόκως στην αντίδικό της το μεν ποσό των 42.243,5 ευρώ ως αποζημίωση για τις υλικές ζημίες που της προξένησε με την αντισυμβατική και παράλληλα αδικοπρακτική συμπεριφορά της, το δε ποσό των 30.000 ευρώ ως ικανοποίηση της συναφούς ηθικής βλάβης της.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577§1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577§3 ΚΠολΔ). 2. Κατά το άρθρ. 523§1 ΚΠολΔ, ο εφεσίβλητος μπορεί, και αφού περάσει η προθεσμία της έφεσης, να ασκήσει αντέφεση ως προς τα κεφάλαια της απόφασης που προσβάλλονται με την έφεση και ως προς εκείνα που συνέχονται αναγκαστικά με αυτά, ακόμη και αν αποδέχτηκε την απόφαση ή παραιτήθηκε από την έφεση.

Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό και με το άρθρ. 522 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι η άσκηση της αντέφεσης, για να είναι παραδεκτή, πρέπει να αφορά τα κεφάλαια της απόφασης που προσβάλλονται με την έφεση ή τα αναγκαίως με αυτά συνεχόμενα, δηλαδή η άσκησή της πρέπει να βρίσκεται μέσα στα όρια του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της έφεσης, αφού με την άσκησή της δεν μεταβιβάζεται στο σύνολό της η υπόθεση στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, αλλά μόνον κατά τα διαγραφόμενα από την έφεση όρια.

Κεφάλαιο κατά την έννοια του άρθρ. 523§1 ΚΠολΔ, όπως άλλωστε και κατά την ταυτόσημη έννοια του άρθρ. 520§2 ΚΠολΔ σε σχέση με τους πρόσθετους λόγους της έφεσης, είναι κάθε οριστική διάταξη της πρωτόδικης απόφασης που κρίνει για το παραδεκτό ή το βάσιμο κάθε αυτοτελούς αίτησης παροχής έννομης προστασίας, η οποία εισάγει αντίστοιχα ένα ιδιαίτερο αντικείμενο δίκης (ΑΠ 132/2004), διαφοροποιούμενο από τα λοιπά είτε ως προς το αίτημα είτε ως προς την ιστορική βάση είτε ως προς αμφότερους τους παράγοντες που το οριοθετούν [Μακρίδου, Πρόσθετοι λόγοι εφέσεως κατά τον ΚΠολΔ (2000) σ. 42 - 43].

Αντίθετα πρόκειται για το αυτό αντικείμενο δίκης και επομένως και για το αυτό κεφάλαιο της απόφασης, όταν υπάρχει ταύτιση τόσο ως προς το αίτημα όσο και ως προς την ιστορική βάση. Ως αίτηση πάντως αυτοτελής δεν νοείται οπωσδήποτε το αίτημα της διαδικαστικής πράξης, δηλαδή δεν πρόκειται για ισοδύναμους όρους, αλλά χαρακτηρίζεται ως αυτοτελής η αίτηση που εισάγει για κρίση στο δικαστήριο ένα αυτοτελές και αμφισβητούμενο δικαίωμα (ΣχΠολΔ ΙΧ σ. 46).

Εξ άλλου αναγκαίως συνεχόμενα με τα κεφάλαια της απόφασης που εφεσιβλήθηκαν είναι όσα από τα λοιπά κεφάλαιά της παρουσιάζουν προς τα πρώτα στενή συνάφεια είτε διότι βρίσκονται σε σχέση προδικαστικότητας προς αυτά, δηλαδή αφορούν προκριματικά για την παραδοχή τους ζητήματα, είτε διότι έχουν ως αντικείμενο δικαιώματα που απορρέουν από την αυτή ιστορική αιτία, οπότε και δημιουργείται κίνδυνος αντίθετων ή απλώς ασύμβατων αποφάσεων, αν η κρίση περιορισθεί μόνο στα εκκληθέντα κεφάλαια και συμβεί αυτή να είναι αντίθετη προς την κρίση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου ως προς τα λοιπά απρόσβλητα κεφάλαια της απόφασής του (ΑΠ 238/2001? 1094/2009? 697/2012).

Κατά την έννοια αυτή η αξίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης αποτελεί αυτοτελές κεφάλαιο της απόφασης, ανεξάρτητο από το κεφάλαιό της για τις περιουσιακές ζημίες είτε αυτές έχουν την αυτή είτε πολύ περισσότερο διαφορετική αιτία (ΑΠ 1233/1995, 1092/2002? 212/2006? 139/2007? 697/ 2012). Αντίθετα η αξίωση αποζημίωσης για θετικές και αποθετικές ζημίες από το αυτό ζημιογόνο γεγονός, αφορά μεν δυο διαφορετικά κεφάλαια, αναγκαίως όμως συνεχόμενα μεταξύ τους, αφού και στις δυο περιπτώσεις πρόκειται για υλικές ζημίες με όμοιες κατά τα ουσιώδη στοιχεία τους ιστορικές βάσεις και κοινό το καθοριστικό ζήτημα της υπαιτιότητας.

Η υπαιτιότητα εξ άλλου και η έκταση της ζημίας που αυτή προκάλεσε δεν αποτελούν αυτοτελείς αιτήσεις παροχής έννομης προστασίας, αλλά από κοινού συνιστούν προϋποθέσεις επέλευσης της αυτής έννομης συνέπειας, δηλαδή δεν έχουν χαρακτήρα έννομης σχέσης, ώστε να αποτελούν από μόνες τους ιδιαίτερα αντικείμενα δίκης [βλ.

και Κρητικό, Αποζημίωση από τροχαία αυτοκινητικά ατυχήματα (1998), αριθ. 2767 σ. 917]. Υποστηρίζεται έτσι ότι εντάσσονται στο ίδιο ενιαίο κεφάλαιο της εκκαλούμενης απόφασης που έκρινε την αίτηση για παροχή αντίστοιχης έννομης προστασίας. Κατά τη γνώμη αυτή, αν ο εκκαλών προσβάλει την πρωτόδικη απόφαση μόνον ως προς την υπαιτιότητα, μπορεί ο εφεσίβλητος ν' ασκήσει αντέφεση τόσο ως προς το κεφάλαιο της αποζημίωσης για τις υλικές ζημίες όσο και ως προς αυτό της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, αλλά και αντιστρόφως η προσβολή της απόφασης με έφεση μόνον ως προς την έκταση της ζημίας ή ως προς το ποσό της χρηματικής ικανοποίησης καθιστά παραδεκτή την αντέφεση που πλήττει την απόφαση ως προς το ζήτημα της υπαιτιότητας σε σχέση βέβαια με τα πληττόμενα με την έφεση κονδύλια, αφού το δικαστήριο αποφασίζει για την υπαιτιότητα και τη ζημία ή το μέγεθος της ηθικής βλάβης στο πλαίσιο της ίδιας έννομης σχέσης που αποτελεί και το μοναδικό αντικείμενο της δικαστικής διάγνωσης [ΑΠ 368/1992 Μπέης, Δ 1990.44? Μακρίδου, ό.π., σ. 48].

Κατά την αντίθετη γνώμη, η αντέφεση είναι στη δεύτερη περίπτωση απαράδεκτη, αφού πρόκειται για διαφορετικά και μη αναγκαίως συνεχόμενα κεφάλαια της εκκαλούμενης απόφασης (ΑΠ 1092/2002? 604/2006). Στη συγκεκριμένη περίπτωση προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της πρωτόδικης υπ' αριθ. 4347/2009 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (άρθρ. 561§2 ΚΠολΔ) ότι μ' αυτή απορρίφθηκαν όλα τα κεφάλαια ή κονδύλια της ένδικης αγωγής της αναιρεσίβλητης, με εξαίρεση α) το κονδύλιο των 35.904,50 ευρώ, που αφορά αποζημίωση της αναιρεσίβλητης για τη ζημία της από την αντισυμβατική άρνηση της αναιρεσείουσας να δεχθεί επιστροφές και να παραλάβει ίσης αξίας αδιάθετα αποθέματα των εμπορευμάτων (αλκοολούχων ποτών) που η αναιρεσίβλητη διακινούσε ως αποκλειστικός διανομέας των προϊόντων της αντιδίκου της στην περιοχή της Δωδεκανήσου, β) τα κονδύλια των 1.974 και 4.365 ευρώ, που αφορούν αποζημίωση της αναιρεσίβλητης ίση με τα καθαρά κέρδη που αυτή προσδοκούσε από τη διάθεση προϊόντων της αναιρεσείουσας και τα οποία απώλεσε ύστερα από την αντισυμβατική άρνηση της αντιδίκου της να εκτελέσει σχετικές παραγγελίες της και γ) το κονδύλιο των 30.000 ευρώ, ως προς το οποίο έγινε εν μέρει δεκτή η αξίωση της αναιρεσίβλητης για χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης της από την αδικοπρακτική σε βάρος της συμπεριφορά της αντιδίκου της.

Ως προς τα κονδύλια αυτά, για τα οποία μόνον η ένδικη αγωγή έγινε δεκτή σε βάρος της αναιρεσείουσας, άσκησε αυτή αντέφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης, κατά της οποίας η αντίδικός της άσκησε προηγουμένως έφεση, παραπονούμενη για την απόρριψη των λοιπών αγωγικών κονδυλίων ή κεφαλαίων ή για τη μερική μόνον παραδοχή τους.

Με την προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου η αντέφεση της αναιρεσείουσας απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, αφού προς το σκοπό αυτό κρίθηκε ότι τα παραπάνω κονδύλια αφορούν σε κεφάλαια που δεν προσβλήθηκαν με την έφεση της αναιρεσίβλητης και ούτε είναι αναγκαίως συνεχόμενα μ' αυτά. Τα κονδύλια των 1.974 και 4.365 ευρώ συνιστούν πράγματι ιδιαίτερο κεφάλαιο της ένδικης αγωγής και κατ' επέκταση και της πρωτόδικης απόφασης, ως προς το οποίο η αναιρεσίβλητη δεν είχε έννομο συμφέρον να προσβάλλει την απόφαση αυτή και γι' αυτό δεν την προσέβαλε με την έφεσή της.

Συνεπώς ως προς το κεφάλαιο αυτό, το οποίο ούτε αναγκαστικά συνέχεται με τα υπόλοιπα κεφάλαια της ένδικης αγωγής και της πρωτόδικης απόφασης, ορθώς απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η αντέφεση της αναιρεσείουσας και είναι αβάσιμα τα αντίθετα που υποστηρίζει αυτή με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης από τον αριθμό 14 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ. Περαιτέρω το κονδύλιο των 35.904,50 ευρώ ναι μεν αποτελεί το υπ' αριθ. 3 μερικότερο κονδύλιο του Ζ κεφαλαίου της ένδικης αγωγής, όμως συναφές είναι το κονδύλιο αυτό μόνο με το υπ' αριθ. 2 κονδύλιο του ίδιου κεφαλαίου, το οποίο αν και απέρριψε ως καταχρηστικό η πρωτόδικη απόφαση, ωστόσο αυτή δεν πλήττεται με την έφεση της αναιρεσίβλητης κατά τη σχετική απορριπτική κρίση της.

Συνεπώς και ως προς το κονδύλιο αυτό ορθώς απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η αντέφεση της αναιρεσείουσας και είναι αβάσιμα και πάλι τα αντίθετα που υποστηρίζει αυτή με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης. Με τον ίδιο λόγο προσάπτεται κατά τα λοιπά η αιτίαση στην απόφαση του Εφετείου ότι παρά το νόμο απέρριψε την αντέφεση της αναιρεσείουσας και ως προς το κονδύλιο των 30.000 ευρώ.

Ως προς το κονδύλιο αυτό η πρωτόδικη απόφαση πλήττεται μεν με την έφεση της αναιρεσίβλητης μόνον ως προς το ύψος του ποσού που της επιδικάσθηκε ως χρηματική ικανοποίηση λόγω της ηθικής βλάβης της από την αδικοπραξία της αναιρεσείουσας, όμως ο σχετικός λόγος της έφεσης της αναιρεσίβλητης αρκεί, κατά την πρώτη από τις παραπάνω γνώμες, για να καταστήσει παραδεκτή ως προς το κονδύλιο αυτό την αντέφεση της αναιρεσείουσας, μολονότι μ' αυτή αμφισβητείται η ίδια η τέλεση αδικοπραξίας από μέρους της.

Ανακύπτει συνεπώς ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος, το οποίο φέρεται προς κρίση με τον ως άνω αναιρετικό λόγο, γι' αυτό κατά το αντίστοιχο τρίτο μέρος του λόγου αυτού πρέπει η υπόθεση να παραπεμφθεί κατά τα άρθρ. 563§2εδ(β) ΚΠολΔ και 23§2εδ(γ)&(δ) του Οργανισμού των Δικαστηρίων (ν. 1756/1988) στην πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, αφού η παρούσα απόφαση παραπομπής είναι ομόφωνη, προκειμένου να κριθεί, ειδικότερα, εάν η υπαιτιότητα και η έκταση της ζημίας ή το μέγεθος της ηθικής βλάβης που αυτή προκάλεσε αποτελούν ή όχι ενιαίο κεφάλαιο της αγωγής με αίτημα την επιδίκαση αποζημίωσης ή χρηματικής ικανοποίησης και συνακόλουθα εάν η προσβολή της σχετικής απόφασης με έφεση μόνον ως προς την έκταση της ζημίας ή ως προς το ποσό της χρηματικής ικανοποίησης καθιστά παραδεκτή ή όχι την αντέφεση που πλήττει την απόφαση μόνον ως προς το ζήτημα της υπαιτιότητας σε σχέση με τα αυτά αγωγικά κονδύλια.

Εξ άλλου απαράδεκτος και απορριπτέος είναι ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα αιτιάται την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενη ειδικότερα ότι με αντιφατική και ανεπαρκή αιτιολογία απέρριψε την αντέφεσή της, αφού λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ μπορεί να ιδρυθεί μόνον εφόσον η προσβαλλόμενη απόφαση εισήλθε στην ουσία της υπόθεσης και δεν έκρινε, όπως στην προκειμένη περίπτωση, απορριπτέα την αντέφεση ως απαράδεκτη (ΟλΑΠ 44/1990? 3/1997, ΑΠ 159/2004, 637/2012).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει τον πρώτο κατά το πρώτο και δεύτερο μέρος και συνολικά τον δεύτερο των λόγων της αίτησης της εταιρείας με την επωνυμία "PERNOD RICARD HELLAS Α.Ε.Β.Ε.", ως καθολικής διαδόχου της εταιρείας με την επωνυμία "ALLIED DOMECQ Α.Ε.Β.Ε.", για αναίρεση της υπ' αριθ. 4985/2011 απόφασης του Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που η απόφαση αυτή απέρριψε ως απαράδεκτη την αντέφεση της αναιρεσείουσας κατά της υπ' αριθ.4347/2009 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει στην πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου τον πρώτο λόγο της αυτής αίτησης αναίρεσης κατά το τρίτο μέρος του από τον αριθμό 14 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Μαρτίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Μαΐου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ