Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of property claim due to factual error in interpreting will.

Απόφαση 955 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 955/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαρτίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1, 2. Χ2 και 3. Χ3, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιλτιάδη Μαγγίβα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσίβλητου: Ψ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στυλιανό Βερώνη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-12-1994 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Νάξου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 9/1996 του ίδιου Δικαστηρίου και 224/1999 του Εφετείου Αιγαίου. Κατά της ανωτέρω εφετειακής απόφασης ασκήθηκε αίτηση αναίρεσης και πρόσθετοι λόγοι και εκδόθηκε η 604/004 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την απόφαση αυτή και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αιγαίου. Το Εφετείο Αιγαίου εξέδωσε την 397/1997 προδικαστική, 17/2007 οριστική, την αναίρεση της οποία ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 12-3-2007 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 21-2-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338 - 341 και 346 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση για τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, η παράβαση δε της υποχρέωσης αυτής του δικαστηρίου ιδρύει τον αναιρετικό λόγο από τον αριθμό 11 περίπτ.

γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Στην προκείμενη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες, με τις από 8.2.2006 προτάσεις τους της συζήτησης μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, επικαλέστηκαν και νόμιμα προσκόμισαν στο Εφετείο, (εφόσον δεν γίνεται μνεία περί του αντιθέτου στην απόφαση αυτή), μεταξύ άλλων αποδεικτικών μέσων:

α) Το με αριθμό ....... συμβόλαιο σύστασης δωρεάς αιτία θανάτου του συμβολαιογράφου Νάξου Εμμ. Βιλαντώνη, με το οποίο ο απώτερος κοινός δικαιοπάροχός τους και άμεσος του αντιδίκου τους, Χ3, μεταβίβασε με δωρεά αιτία θανάτου στον άμεσο δικαιοπάροχό τους Χ, από το όλο αγρόκτημά του, καλούμενο "......", συνολικού εμβαδού οκτώ (8) στρεμμάτων, την κυριότητα του βόρειου τμήματος, εμβαδού, όπως ρητά ορίζεται στο εν λόγω συμβόλαιο, 4000 τετρ.

μέτρων, ίδιου περιεχομένου με εκείνο του με αριθμό ..... συμβολαίου σύστασης γονικής παροχής του συμβολαιογράφου Νάξου Στυλιανού Βλησίδη, με το οποίο ο πιο πάνω απώτερος δικαιοπάροχός τους Χ3 μεταβίβασε στο γιο του Χτην κυριότητα του ίδιου ακινήτου λόγω γονικής παροχής, ενόψει του ότι ο τελευταίος έπασχε από καρκίνο και ήταν βέβαιο ότι θα επερχόταν ο θάνατός του σε χρόνο προγενέστερο εκείνου του δωρητή πατέρα του.

β) Ακριβή αντίγραφα τόσο της από .....δήλωσης φόρου γονικής παροχής των Χ3 και Χ, όσο και της από ..... δήλωσης φόρου δωρεάς του Χ3 και του γιου του Ψ1, ήδη αναιρεσιβλήτου, προς την τότε Οικονομική Εφορία Νάξου, - από τις οποίες η δεύτερη υποβλήθηκε για το μεσαίο τμήμα του αγροκτήματος "........", το οποίο δώρησε ο πρώτος στο δεύτερο με το ....

δωρητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Νάξου Εμμανουήλ Βιλαντώνη-. Και γ) Την περιεχόμενη στην από 6-10-1988 αίτηση περί λήψης ασφαλιστικών μέτρων του αναιρεσιβλήτου ενώπιον του Ειρηνοδικείου Νάξου εξώδικη ομολογία του τελευταίου περί του ότι το εμβαδόν του συνιδιόκτητου αγροκτήματος των αντιδίκων του ανέρχεται σε 4.000 τετρ.

μέτρα, προς απόδειξη του αγωγικού ισχυρισμού τους, ότι στον άμεσο μεν δικαιοπάροχό τους Χ μεταβιβάστηκε η κυριότητα του βόρειου τμήματος του πιο πάνω αγροκτήματος, συνολικού εμβαδού 4.000 τετρ. μέτρων, στο δε αναιρεσίβλητο μεταβιβάστηκε η κυριότητα του μεσαίου τμήματος του εν λόγω αγροκτήματος, συνολικού εμβαδού 2000 τετρ.

μέτρων, διαφορετικής οικονομικής αξίας, αντίστοιχης, όμως, με το εμβαδόν των τμημάτων αυτών. Το Εφετείο, όπως βεβαιώνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, προκειμένου να καταλήξει στην κρίση, ότι ο Χ3 μεταβίβασε στους γιους του Χ (άμεσο δικαιοπάροχο) των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων και Ψ1, εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο, - στον πρώτο μεν με το ....

συμβόλαιο γονικής παροχής, στο δεύτερο δε με το ...... δωρητήριο συμβόλαιο, - τμήματα από το αγρόκτημά του "....", συνολικού εμβαδού 6.408 τετρ. μέτρων, εμβαδού 3.204 τετρ. μέτρων του καθενός απ' αυτά, αντίστοιχα, ακολούθως δε, να απορρίψει την ένδικη διεκδικητική αγωγή ως και κατ' ουσίαν αβάσιμη, εξαφανίζοντας την πρωτόδικη απόφαση, που είχε εκφέρει διαφορετική κρίση, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε, μεταξύ άλλων αποδεικτικών μέσων "και όλα τα έγγραφα, που οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα".

Όμως, από μόνο την παραπάνω βεβαίωση του Εφετείου, το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης και το σύνολο των αιτιολογιών της τελευταίας, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, αλλά αντίθετα καταλείπονται αμφιβολίες για το αν το πιο πάνω δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις και τα προμνημονευόμενα έγγραφα, καθώς και την επικαλούμενη εξώδικη ομολογία του αναιρεσιβλήτου.

Και αυτό γιατί το Εφετείο δεν κάνει καμιά απολύτως μνεία ή σχολιασμό στην προσβαλλόμενη απόφαση για τα αποδεικτικά αυτά έγγραφα, όπως έπραξε για άλλα αποδεικτικά μέσα, ούτε για την περιεχόμενη στο τελευταίο απ' αυτά εξώδικη ομολογία του αναιρεσιβλήτου, κατά την εκτεταμένη επισκόπηση και ανάλυση του αποδεικτικού υλικού, δεδομένου ότι, υπό το εκτιθέμενο, ειδικότερα, στο αναιρετήριο περιεχόμενό τους, μπορούσαν αυτά να χρησιμεύσουν για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων ως προς την ουσιαστική βασιμότητα της ένδικης αγωγής, ενόψει οπωσδήποτε της αντίθετης ουσιαστικής κρίσης στην οποία κατέληξε και την οποία, με επιγραμματική αναφορά, στήριξε, μεταξύ άλλων αποδεικτικών μέσων, στα με αριθμούς .....

και ......, αντίστοιχα, συμβόλαια, που προμνημονεύθηκαν. Ο πρώτος, επομένως, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 11 περίπτ. γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια της μη λήψης υπόψη των αμέσως πιο πάνω εγγράφων, καθώς και της εξώδικης ομολογίας του αναιρεσιβλήτου, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναίρεσης, όταν το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε ευθέως κανόνα ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου υπάρχει, όταν το δικαστήριο, με βάση τις παραδοχές του στη συγκεκριμένη περίπτωση, παρέλειψε να εφαρμόσει ένα ουσιαστικό κανόνα δικαίου, ο οποίος ήταν εφαρμοστέος ή εφάρμοσε ουσιαστικό κανόνα δικαίου, τον οποίο δεν έπρεπε να εφαρμόσει.

Ειδικότερα, το δικαστήριο παραβιάζει τους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών, που εισάγουν οι διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, όταν, μολονότι διαπιστώνει, έστω και έμμεσα, την ύπαρξη κενού ή αμφιβολίας στις δηλώσεις βούλησης των δικαιοπρακτούντων, συνακόλουθα δε, την ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας αυτών, παραλείπει να προσφύγει για τη συμπλήρωση ή ερμηνεία τους στις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ ή προσφεύγει στην εφαρμογή των διατάξεων αυτών και στη συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, μολονότι δέχεται, επίσης, ανέλεγκτα ότι η δικαιοπραξία είναι πλήρης και σαφής και δεν έχει ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη, ως στοιχεία προσδιοριστικά της καλής πίστης.

Οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών παραβιάζονται ευθέως και όταν το ερμηνευτικό πόρισμα, στο οποίο, μετά από ερμηνεία της δικαιοπραξίας, κατέληξε το δικαστήριο δεν είναι σύμφωνο προς την καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη. Για τη διαμόρφωση σχετικής κρίσης, το δικαστήριο της ουσίας λαμβάνει υπόψη, με διαφορετική κατά περίπτωση βαρύτητα, τα συμφέροντα των μερών και κυρίως εκείνου από αυτά, το οποίο αποβλέπει να προστατεύσει ο ερμηνευόμενος όρος, το δικαιοπρακτικό σκοπό, τις συνήθειες και τις λοιπές τοπικές, χρονικές και άλλες συνθήκες, υπό τις οποίες έγιναν οι δηλώσεις βούλησης των συμβαλλομένων, τη φύση της σύμβασης, τις διαπραγματεύσεις που είχαν προηγηθεί, την προηγούμενη συμπεριφορά των μερών και πως η σχετική δήλωση του ενός μέρους αναμενόταν να εκληφθεί από το άλλο μέρος.

Έτσι, κάθε δήλωση βούλησης θα πρέπει να ληφθεί με την έννοια που απαιτεί, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η συναλλακτική ευθύτητα και κατά τους κανόνες της οποίας θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή η δήλωση βούλησης και από τον τρίτο. Το δικαστήριο της ουσίας, όταν ερμηνεύει, κατά τις αρχές της καλής πίστης, λαμβάνοντας υπόψη του και τα συναλλακτικά ήθη, τη δήλωση βούλησης, δεν είναι ανάγκη να αναλύσει και εξειδικεύσει τις αρχές αυτές ή τα συναλλακτικά ήθη και δεν δεσμεύεται στην κρίση του από τους ισχυρισμούς των διαδίκων.

Εξάλλου, το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει τη δικανική του κρίση, δεν είναι υποχρεωμένη να αρκεστεί στο περιεχόμενο της σύμβασης, αλλά μπορεί να αντλήσει και στοιχεία εκτός της σύμβασης που θα προταθούν από τους διαδίκους. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα ακόλουθα:

Το επίδικο ακίνητο βρίσκεται στη θέση "......" της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Νάξου και συνορεύει βόρεια, επί πλευράς μήκους 85,40 μέτρων, με αγρό των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων, νότια, επί πλευράς μήκους 85,40 μέτρων, με ιδιοκτησία εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, ανατολικά, επί πλευράς, μήκους 15,26 μ.

με ιδιοκτησία ....... και δυτικά με ιδιοκτησία εναγομένου σε σημείο Ο σαν κορυφή τριγώνου, αποτελεί τμήμα μείζονος αγρού, που ονομάζεται "......" και ανήκε από το έτος 1932 στον Χ3, απώτερο δικαιοπάροχο των εναγόντων και άμεσο δικαιοπάροχο του εναγομένου. Η επιφάνεια ολόκληρου του μείζονος αγρού ανερχόταν σε 10.908 τ.μ.

Κατά το έτος 1979, ο πιο πάνω κοινός δικαιοπάροχος των διαδίκων, Χ3, διαχώρισε τον παραπάνω μείζονα αγρό του σε τρία τμήματα, προκειμένου να μεταβιβάσει από ένα τμήμα σε κάθε γιο του και μέσα σε κάθε τμήμα κατασκεύασε μία αποθήκη. Τα τρία αυτά τμήματα του αγρού διαχωρίζονταν μεταξύ τους με καλαμιώνες. Ο διαχωρισμός των τριών τμημάτων του αγρού με καλαμιώνες, βεβαιώνεται από τον ίδιο τον κοινό δικαιοπάροχο των διαδίκων Χ3, στη με αριθμό .....

ένορκη βεβαίωσή του ενώπιον του συμβολαιογράφου Νάξου Εμμανουήλ Βιλαντώνη. Ειδικότερα, ο Χ3 αποφάσισε να μεταβιβάσει, στο γιο του Γ1 το νοτιότερο τμήμα του μείζονος αγρού του, το οποίο έχει έκταση 4.500 τ.μ. και πράγματι το μεταβίβασε με το με αριθμό .... συμβόλαιο γονικής παροχής του συμβολαιογράφου Νάξου Στυλιανού Βλησίδη.

Την υπόλοιπη έκταση του μείζονος αγρού του, η οποία έχει επιφάνεια 6.408 τ.μ., ο Χ3 τη διαχώρισε σε δύο ίσα τμήματα, έκτασης του καθενός 3.204 τ.μ. και αποφάσισε να μεταβιβάσει το βορειότερο από τα τμήματα αυτά (βόρεια σκάλα) στο γιο του Χ, άμεσο δικαιοπάροχο των εναγόντων και το νότιο τμήμα (νότια σκάλα) στο γιο του Ψ1 (εναγόμενο).

Ο υπόλοιπος αγρός, έκτασης 6.408 τ.μ., έχει υψομετρική διαφορά και ειδικότερα το βόρειο τμήμα του (βόρεια σκάλα) είναι ψηλότερο κατά 0,80 μ. περίπου. Τα δύο τμήματα αυτού (βόρεια σκάλα και νότια σκάλα) διαχωρίζονται μεταξύ τους με παληό καλαμιώνα, ο οποίος υπήρχε κατά το έτος 1979 και εξακολούθησε να υπάρχει και κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής, αλλά και κατά το χρόνο της αυτοψίας, που έγινε, στις ......

από την Πρωτοδίκη Νάξου Ευαγγελία Ζησοπούλου, σε εκτέλεση της με αριθμό 397/97 απόφασης του Εφετείου Αιγαίου. Έτσι, ο διαχωριστικός καλαμιώνας αποτελεί το νότιο όριο της βόρειας σκάλας και, συγχρόνως, το βόρειο όριο της νότιας σκάλας. Στις ....., καταρτίστηκε μεταξύ του Χ3 και του γιου του Ψ1 (εναγομένου), το με αριθμό ......

συμβόλαιο δωρεάς του συμβολαιογράφου Νάξου Εμμανουήλ Βιλαντώνη, που έχει μεταγραφεί νόμιμα, στο οποίο αναγράφεται ότι ο Χ3 μεταβιβάζει στο γιο του Ψ1, μεταξύ άλλων ακινήτων και: "Εξ ενός αγρού καλουμένου "......", κείμενου στη θέση "......." του Δήμου Νάξου, συνολικής εκτάσεως τεσσάρων (4) στρεμμάτων, συνορευομένου πέριξ, βορείως με δρόμον, δυτικώς με Ζ1 και Ζ2, ανατολικώς με Ζ3 και Ζ4 και νοτίως με δωρητή (Χ3), το ήμισυ τμήμα αυτού, ήτοι το νότιον τμήμα εκ του αγρού, εκτάσεως τούτου δύο (2) στρεμμάτων, συνορευομένου του δωρουμένου τμήματος πέριξ, βορείως με Χ, νοτίως με δωρητήν, ανατολικώς με Ζ3 καιι δυτικώς με Ζ1 και Ζ2...".

Επίσης, στις ....., καταρτίστηκε μεταξύ του Χ3 και του γιου του Χ (άμεσου δικαιοπαρόχου των εναγόντων), το με αριθμό ...... συμβόλαιο γονικής παροχής του συμβολαιογράφου Νάξου Στυλιανού Βλησίδη, που έχει μεταγραφεί νόμιμα, στο οποίο αναγράφεται ότι ο Χ3 μεταβιβάζει στον πιο πάνω γιο του, μεταξύ άλλων ακινήτων και το παρακάτω ακίνητο: "Το βόρειο ήμισυ (1/2) ενός ολόκληρου αγρού, καλουμένου "....., κείμενου στη θέση "......" της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Νάξου και συγκεκριμένως ολόκληρον την προς βορράν σκάλαν, του όλου κτήματος, εκτάσεως οκτώ (8) στρεμμάτων, του παραχωρουμένου δε σήμερον εκτάσεως τεσσάρων (4) στρεμμάτων συνορευόμενον το αγροτεμάχιον τούτο το παραχωρούμενον σήμερον, βορείως με δημόσιον δρόμον, νοτίως με ιδιοκτησίαν Ψ1, ανατολικώς με ιδιοκτησίαν Ζ4 και δυτικώς με ιδιοκτησίας κληρονόμων Ζ1.

Από τα αμέσως πιο πάνω συμβόλαια, δηλαδή τα ... και ....., προκύπτει σαφώς, η βούληση του Χ3 να διαιρέσει τον εναπομείναντα αγρό του, εκτάσεως 6.408 τ.μ., σε δύο ίσα τμήματα (βόρεια σκάλα και νότια σκάλα) και από την έκταση αυτή των 6.408 τ.μ., να μεταβιβάσει στο γιο του Χ τη μισή των 3.204 τ.μ. (βόρεια σκάλα) και στο γιο του Ψ1 την υπόλοιπη μισή των 3.204 τ.μ. (νότια σκάλα), δηλαδή προκύπτει σαφώς, ότι αντικείμενο καθεμιάς από τις πιο πάνω μεταβιβάσεις είναι το ήμισυ του εναπομείναντος αγρού.

Επίσης, στα προαναφερόμενα με αριθμούς .... και ...... συμβόλαια προσδιορίζονται σαφώς τα όρια κάθε μεταβιβαζόμενου τμήματος και, συνεπώς, προκύπτει, σαφώς, ότι οι συμβαλλόμενοι σ' αυτά απέβλεψαν στα όρια των μεταβιβαζόμενων ακινήτων και όχι στην έκταση αυτών. Άλλωστε, ούτε οι διάδικοι αμφισβητούν τα όρια των μεταβιβασθέντων με τα συμβόλαια αυτά ακινήτων.

Περαιτέρω, όμως, στα εν λόγω συμβόλαια αναγράφεται διαφορετική η επιφάνεια του όλου αγρού, από τον οποίο μεταβιβάζεται κάθε φορά το ήμισυ (τμήμα). Ειδικότερα, στο με αριθμό ...... συμβόλαιο αναγράφεται, ότι ο όλος αγρός έχει έκταση τεσσάρων (4) στρεμμάτων και στο με αριθμό ..... συμβόλαιο αναγράφεται ότι ο όλος αγρός έχει έκταση οκτώ (8) στρεμμάτων.

Επομένως, στα παραπάνω συμβόλαια, που αποτελούν τους τίτλους κτήσης του εναγομένου και του άμεσου δικαιοπαρόχου των εναγόντων, αντίστοιχα, υπάρχει ασάφεια στις δηλώσεις των συμβαλλόμενων μερών σχετικά με την έκταση (επιφάνεια) του μεταβιβαζόμενου με καθένα απ' αυτά ακινήτου. Γι' αυτό, πρέπει να αναζητηθεί από το δικαστήριο η αληθής βούληση των συμβαλλομένων, ως προς το θέμα αυτό.

Από τα αποδεικτικά μέσα, που προαναφέρθηκαν, αποδείχθηκε, ότι η πραγματική επιφάνεια του όλου αγρού, που ο Χ3 διαχώρισε σε δύο ίσα τμήματα, για να τα μεταβιβάσει στα τέκνα του Ψ1 και Χ (εναπομείναντος αγρού), 'ανέρχεται σε 6.408 τ.μ. (10.908 τ.μ. - 4.500 τ.μ.). Επομένως, από τις συμβάσεις δωρεάς και γονικής παροχής, που περιέχονται στα ....

και ..... συμβόλαια, αντίστοιχα, ερμηνευόμενες, λόγω της ασάφειάς τους, κατ' εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ, όπως απαιτεί η καλή πίστη, λαμβανομένων υπόψη και των συναλλακτικών ηθών, αποδεικνύεται, ότι η αληθής βούληση των συμβαλλομένων ήταν να μεταβιβάσει ο Χ3 σε καθένα από τα τέκνα του Ψ1 και Χ εδαφική έκταση 3.204 τ.μ. (6.408 τ.μ.:2).

Κατά συνέπεια, το ακίνητο, που απέκτησε ο εναγόμενος Ψ1, με το με αριθμό ..... συμβόλαιο, έχει επιφάνεια 3.204 τ.μ. και το ακίνητο που απέκτησε ο Χ, με το .... συμβόλαιο, έχει επιφάνεια 3.204 τ.μ. Περαιτέρω, δεν αποδείχθηκε, ότι το επίδικο ακίνητο αποτελεί τμήμα του ακινήτου, που μεταβιβάστηκε στον άμεσο δικαιοπάροχο των εναγόντων Χ, με το ......

συμβόλαιο γονικής παροχής. Αντίθετα, αποδείχθηκε ότι το επίδικο ακίνητο αποτελεί τμήμα του ακινήτου, που μεταβιβάστηκε στον εναγόμενο, με το ...... συμβόλαιο δωρεάς. Ειδικότερα, το επίδικο ακίνητο βρίσκεται στο βόρειο άκρο του ακινήτου που μεταβιβάστηκε στον εναγόμενο (νότιας σκάλας) και συνορεύει βόρεια με το ακίνητο που μεταβιβάστηκε στο Χ και διαχωρίζεται απ' αυτό, κατά το πιο πάνω βόρειο όριό του, με καλαμιώνα, ο οποίος (καλαμιώνας) αποτελεί, όπως προαναφέρθηκε, και το βόρειο όριο του ακινήτου που μεταβιβάστηκε στον εναγόμενο και, συγχρόνως, το νότιο όριο του ακινήτου που μεταβιβάστηκε στο Χ.

Επίσης, αποδείχθηκε, ότι ο εναγόμενος Ψ1 παρέλαβε από τον πατέρα του, στις 16-4-1979, το ακίνητο που του μεταβιβάστηκε στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και το επίδικο και έκτοτε νέμεται όλο το πιο πάνω ακίνητο, με διάνοια κυρίου, καλή πίστη και νόμιμο τίτλο, συνεχώς έως το χρόνο άσκησης της αγωγής. Επομένως, ο Χ δεν απέκτησε ποτέ το επίδικο ακίνητο, ούτε με παράγωγο, ούτε με πρωτότυπο τρόπο.

Στις 19-9-1984, ο Χ πέθανε χωρίς να αφήσει διαθήκη και κληρονομήθηκε από τους εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, δηλαδή τη σύζυγό του και τα δύο τέκνα του - ενάγοντες - κατά ποσοστό 2/8, 3/8 και 3/8 εξ αδιαιρέτου, αντίστοιχα. Οι ενάγοντες αποδέχθηκαν την παραπάνω κληρονομία, με τη με αριθμό ...... πράξη αποδοχής κληρονομίας της συμβολαιογράφου Νάξου Μαρίας Πρασίνου, που μεταγράφηκε νόμιμα.

Τέλος, δέχτηκε το Εφετείο, ότι οι ενάγοντες δεν απέκτησαν το επίδικο ακίνητο με παράγωγο τρόπο (κληρονομική διαδοχή), αφού ο κληρονομούμενος Χ, σύζυγος και πατέρας τους, αντίστοιχα, δεν υπήρξε κύριος του εν λόγω ακινήτου, κατά το χρόνο του θανάτου του, ούτε, όμως και με πρωτότυπο τρόπο, αφού δεν αποδείχθηκε, ότι νεμήθηκαν αυτό μετά το θάνατο του Χ.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, αφού δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμο τον ισχυρισμό του εναγομένου περί κτήσης ίδιας κυριότητάς του στο επίδικο ακίνητο με παράγωγο και με πρωτότυπο τρόπο (τακτική χρησικτησία), απέρριψε την ένδικη διεκδικητική αγωγή ως και κατ' ουσίαν αβάσιμη, εξαφανίζοντας την εκκαλούμενη απόφαση, που, κρίνοντας αντίθετα, είχε δεχθεί την εν λόγω αγωγή ως και κατ' ουσίαν βάσιμη.

Έτσι, που έκρινε το Εφετείο, παραβίασε ευθέως της ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, γιατί, μολονότι δέχθηκε, ότι από τα με αριθμούς .... και ......, αντίστοιχα, συμβόλαια δωρεάς και γονικής παροχής προκύπτει σαφώς η βούληση του μεταβιβάζοντος Ψ1 να διαιρέσει τον αγρό που του απέμεινε, - μετά τη μεταβίβαση στο γιό του Γ1 του νοτιότερου τμήματος του αγρού του, εμβαδόν 4.500 τετρ.

μέτρων λόγω γονικής παροχής, - συνολικού εμβαδού 6.408 τετρ. μέτρων σε δύο ίσα τμήματα (βόρεια και νότια σκάλα) και, ακολούθως, να μεταβιβάσει στο γιό του μεν Χ το βόρειο τμήμα (βόρεια σκάλα), εμβαδού 3.204 τετρ. μέτρων, στο γιό του δε ....... το νότιο τμήμα (νότια σκάλα), εμβαδού, επίσης, 3.204 τετρ. μέτρων, δηλαδή, προκύπτει σαφώς, ότι "αντικείμενο καθεμίας από τις ως άνω μεταβιβάσεις είναι το ήμισυ του εναπομείναντος αγρού", περαιτέρω δέχθηκε, ότι στα ίδια συμβόλαια, που αποτελούν τους τίτλους κτήσης της κυριότητας του άμεσου δικαιοπαρόχου των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων Χ και του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, αντίστοιχα, υπάρχει ασάφεια στις δηλώσεις των συμβαλλόμενων μερών σ' αυτά, σε σχέση με την έκταση (επιφάνεια) του μεταβιβαζόμενου στον καθένα απ'αυτούς ακινήτου και, στη συνέχεια, προσέφυγε στους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, οι οποίες ρητά μνημονεύονται στην προσβαλλόμενη απόφαση και, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της καλής πίστης και τα συναλλακτικά ήθη, κατέληξε στο ίδιο ερμηνευτικό πόρισμα, ότι δηλαδή "η αληθής βούληση των συμβαλλομένων ήταν να μεταβιβάσει ο Χ3 σε καθένα από τα τέκνα του Ψ1 και Χ εδαφική έκταση 3.204 τ.μ. (6.408 τ.μ. : 2)".

Ο δεύτερος, επομένως, λόγος της αναίρεσης, όπως αυτός παραδεκτά συμπληρώθηκε από την Εισηγήτρια, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες μέμφονται την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος και γι' αυτό πρέπει να γίνει δεκτός, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο, όμως, από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τη 17/2007 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, συντιθέμενο, όμως, από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 1 Απριλίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ