Greece Supreme Court dismisses appeal against land expropriation compensation order, holding State liable for costs.

Απόφαση 872 / 2020 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 872/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Βρυνιώτη, Γεώργιο Χοϊμέ, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου και Κωνσταντίνο Παναρίτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Φεβρουαρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από το Γενικό Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σωτηρία Κοσμά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Β. Μ. του Γ., συζ. Λ. Χ., κατοίκου ... (φερόμενης ως ιδιοκτήτριας της ιδιοκτησίας με α/α ...), 2. Π. Μ. του Γ., συζ. Α. Χ., κατοίκου ... (φερόμενης ως ιδιοκτήτριας της ιδιοκτησίας με α/α ...), 3. Π. Γ., συζ. Σ. Α., κατοίκου ... (φερόμενης ως ιδιοκτήτριας των ιδιοκτησιών με α/α ... και ...), 4. Ε. Γ. του Β., κατοίκου ... (φερόμενης ως ιδιοκτήτριας των ιδιοκτησιών με α/α ...

και ...), 5. Κ. Γ. του Β., κατοίκου ... (φερόμενου ως ιδιοκτήτη των ιδιοκτησιών με α/α ... και ...), 6. Ε. Γ. του Β., συζ. Ι. Κ., κατοίκου ... (φερόμενης ως ιδιοκτήτριας των ιδιοκτησιών με α/α ... και ...), 7. Π. χήρας Θ. Κ., το γένος Ι. Σ., κατοίκου ... (φερόμενης ως ιδιοκτήτριας των ιδιοκτησιών με α/α ... και ...), 8. Κ. Σ. του Ι., κατοίκου ... (φερόμενου ως ιδιοκτήτη των ιδιοκτησιών με α/α ...

και ...), 9. Σ. συζ. Ι. Π., το γένος Ι. Σ., κατοίκου ... (φερόμενης ως ιδιοκτήτριας των ιδιοκτησιών με α/α ... και ...), 10. Κ. Μ. του Γ., κατοίκου ... (φερόμενου ως ιδιοκτήτη της ιδιοκτησίας με α/α ...), 11. Δ. χήρας Μ. Π., το γένος Γ. Μ., κατοίκου ... (φερόμενης ως ιδιοκτήτριας της ιδιοκτησίας με α/α ...), 12. Σ. Γ. του Β., κατοίκου ..., 13. Κ.

Γ., 14. Α. χήρας Δ. Ζ., κατοίκου ..., 15. Κ. Τ. του Κ., κατοίκου ... και 16. Ν. Σ. του Δ., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο. Μετά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων της υπόθεσης, εμφανίστηκε ο δικηγόρος Εμμανουήλ Παπαδάκης και αφού ζήτησε και πήρε από την Πρόεδρο το λόγο, δήλωσε, ότι παρίσταται και εκπροσωπεί τον Α.

Γ. του Κ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμο του αποβιώσαντος κατά το 1957 Κ. Γ., 13ου των αναιρεσιβλήτων, που εσφαλμένως το αναιρεσείον στράφηκε εναντίον του, ζήτησε δε και έλαβε προθεσμία για να προσκομίσει σχετικά έγγραφα επί του θέματος.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-10-2011 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 70/2011 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με τις από 26-6-2011, 27-7-2011 και 28-3-2013 αιτήσεις των ήδη 1ης έως και 11ης των αναιρεσιβλήτων, καθώς και με τις ανταιτήσεις διά των προτάσεων του ήδη αναιρεσείοντος.

Εκδόθηκε η 1759/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 25-1-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Κωνσταντίνο Παναρίτη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο το αναιρεσείον και ο κληρονόμος του αποβιώσαντος 13ου των αναιρεσιβλήτων, Κ. Γ., όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος του παραστάντος αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις υπ' αριθμ. ...'/29-1-2019, ...29-1-2019, ...'/30-1-2019, ...'/30-1-2019, ...'/30-1-2019, ...'/30-1-2019, ...'/29-1-2019, .../29-1-2019, ...29-1-2019, ...Τ'/29-1-2019, ...'/29-1-2019, ...'/30-1-2019, ...'/29-1-2019, ...'/29-1-2019 και ...'/12-2-2019 εκθέσεις επίδοσης της Δικαστικής Επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών Ε. Χ. Κ., που έχει την έδρα της στο Πρωτοδικείο Αθηνών, τις οποίες προσκομίζει το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, που επισπεύδει τη συζήτηση της υποθέσεως, προκύπτει ότι ακριβή επικυρωμένα αντίγραφα της κρινόμενης από 25-1-2018 και με ειδικό αριθμό κατάθεσης 90/2018 αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτήν πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (7-2-2020), επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα στους πρώτη έως δωδέκατο και δέκατη τέταρτη έως δέκατο έκτο των αναιρεσιβλήτων.

Κατά συνέπεια, αφού οι ανωτέρω αναιρεσίβλητοι δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο κατά την παρούσα δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το σχετικό πινάκιο, ούτε κατέθεσαν έγγραφη δήλωση (άρθρα 242 παρ. 1 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ), πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 εδ.

γ' ΚΠολΔ). Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα έγγραφα, ο δέκατος τρίτος των αναιρεσιβλήτων Κ. Γ. απεβίωσε στις 14-8-1957 (βλ. αντίγραφο της υπ' αριθμ. ... ληξιαρχικής πράξης θανάτου του ληξιάρχου ... Αττικής), χωρίς να αφήσει διαθήκη και άφησε εξ αδιαθέτου κληρονόμο του, εκτός των άλλων, τον γιο του Α.

Γ. του Κ. και της Δ. (βλ. το υπ' αριθμ. πρωτοκ. .../3-8-2008 πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών του Προέδρου της κοινότητας ...). Το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο δεν προκύπτει ότι γνώριζε κατά το χρόνο κατάθεσης της αίτησης αναίρεσης το γεγονός του θανάτου του ως άνω αναιρεσιβλήτου, ο οποίος φέρεται στον κτηματολογικό πίνακα ως ιδιοκτήτης απαλλοτριωθέντος ακινήτου.

Ο ανωτέρω κληρονόμος του, με προφορική δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου του Εμμανουήλ Παπαδάκη, που έγινε στο ακροατήριο και καταχωρίσθηκε στα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά, δήλωσε ότι συνεχίζει με την ιδιότητα του κληρονόμου του δεκάτου τρίτου των αναιρεσιβλήτων την εκκρεμούσα αναιρετική δίκη.

Επομένως, η αναίρεση, κατά το μέρος που απευθύνεται κατά του ανωτέρω αποβιώσαντος δεν είναι άκυρη (Ολ.ΑΠ 27/1987, ΑΠ 34/2015) και πρέπει η συζήτησή της να γίνει με τον προαναφερόμενο κληρονόμο του, ο οποίος με την ιδιότητα αυτή συνεχίζει τη δίκη (άρθρα 286 επ., 558 εδ. α', 573 παρ. 1 ΚΠολΔ). Με την από 10-10-2011 (αριθμ. καταθ. .../2011) αίτησή του ενώπιον του Εφετείου Αθηνών το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο ζήτησε να καθορισθεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για τη με Α...

ιδιοκτησία, που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά, μαζί με άλλες ιδιοκτησίες, για λόγους δημόσιας ωφέλειας, στο ποσό των έξι (6) ευρώ/τ.μ., ήτοι σε τιμή μικρότερη από εκείνη που είχε ορισθεί ως προσωρινή τιμή με την 70/2011 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Η αίτηση αυτή συνεκδικάσθηκε Α) με αυτοτελείς αιτήσεις κατά του Ελληνικού Δημοσίου, ήτοι:

α) με την από 26-6-2011 (με .../2011) αίτηση των Φ. χήρας Γ. Μ., Β. Μ. του Γ. (α' αναιρεσίβλητης) και Π. Μ. του Γ. (β' αναιρεσίβλητης), με την οποία ζήτησαν να καθορισθεί η οριστική τιμή για την με Α... ιδιοκτησία και τα επικείμενά της, β) με την από 28-3-2013 (με .../2013) αίτηση των αναιρεσιβλήτων Π., Ε., Κ. και Ε. Γ., με την οποία ζήτησαν να καθορισθεί η οριστική τιμή για τις με ΑΚΠ ...

και ... ιδιοκτησίες και τα επικείμενά τους και γ) με την από 27-7-2011 (με .../2011 αίτηση των αναιρεσιβλήτων Π. Κ., Κ. Σ., Σ. Π., Κ. Μ. και Δ. Π., με την οποία ζήτησαν να καθορισθεί η οριστική τιμή για τη με Α... ιδιοκτησία και Β) με ανταιτήσεις του Ελληνικού Δημοσίου που ασκήθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα με τις προτάσεις για όλες τις διαλαμβανόμενες στις ως άνω αυτοτελείς αιτήσεις ιδιοκτησίες, ζητώντας να καθορισθεί η οριστική τιμή για τις εν λόγω ιδιοκτησίες σε έξι (6) ευρώ/τ.μ.

Επί των παραπάνω αιτήσεων και ανταιτήσεων εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 1759/2017 απόφαση του Εφετείου Αθηνών (αναιρεσιβαλλόμενη), με την οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η από 10-10-2011 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου και έγιναν εν μέρει δεκτές οι ως άνω τρεις αυτοτελείς αιτήσεις και ανταιτήσεις και καθορίσθηκε η οριστική τιμή αποζημίωσης για όλες τις ιδιοκτησίες σε οκτώ (8) ευρώ/τ.μ.

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, η οποία ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 495 και 564 παρ. 3 ΚΠολΔ) προσβάλλεται η ως άνω απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 1 και 2 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της από 4-11-1950 Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε με το ΝΔ 53/2974 και έχει αυξημένη ισχύ, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Συντάγματος έναντι των κοινών νόμων, συνάγεται ότι για τον προσδιορισμό της πλήρους αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριούμενού ακινήτου κατά το χρόνο της πρώτης συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου της αιτήσεως καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού σε περίπτωση παράλειψης του προσωρινού ή παρέλευσης έτους από τη συζήτηση για προσωρινό καθορισμό) της αποζημίωσης αυτής, καθώς και η δαπάνη του ιδιοκτήτη του απαλλοτριούμενου ακινήτου.

Οι διατάξεις αυτές του Συντάγματος ουσιαστικά επαναλαμβάνονται και στο άρθρο 13 παρ. 1 εδ. α' και β' του ν. 2882/2001 Κώδικας αναγκαστικών απαλλοτριώσεων ακινήτων (ΚΑΑΑ), όπως ισχύει μετά το νόμο 2985/2002, που εφαρμόζεται από 1-1-2002. Εξάλλου, στο άρθρο 13 παρ. 1 εδαφ. τελευταίο του ν. 2882/2001, όπως το εδάφιο αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 9 παρ. 1 του ν. 3193/2003, ορίζεται ότι "ως κριτήρια για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη ιδίως η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζονται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριουμένου".

Η διάταξη αυτή δεν καθιερώνει αποκλειστικά και για το δικαστήριο υποχρεωτικά κριτήρια για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριουμένου, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν θα τα λάβει υπόψη ή θα λάβει υπόψη άλλα τέτοια, παρά μόνο παρέχει οδηγίες για το πώς πρέπει να καθορίζεται η πραγματική αξία και επιτρέπει στο δικαστήριο να λάβει υπόψη γι' αυτό το σκοπό, ενόψει της χρησιμοποιούμενης στην παραπάνω διάταξη λέξεως "ιδίως", κάθε πρόσφορο κατά την ανέλεγκτη κρίση του συγκριτικό στοιχείο αφού το αξιολογήσει κατάλληλα.

Η σχετική, για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου, κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 56/2018, ΑΠ 558/2014). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 15 παρ. 6 του ν. 2882/2001, όπως η παράγραφος αυτή προστέθηκε με την παρ. 8 του άρθρου 76 του ν. 4146/2013, τα δικαστήρια κατά τον καθορισμό της τιμής μονάδας αποζημιώσεως ακινήτου, που εμπίπτει στο ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη και την αντικειμενική αξία αυτού, καθώς και την αξία σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Προεκτιμήσεως, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ως ασφαλές και αντικειμενικό μέτρο.

Η αντικειμενική αξία, καθώς και η έκθεση της Επιτροπής Προεκτιμήσεως δεν δεσμεύουν τη δικαστική κρίση για την πραγματική αξία του ακινήτου, πλην όμως, αν το δικαστήριο αποκλίνει από αυτήν ή από την τιμή της αρμόδιας Επιτροπής, τότε θα πρέπει να αιτιολογεί ειδικά με την κρίση του τους παράγοντες που το οδήγησαν στην εκτίμηση της ανώτερης αυτής πραγματικής αξίας.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που ανέλεγκτα το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και την υπαγωγή τους στο νόμο και ιδρύεται αυτός ο λόγος αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Με τον λόγο αυτόν δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 849/2007). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από τη διάταξη αυτή που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους.

Δεν έχει, όμως, εφαρμογή η διάταξη αυτή, όταν οι ελλείψεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και, ιδίως, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται από αυτές, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός εάν δεν είναι σαφές και πλήρες το πόρισμά του και για το λόγο αυτόν γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος (Ολ.ΑΠ 1/1999, ΑΠ 1202/2008).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, προκειμένου να προβεί στον οριστικό προσδιορισμό της τιμής μονάδας αποζημιώσεως των αιτούντων - καθών οι ανταιτήσεις και ήδη αναιρεσιβλήτων, που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά για λόγους δημόσιας ωφέλειας, δέχθηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Με την .../11-10-2007 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Αττικής, που δημοσιεύθηκε νόμιμα στο ΦΕΚ ΤΑΑΠ 499/19-11-2007, κηρύχθηκε νόμιμα αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή του έργου "Χώρος Υγειονομικής Ταφής Αποβλήτων (Χ.Υ.Τ.Α.) στην Ολοκληρωμένη Εγκατάσταση Διαχείρισης Αποβλήτων (Ο.Ε.Δ.Α.) Β.Α.

Αττικής στη θέση ... της Κοινότητας ...", συνολικού εμβαδού 517,3 στρεμμάτων... Με τις παραδεκτές αιτήσεις τους οι αιτούντες των λοιπών αιτήσεων (πλην του Ελληνικού Δημοσίου) προβάλλουν δικαιώματα συγκυριότητας στις ιδιοκτησίες με αριθμούς ... και ... κατά τις διακρίσεις των αντίστοιχων αιτήσεων και συνεπώς για αυτές θα πρέπει να γίνει καθορισμός οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως.

Όλα τα ακίνητα είναι χέρσοι αγροί, που βρίσκονται σε υψόμετρο 360 έως 400 μέτρα, περιβάλλονται από δασικές εκτάσεις, αποτελούν ασκεπή τμήματα εντός των εκτάσεων αυτών και κείνται εκτός σχεδίου πόλεως και εκτός της ζώνης των 500 μέτρων από το όριο του οικισμού ... Αττικής από τον οποίο απέχουν 2.924 μέτρα και σε απόσταση μεγαλύτερη των 2.300 μέτρων από τη θάλασσα.

Το εμβαδόν των ακινήτων αυτών είναι 5.595, 8.264, 15.187, 13.742 και 1.449 τ.μ., αντιστοίχως, αλλά η δυνατότητα οικοδομήσεως στα τέσσερα πρώτα των ακινήτων, που υπερβαίνουν τα 4 στρέμματα και συνεπώς είναι άρτια και οικοδομήσιμα, ουσιαστικά είναι χωρίς αντικείμενο, αφού η ευρύτερη περιοχή των ακινήτων είναι περιοχή χωρίς καθόλου οικοδομική δραστηριότητα, γι' αυτό δε και επιλέχθηκε για τη δημιουργία Χ.Υ.Τ.Α.

Στα ακίνητα δεν υπάρχουν τα επικείμενα που αναφέρουν οι ανωτέρω αιτούντες στις αιτήσεις τους...

Συνεπώς το αίτημα για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας για τα επικείμενα αυτά πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμο. Η αντικειμενική αξία των ακινήτων, σύμφωνα με την .../30-1-2008 έκθεση της υπαλλήλου της Κτηματικής Υπηρεσίας Ανατολικής Αττικής Α. Τ., είναι 6 ευρώ/τ.μ. Με το .../3-9-2010 αγοραπωλητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Αθηνών Κ.

Μ.-Ν. μεταβιβάσθηκε κατά κυριότητα ακίνητο-αγροτεμάχιο εμβαδού 2.291 τ.μ. αντί τιμήματος 70.000 ευρώ, δηλαδή αντί 30,55 ευρώ/τ.μ. Το συγκριτικό αυτό στοιχείο δεν είναι πρόσφορο, γιατί αφορά ακίνητο με ελαιόδενδρα, που συνορεύει με αγροτική οδό και ευρίσκεται στη θέση "...", η οποία υπερέχει από τη θέση των επιδίκων ακινήτων.

Με το ...-5-2006 αγοραπωλητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Μαραθώνος Α. Β., μεταβιβάσθηκε κατά κυριότητα στην τότε κοινότητα ... Αττικής ακίνητο εμβαδού 4.705,60 τ.μ. στη θέση "..." ή "..." εκτός οικισμών και ορίων Μαραθώνος Αττικής αντί 57.032 ευρώ, δηλαδή αντί 12,12 ευρώ/τ.μ. Το συγκριτικό αυτό στοιχείο δεν είναι απολύτως πρόσφορο, αφού βρίσκεται σε υπερέχουσα εμπορικά θέση, από αυτήν των επιδίκων ακινήτων, ενώ από τη χρονολογία συνάψεως του ανωτέρω συμβολαίου και μέχρι την ημερομηνία συζητήσεως των ενδίκων αιτήσεων, λόγω της οικονομικής κρίσης που ενέσκηψε στην Ελλάδα μετά το 2009 και συνεχίζεται και της εντεύθεν μειώσεως των διαθεσίμων εισοδημάτων των πολιτών, μειώθηκε ουσιωδώς η ζήτηση για αγορά ακινήτων και στην επίδικη περιοχή, με αποτέλεσμα να μειωθούν σημαντικά και οι τιμές των ακινήτων, ουσιαστικά δε να γίνονται ελάχιστες αγοραπωλησίες.

Προσκομίζονται ως συγκριτικά στοιχεία α) μια αναφορά σε ιστοσελίδα του διαδικτύου της 17/10/2010 ότι οι τιμές των εκτός σχεδίου πόλεως ακινήτων στο ... κυμαίνονται από 30 έως 50 ευρώ/τ.μ. και β) πληθώρα αγγελιών πωλήσεως ακινήτων στην ευρύτερη περιοχή ... των ετών 2012, 2013 και 2016, με τις οποίες πωλούνται τα αναφερόμενα σε κάθε αγγελία ακίνητα με τιμές που κυμαίνονται από 15 έως 40 ευρώ/τ.μ.

Τα συγκριτικά αυτά στοιχεία δεν είναι πρόσφορα γιατί η αναφορά στο διαδίκτυο είναι μια αόριστη και χωρίς τεκμηρίωση αναφορά του έτους 2010, όταν δηλαδή είχε αρχίσει η ανωτέρω κρίση, αλλά δεν είχαν γίνει ακόμα φανερές οι συνέπειές της, ενώ οι αγγελίες αφορούν ακίνητα με μεγαλύτερη εμπορική αξία από τα επίδικα, αφού όλα κατά την περιγραφή τους, είτε εφάπτονται με δρόμους, είτε περιέχουν ελαιόδεντρα, είτε ευρίσκονται σε καλύτερη περιοχή, ενώ εκφράζουν την πρόταση των ιδιοκτητών τους για κατάρτιση σύμβασης πώλησης, η οποία δεν γίνεται αποδεκτή από τυχόν ενδιαφερόμενους αγοραστές και γι' αυτό οι αιτούντες δεν προσκομίζουν κανένα πρόσφατο αγοραπωλητήριο συμβόλαιο.

Ο μάρτυρας Ν. Κ. στην ένορκη κατάθεσή του, που περιέχεται στα 70/2011 πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία δόθηκε σε χρόνο κατά τον οποίο δεν είχε τροποποιηθεί το άρθρο 19 παρ. 9 Ν. 2882/2001 και δεν είχε συνεπώς θεσπισθεί η απαγόρευση αποδεικτικής αξιοποίησης μαρτυριών προσώπων, που δεν έχουν ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης (όπως είναι ο μάρτυρας αυτός) για τη διάγνωση της αξίας των απαλλοτριούμενων ακινήτων, όταν αυτή υπερβαίνει τις 6.000 ευρώ για κάθε απαλλοτριούμενο στοιχείο, προσδιορίζει την αξία των ακινήτων σε 60 ευρώ/τ.μ.

Η εκτίμηση αυτή, που προέρχεται από πρόσωπο χωρίς ειδικές γνώσεις και δεν συνοδεύεται από αποδεικτικά στοιχεία, είναι μη πειστική. Οι μαρτυρίες των μαρτύρων που εξετάσθηκαν στο δικαστήριο τούτο και περιέχονται στα .../2014 πρακτικά, δεν θα ληφθούν υπόψη ως προς την αξία των ακινήτων κατά το προαναφερθέν άρθρο 19 παρ. 9 ν. 2882/2001, γιατί οι μάρτυρες αυτοί δεν έχουν ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης και η αξία κάθε απαλλοτριούμενου ακινήτου υπερβαίνει συνολικά τα 6.000 ευρώ.

Τέλος, προσκομίζονται και φωτογραφίες πολυτελών οικιών, οι οποίες όμως δεν έχουν άμεση σχέση με την περιοχή των επίδικών ακινήτων, στην οποία δεν υπάρχει οικοδομική δραστηριότητα. Με βάση τα παραπάνω στοιχεία κατά το κρίσιμο χρόνο της συζήτησης των αιτήσεων (17-1-2017), αφού μέχρι αυτή παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του έτους από τη συζήτηση των ανωτέρω τριών αιτήσεων του Ελληνικού Δημοσίου για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης που έγινε αντιστοίχως στις 15-10-2010, 15-10-2010 και 5-7-2013, η οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως των επιδίκων ακινήτων πρέπει να ορισθεί σε 8 ευρώ/τ.μ., τιμή που ανταποκρίνεται στην πραγματική αξία τους με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες και κατά συνέπεια στην πλήρη αποζημίωση των ιδιοκτητών τους, χωρίς να υπολογίζεται η ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας τους που επήλθε μετά τη δημοσίευση της πράξης απαλλοτρίωσης και μόνο εξαιτίας της ή η ανατίμηση που προέρχεται από ενέργειες των ιδιοκτητών, γενόμενες μετά την ανακοίνωση της απαλλοτρίωσης...".

Και υπό τις ως άνω παραδοχές δέχθηκε εν μέρει τις ως άνω αιτήσεις των δικαιούχων της αποζημίωσης (αναιρεσιβλήτων) και τις αντίστοιχες ανταιτήσεις του Ελληνικού Δημοσίου (αναιρεσείοντος). Κρίνοντας έτσι το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δεν παραβίασε τις ανωτέρω μνημονευόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 13 παρ. 1 και 2 και 15 παρ. 6 του ν. 2882/2001, σύμφωνα με τις οποίες ορθά προσδιόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης, συνεκτιμώντας όλα τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη του, σε ποσό λίγο μεγαλύτερο από την προκύπτουσα κατά το αντικειμενικό σύστημα αξία του, και δεν υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, όπως διατείνεται το αναιρεσείον με τον πρώτο λόγο αναίρεσης.

Εξάλλου, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς το ζήτημα του καθορισμού της αξίας των απαλλοτριουμένων ακινήτων των αιτούντων - αναιρεσιβλήτων, πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες, ενώ αιτιολογεί ειδικώς την μικρή απόκλιση της ως άνω οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης από την προκύπτουσα κατά το αντικειμενικό σύστημα αξία του, οι αιτιολογίες δε αυτές καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των αναφερομένων στη νομική σκέψη εφαρμοσθεισών διατάξεων και έτσι δεν στερείται αυτή νόμιμης βάσης.

Ειδικότερα, με σαφήνεια αναφέρει τα χαρακτηριστικά της περιοχής, στην οποία βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα, επισημαίνοντας ότι είναι μια περιοχή εκτός σχεδίου πόλεως και εκτός οικισμού και απέχει περί τα 2.924 μέτρα από το όριο του οικισμού του .... Περαιτέρω αναφέρει ότι όλα τα επίδικα ακίνητα είναι χέρσοι αγροί και το καθένα από αυτά έχει εμβαδόν που υπερβαίνει τα 4 στρέμματα (πλην του με ΑΚΠ ...) και είναι άρτια και οικοδομήσιμα, πλην όμως στην ευρύτερη περιοχή δεν υπάρχει ενδιαφέρον για ανέγερση οικοδομών και δεν υπάρχει οικοδομική δραστηριότητα.

Αναφέρει, επίσης, και αξιολογεί όλα τα συγκριτικά στοιχεία που προσκόμισαν τα διάδικα μέρη και ότι τα επίδικα ακίνητα ομοιάζουν περισσότερο με το ακίνητο που μεταβιβάσθηκε κατά κυριότητα με το ...-5-2006 αγοραπωλητήριο συμβόλαιο της συμ/φου Μαραθώνος Α. Β., αντί 12,12 ευρώ/τ.μ., το οποίο όμως βρίσκεται, έναντι αυτών, σε καλύτερη εμπορικά θέση.

Συνεκτιμώντας δε όλα τα προσκομισθέντα αποδεικτικά και συγκριτικά στοιχεία, μεταξύ των οποίων την .../30-1-2008 έκθεση καθορισμού της αντικειμενικής αξίας των επιδίκων ακινήτων, προσδιόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης των επιδίκων ακινήτων στο ποσό των 8 ευρώ/τ.μ., αξιολογώντας και αιτιολογώντας ειδικά τη μικρή απόκλιση της εν λόγω αξίας από την αξία αυτών που προκύπτει κατά το αντικειμενικό σύστημα και ανέρχεται στο ποσό των 6 ευρώ.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση έχει νόμιμη βάση, και συγκεκριμένα την απαιτούμενη αιτιολογία και καλύπτεται με πληρότητα και σαφήνεια, το πραγματικό των εφαρμοστέων πιο πάνω κανόνων ουσιαστικού δικαίου, τους οποίους η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε ούτε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες.

Επομένως, τα όσα αντίθετα υποστηρίζει το αναιρεσείον με τον ίδιο (πρώτο) λόγο του αναιρετηρίου, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμα.

Από τη διάταξη του άρθρου 14 παρ. 1 του ν. 2882/2001, που ορίζει ότι: "Κατά την έννοια του παρόντος νόμου, ενδιαφερόμενοι, οι οποίοι δύνανται να ζητήσουν δικαστικώς τον προσωρινό ή οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης, είναι: α) ο υπόχρεος να καταβάλει την αποζημίωση, β) ο υπέρ ου κηρύχθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση και γ) όποιος αξιώνει κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα στο απαλλοτριούμενο", σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 3 και 4, 19 παρ. 3 και 4 και 20 παρ. 3 και 4 του ίδιου νόμου, σαφώς προκύπτει ότι, η ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου δίκη για οριστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως ακινήτων που έχουν απαλλοτριωθεί αναγκαστικά, διεξάγεται μεταξύ των αιτούντων τον προσδιορισμό της αποζημίωσης και αυτών που φέρονται ως ιδιοκτήτες στον κτηματολογικό πίνακα ή και αυτών που αξιώνουν κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα στο απαλλοτριούμενο και οι οποίοι θα προκύψουν από τα πιστοποιητικά της προδικασίας του υποθηκοφυλακείου.

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 68, 556 παρ. 1 και 557 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι για την άσκηση του ενδίκου μέσου της αναίρεσης γενικώς αλλά και για κάθε λόγο αναίρεσης, από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 559 του ίδιου Κώδικα, απαιτείται να υπάρχει στο πρόσωπο του αναιρεσείοντος έννομο συμφέρον, τόσο κατά την άσκηση, όσο και κατά τη συζήτηση της αναίρεσης, τη συνδρομή του οποίου πρέπει να επικαλείται ο αναιρεσείων στο δικόγραφο της αναίρεσης και το δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως.

Το έννομο συμφέρον πρέπει να προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση και να είναι ατομικό και άμεσο, υπάρχει δε όταν εξαιτίας της προβαλλόμενης αναιρετικής πλημμέλειας της προσβαλλόμενης απόφασης βλάπτονται ή εκτίθενται σε κίνδυνο βλάβης συγκεκριμένα δικαιώματα ή νόμιμα συμφέροντα του αναιρεσείοντος, όταν δηλαδή αναπτύσσει δυσμενείς συνέπειες για τη νομική του κατάσταση (ΑΠ 1921/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση, το αναιρεσείον, με το δεύτερο λόγο αναίρεσης, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τους αριθμούς 1 και 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τις αιτιάσεις ότι το Εφετείο εσφαλμένα και κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 14 παρ. 1β ν. 2882/2001 απέρριψε την από 10-10-2011 (με .../2011) αίτησή του για καθορισμό οριστικής τιμής της ιδιοκτησίας με Α...

ως απαράδεκτη. Από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο απέρριψε την από 10-10-2011 αίτηση του αναιρεσείοντος με την ακόλουθη αιτιολογία: "...β) με την 70/27-1-2011 απόφαση που εκδόθηκε κατά των Φ., Β. και Π. Μ. και αφού άσκησαν παρέμβαση οι Σ. Γ., Β. Γ., Α. Ζ., Κ. Τ., Π. Κ., Σ. Π., Κ. Μ., Δ.

Π. και Ν. Σ., ενώ το Ελληνικό Δημόσιο είχε ζητήσει καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδας για την ... ιδιοκτησία, το Δικαστήριο (Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών) καθόρισε τιμή 15 ευρώ/τ.μ. για την ... ιδιοκτησία, η οποία στον διορθωμένο κτηματολογικό πίνακα αναφερόταν ως ιδιοκτησία κληρονόμων Σ. Μ.. Ήδη το Ελληνικό Δημόσιο με την ανωτέρω κρινόμενη αίτησή του ζητεί καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος για την ...

ιδιοκτησία, απευθύνοντας όμως την αίτησή του κατά των ανωτέρω αντιδίκων του στην δίκη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης, που δεν έχουν σχέση κατά την παραδοχή του ιδίου με την ... ιδιοκτησία και δεν την απευθύνει κατά των φερομένων ως ιδιοκτητών αυτής κληρονόμων Σ. Μ., σύμφωνα με τον διορθωμένο κτηματολογικό πίνακα που το ίδιο συνέταξε.

Συνεπώς, αντίθετα από τους ισχυρισμούς του Ελληνικού Δημοσίου, στην αίτησή του, με βάση τους οποίους κρίθηκε παραδεκτή αυτή, αποδεικνύεται ότι η αίτηση ασκείται απαραδέκτως και πρέπει να απορριφθεί, γιατί η αίτηση στο Μονομελές Πρωτοδικείο αφορούσε την ... και όχι την ... ιδιοκτησία, της οποίας ζητείται ο καθορισμός οριστικής τιμής μονάδος με την ένδικη αίτηση, ενώ η τελευταία, αν θεωρηθεί αίτηση με την οποία ζητείται ο απευθείας οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης της ...

ιδιοκτησίας κατά το άρθρο 21 Ν. 2882/2001, απαραδέκτως δεν απευθύνεται κατά το άρθρο 14 παρ. 1β Ν. 2882/2001 κατά των υπέρ ων η απαλλοτρίωση κληρονόμων της Σ. Μ. που πρέπει κατά το άρθρο αυτό να είναι διάδικοι, αντίθετα δε απευθύνεται κατά ασχέτων, κατά τους ισχυρισμούς του ιδίου του Δημοσίου, φυσικών προσώπων". Περαιτέρω, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτει ότι το αναιρεσείον με τις από 10-1-2017 προτάσεις του ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών κατά των αιτούντων τον προσδιορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης και της με Α...

ιδιοκτησίας τους, που κατατέθηκαν πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν τη συζήτηση, άσκησε παραδεκτά ανταίτηση, με την οποία ζήτησε να προσδιορισθεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης της ως άνω ιδιοκτησίας (...) στο ποσό των έξι (6) ευρώ/τ.μ. Η ανταίτηση αυτή αφού κρίθηκε παραδεκτή και νόμιμη, εξετάσθηκε κατ' ουσίαν και έγινε κατά ένα μέρος δεκτή, καθορίσθηκε δε η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για την εν λόγω ιδιοκτησία στο ποσό των οκτώ (8) ευρώ.

Ειδικότερα, με το δεύτερο λόγο αναίρεσης από τους αριθμούς 1 και 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, το αναιρεσείον προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι εσφαλμένα απέρριψε ως απαράδεκτη την από 10-10-2011 (με .../2011) αίτησή του ενώπιον του Εφετείου Αθηνών, με την οποία ζήτησε τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης για την με Α...

ιδιοκτησία, γιατί κατά τις παραδοχές της πληττόμενης απόφασης δεν την είχε στρέψει κατά των φερομένων ως ιδιοκτητών στον οικείο κτηματολογικό πίνακα, αλλά κατά ασχέτων προσώπων, ενώ δεν απαιτείται από το νόμο η αίτηση να στρέφεται, επί ποινή απαραδέκτου, κατά των προσώπων που φέρονται στον κτηματολογικό πίνακα ως κύριοι των απαλλοτριουμένων ακινήτων.

Ο λόγος αυτός είναι προεχόντως απαράδεκτος, ως ασκούμενος χωρίς τη συνδρομή αμέσου εννόμου συμφέροντος του αναιρεσείοντος, αφού το αίτημά του για καθορισμό της οριστικής τιμής για τη με Α... ιδιοκτησία, που είχε υποβληθεί με την κατά τα ανωτέρω ανταίτηση, ερευνήθηκε από το Εφετείο, και, όπως προεκτέθηκε, έγινε κατά ένα μέρος δεκτό, δεν ήταν δε αναγκαίο να ερευνηθεί το ίδιο αίτημα για δεύτερη φορά με βάση την από 10-10-2011 αίτηση του αναιρεσείοντος, η οποία άλλωστε, κατά της παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, στρεφόταν κατά προσώπων που δεν φέρονταν στον κτηματολογικό πίνακα ως κύριοι της επίδικης ιδιοκτησίας.

Επομένως, πρέπει να απορριφθεί ο εξεταζόμενος δεύτερος λόγος αναίρεσης.

Κατά τις διατάξεις του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 ΚΑΑΑ, όπως το πρώτο εδάφιό της αντικαταστάθηκε με το άρθρο 130 παρ. 1 του ν. 4070/2012 και το τρίτο εδάφιο αυτής αντικαταστάθηκε με την παρ. 2 του ίδιου άρθρου: "Η δικαστική δαπάνη, μαζί με τη νόμιμη, κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθρου 92 του Κώδικα Δικηγόρων, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 6 του άρθρου 5 του ν. 3919/2011, αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων, βαρύνει τον υπόχρεο προς αποζημίωση, επιδικάζεται από το δικαστήριο με την ίδια απόφαση, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά από το νόμο αυτόν και παρακατατίθεται στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων υπέρ του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου...".

Από τη διάταξη αυτή, κατά την οποία τα δικαστικά έξοδα, στα οποία υποβάλλεται ο δικαιούχος της αποζημίωσης, προκειμένου να επιτύχει τον προσδιορισμό και την είσπραξη αυτής, στα οποία περιλαμβάνεται και η αμοιβή του δικηγόρου του, επιτελούν σύμφωνα με την επιταγή του άρθρου 17 του Συντάγματος περί πλήρους αποζημιώσεως, παρακολούθημα της εν λόγω αποζημίωσης και προσαυξάνουν το ποσό αυτής, ώστε να μην επέρχεται φαλκίδευση της πλήρους αποζημίωσης που αυτός δικαιούται (Ολ.ΑΠ 502/2005), προκύπτει ότι στη δίκη του προσωρινού ή οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης του απαλλοτριωμένου, σύμφωνα με τα άρθρα 18, 19 και 20 του ν. 2882/2001, ένα είναι το αντικείμενο της δίκης, ο προσδιορισμός της αποζημίωσης και συνεπώς μία η αμοιβή του δικηγόρου σε ποσοστό επί της αξίας του αντικειμένου αυτού της δίκης ορίζεται, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Δικηγόρων.

Έτσι σε περίπτωση εμπρόθεσμης αίτησης για τον οριστικό προσδιορισμό αυτής, η δικαστική δαπάνη περιλαμβάνει: 1) τα γενόμενα για τη διεξαγωγή και υπεράσπιση της δίκης έξοδα που ήταν απαραίτητα (άρθρο 189 παρ. 1 ΚΠολΔ), 2) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για την παράστασή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου και του Εφετείου και 3) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου σε ποσοστό επί της καθοριζόμενης οριστικής αποζημίωσης και συγκεκριμένα α) 2% για τη σύνταξη αίτησης, ανταίτησης με ιδιαίτερο δικόγραφο και παρέμβασης με ιδιαίτερο δικόγραφο, β) 1% για τη σύνταξη προτάσεων επί της αίτησης ή ανταίτησης και παρέμβασης που ασκήθηκαν με ιδιαίτερο δικόγραφο και γ) 2% για την άσκηση ανταίτησης ή παρέμβασης που ασκήθηκαν με τις προτάσεις ή τη σύνταξη απλών προτάσεων του καθ' ου.

Όταν υπόχρεος προς αποζημίωση είναι φορέας που υπάγεται στη Γενική Κυβέρνηση κατά την έννοια του άρθρου 18 του ν. 2362/1995, η επιδικαζόμενη από τα Δικαστήρια αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου των δικαιούχων αποζημίωσης, στις περιπτώσεις που υπολογίζεται με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης, καθορίζεται υποχρεωτικά έως το ήμισυ των νόμιμων αμοιβών του Κώδικα Δικηγόρων, σύμφωνα με το άρθρο 130 παρ. 2 του ν. 4070/2012, που αντικατέστησε το άρθρο 18 παρ. 4 εδ.

γ' του ν. 2882/2001 και που εφαρμόζεται σύμφωνα με το άρθρο 146 παρ. 9 περ. δ' των μεταβατικών διατάξεων του ίδιου νόμου και στις εκκρεμείς απαλλοτριώσεις, κατά την έναρξη ισχύος του, η οποία συμπίπτει με τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα των Κυβερνήσεων στις 10-4-2012 (ΦΕΚ A'/10-4-2012, κατά το άρθρο 188 του ίδιου νόμου (ΑΠ 68/2017, ΑΠ 1175/2015).

Περαιτέρω, με το άρθρο 33 του ν. 3164/2003 (ΦΕΚ Α' 176/2003) ολοκληρώθηκε ο περιφερειακός σχεδιασμός διαχειρίσεως στερεών αποβλήτων της Περιφέρειας Αττικής και εγκρίθηκαν οι κατάλληλες θέσεις για τις οικείες εγκαταστάσεις (παράγραφος 1), ενώ στην παρ. 7 του ίδιου άρθρου ορίζεται ότι: "Τα έργα και οι εγκαταστάσεις διαχείρισης και διάθεσης αποβλήτων θεωρούνται, για κάθε έννομη συνέπεια, έργα υποδομής ιδιαίτερης σημασίας.

Επιτρέπεται η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων ή η σύσταση επ' αυτών εμπραγμάτων δικαιωμάτων για την εκτέλεση των έργων και των εγκαταστάσεων του προηγούμενου εδαφίου. Ο σκοπός των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων θεωρείται δημόσιας ωφέλειας, χαρακτηρίζονται κατεπείγουσες και μείζονος σημασίας και κηρύσσονται με απόφαση του γενικού γραμματέα Περιφέρειας υπέρ του φορέα διαχείρισης αποβλήτων ή υπέρ του Δημοσίου και με δαπάνη του υπέρ ου η απαλλοτρίωση ή άλλου προσώπου που αναφέρεται στην πράξη κήρυξης...".

Στην εξεταζόμενη περίπτωση, σε σχέση με το κεφάλαιο της πληττόμενης απόφασης που αφορά τη δικαστική δαπάνη που επιδικάσθηκε στους εκ των αναιρεσιβλήτων που άσκησαν αυτοτελείς αιτήσεις και παραστάθηκαν και κατέθεσαν προτάσεις και ειδικότερα την αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Με την .../11-10-2007 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Αττικής, που δημοσιεύθηκε νόμιμα στο ΦΕΚ ΤΑΑΠ 499/19-11-2007, κηρύχθηκε νόμιμα αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή, του έργου "Χώρος Υγειονομικής ταφής Αποβλήτων (Χ.Υ.Τ.Α.) στην Ολοκληρωμένη Εγκατάσταση Διαχείρισης Αποβλήτων (Ο.Ε.Δ.Α.) Β.Α.

Αττικής στη θέση ... της Κοινότητας ...", συνολικού εμβαδού 517,3 στρεμμάτων... Η εν λόγω απαλλοτρίωση κηρύσσεται υπέρ του Δημοσίου, για λόγους δημόσιας ωφέλειας και συντελείται με δαπάνες που προβλέπονται από το Ταμείο Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 75% και Εθνική Συμμετοχή κατά 25% σύμφωνα με την υπ' αριθ. ...6C PE 010/21-12-2004 απόφαση της Επιτροπής....

Τα δικαστικά έξοδα των αιτούντων πρέπει να επιβληθούν στο υπόχρεο για καταβολή της αποζημίωσης καθ' ου οι αιτήσεις, μειωμένα όμως ως προς την αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των αιτούντων στο ήμισυ κατά το άρθρο 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001, δηλαδή σε ποσοστό (2% για τη σύνταξη της αίτησης + 1% για τις προτάσεις των αιτούντων : 2 = ) 1,5%...".

Με τον τρίτο και τελευταίο λόγο της αναίρεσης το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο προσάπτει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση την από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια και ειδικότερα ότι, με το να επιβάλει σε βάρος του τα δικαστικά έξοδα των δικαιούχων της αποζημίωσης, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και η αμοιβή των δικηγόρων αυτών (δικαιούχων), παραβίασε τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις γιατί υπόχρεο προς καταβολή της αποζημίωσης και, επομένως, της δικαστικής δαπάνης και της αμοιβής των πληρεξουσίων δικηγόρων των αναιρεσιβλήτων, δεν είναι το ίδιο, αλλά το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος και απορριπτέος, διότι το Εφετείο με την κρίση του αυτή, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις παραπάνω διατάξεις (άρθρα 18 παρ. 1 και 4 ν. 3869/2001 και 33 του ν. 3464/2003) και ορθά επέβαλε τη δικαστική δαπάνη και την αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των αναιρεσιβλήτων (καθ' ων η απαλλοτρίωση και δικαιούχων της αποζημίωσης) σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο είναι διάδικος τόσο στη δίκη καθορισμού της προσωρινής αποζημιώσεως όσο και στη δίκη οριστικού καθορισμού αυτής, καθόσον το τελευταίο, υπέρ του οποίου κηρύχθηκε η ένδικη απαλλοτρίωση και το οποίο επέσπευσε τη συντέλεσή της, είναι υπόχρεο προς καταβολή τουλάχιστον μέρους της οφειλόμενης στους δικαιούχους αποζημίωσης, όπως σαφώς προκύπτει από την απόφαση κήρυξης της εν λόγω απαλλοτρίωσης.

Ειδικότερα με βάση την απόφαση αυτή το Ελληνικό Δημόσιο έχει υποχρέωση να καταβάλει όχι μόνο το 25%, αλλά και το 75% της αποζημίωσης σε περίπτωση καθυστερήσεως ή αρνήσεως του Ταμείου Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταβάλει το ως άνω ποσοστό. Άλλωστε, η δικαστική δαπάνη, στην οποία υποβάλλονται οι δικαιούχοι της αποζημίωσης, και η οποία αποτελεί παρακολούθημα της αποζημίωσης και προσαυξάνει το ποσό αυτής, πρέπει να κρίνεται, όπως όλα τα ζητήματα από την απαλλοτρίωση, στη δίκη καθορισμού της αποζημίωσης.

Κατά συνέπεια το Εφετείο δεν υπέπεσε στην επικαλούμενη με τον ερευνώμενο λόγο πλημμέλεια.

Κατ' ακολουθίαν, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί και να καταδικασθεί το αναιρεσείον, λόγω της ήττας του, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ). Θα επιβληθεί, όμως, μειωμένη κατ' άρθρο 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 παρ. 18 του ΕισΝΚΠολΔ, 5 παρ. 12 του ν. 1738/1967 και 2 της ΥΑ 134423/1992 (ΑΠ 1803/2017, ΑΠ 631/2017).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25-1-2018 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1759/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα του εκ των αναιρεσιβλήτων Α. Γ. του Κ., τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 6 Ιουνίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Ιουλίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ