Supreme Court partially allows appeal against insurance contract dispute, ordering partial payment and cost allocation.

Απόφαση 790 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 790/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα, Γεώργιο Αποστολάκη - Εισηγητή, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Ιανουαρίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", ως καθολικής διαδόχου της Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Χρύσα Σαλαβράκου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "..." και διακριτικό τίτλο "... Α.Β.Ε.Ε.", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αλίκη Μπόκια.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-5-2008 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 43/2014 του ίδιου Δικαστηρίου και 22/2017 του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29-6-2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι δυνατό να φέρεται ότι πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση γιατί παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αλλά στην πραγματικότητα, υπό το πρόσχημα ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, να την πλήττει κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο κατ' άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς, από το αιτιολογικό της, τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση του Δικαστηρίου• στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παράγραφος 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις, απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη κρίση του τα ακόλουθα: "Μεταξύ της ενάγουσας ανώνυμης εταιρίας και της ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "...", καθολική διάδοχος της οποίας είναι η εναγομένη, καταρτίστηκε, το δεύτερο δεκαπενθήμερο του μηνός Μαρτίου 2006, στο ... ..., δυνάμει του υπ' αριθμ. ...86/4/2005 ασφαλιστηρίου συμβολαίου, ασφαλιστική σύμβαση, δυνάμει της οποίας η ασφαλιστική εταιρία, ανέλαβε, για το χρονικό διάστημα από 1-4-2005 έως 1-4-2006, την υποχρέωση ασφάλισης του εξοπλισμού, των εμπορευμάτων και των πρώτων υλών της βιοτεχνίας παραγωγής πλαστικών πωμάτων, τα οποία χρησιμοποιούνται σε φιάλες εμφιαλώσεως ύδατος, που η ενάγουσα διατηρεί και εκμεταλλεύεται, αντί ασφαλιζομένου ποσού 349.000 ευρώ, η δε τελευταία κατέβαλε το συμφωνηθέν ασφάλιστρο συνολικού ποσού 1.750,82 ευρώ.

Η ασφαλιστική σύμβαση αφορούσε ειδικότερα: α. τα μηχανήματα της βιοτεχνίας (δύο πρέσες πλαστικές, δύο καλούπια, ένα ψυκτικό μηχάνημα και διάφορες βοηθητικές μηχανές), αντί ασφαλιζόμενου ποσού 290.000 ευρώ, β. τα εμπορεύματα και τις πρώτες ύλες (πρώτες ύλες παρασκευής πωμάτων και διάφορα αξεσουάρ για πλαστική ύλη) αντί ασφαλιζομένου ποσού 59.000 ευρώ και κάλυπτε τους κινδύνους πυρκαγιάς, άμεσης πτώσης κεραυνού, ευρείας έκρηξης, θύελλας- καταιγίδας, κλοπής, διαρρήξεως ή αναρριχήσεως, στάσεων- απεργιών-οχλαγωγιών- πολιτικών ταραχών, κακόβουλων ενεργειών, αποκομιδής-εκκαθάρισης συντριμμάτων, πλημμύρας, θραύσης- διαρροής σωληνώσεων, βραχυκυκλώματος, πτώσης αεροσκαφών, πρόσκρουσης οχήματος και αστικής ευθύνης πυρκαγιάς και εκρήξεως.

Η επιχείρηση κατασκευής πλαστικών πωμάτων της ενάγουσας στεγάζεται σε τμήμα ισογείου κτηρίου μικτής κατασκευής (φέρων οργανισμός από οπλισμένο σκυρόδεμα, τοιχοποιία και οροφή από πάνελς πολυουρεθάνης), συνολικής επιφάνειας 650 τ.μ, εκ των οποίων τμήμα επιφανείας 150 τ.μ ανήκει σ' αυτήν και χρησιμοποιείται για την άσκηση της δραστηριότητάς της, εντός αυτού δε υπάρχουν δύο θερμοπλαστικές μηχανές εγχύσεως (πρέσες) και άλλα βοηθητικά μηχανήματα, ενώ παράλληλα έχει μισθώσει τμήμα του ιδίου κτηρίου, επιφανείας 200 τ.μ, το οποίο χρησιμοποιεί ως αποθηκευτικό χώρο, το υπόλοιπο δε τμήμα του κτηρίου, επιφανείας 300 τ.μ, χρησιμοποιείται ως συσκευαστήριο από άλλη επιχείρηση.

Εξωτερικά του κτηρίου βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του κυκλώματος ψύξης των θερμοπλαστικών μηχανών. Τη νύκτα της 1/2 Αυγούστου 2005, καθ' όν χρόνο λειτουργούσε η βιοτεχνία, παρουσιάστηκε θραύση των σωληνώσεων του κλειστού κυκλώματος ψύξης των θερμοπλαστικών μηχανών και καλουπιών, τα οποία βρίσκονται στον υπαίθριο χώρο αυτής, με αποτέλεσμα να παρουσιάσουν οι μηχανές παραγωγής διαρροές υλικών στο σημείο έκχυσης, οι οποίες επεκτάθηκαν στα δύο καλούπια, τα οποία λειτούργησαν για μικρό χρονικό διάστημα με εγκλωβισμένα υλικά μεταξύ του πλατώ της μηχανής και των καλουπιών καθώς και μεταξύ των πλακών των καλουπιών και των θερμοκαναλιών, εκ των οποίων το ένα, 30 θέσεων, καταστράφηκε ολοσχερώς, ενώ το άλλο, 24 θέσεων, υπέστη φθορές, ενώ καταστράφηκαν επίσης οι δύο αντλίες του κυκλώματος της ψύξης, με αποτέλεσμα να καούν και να καταστραφούν λόγω της εκκένωσης του κυκλώματος τα δύο εκ των τεσσάρων (4) CHILERS του ψυκτικού μηχανήματος, οι δύο συμπιεστές του ψυκτικού μηχανήματος καθώς και η δεξαμενή νερού-ψύξης, εξαιτίας των οποίων διακόπηκε η παραγωγική λειτουργία της επιχείρησης.

Στις 4-8-2005 η ενάγουσα ειδοποίησε για το γεγονός αυτό την εναγομένη, αποστέλλοντας με τηλεομοιοτυπία το υπό ιδία ημερομηνία έγγραφο της, το ακριβές περιεχόμενο του οποίου έχει ως ακολούθως: "ΣΥΜΒΑΝ: Τη νύκτα 1 προς 2 Αυγούστου έγινε θραύση του κλειστού κυκλώματος ψύξης του εργοστασίου με αποτέλεσμα να κολλήσουν τα καλούπια των δύο μηχανών λόγω υπερβολικής θερμοκρασίας".

ΖΗΜΙΕΣ: Οι ζημιές που έχουν προκληθεί σε καλούπια και ψυκτικό μηχάνημα ή μηχανές δεν έχουν προσδιοριστεί ακόμη. Αυτές μπορούν να εξακριβωθούν από ειδικούς και μετά από ειδικές μετρήσεις". Είχε δε προηγηθεί, την 2-8-2005, καταγγελία στο Α.Τ ..., από τον Β. Χ., πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της ενάγουσας, σύμφωνα με την οποία "το τελευταίο τρίμηνο άγνωστος ή άγνωστοι δράστες προκάλεσαν φθορές στον εξωτερικό χώρο του εργοστασίου, στο χώρο εγκαταστάσεως ψυκτικών μηχανημάτων".

Με την παραπάνω δήλωση ο ανωτέρω εκπρόσωπος της ενάγουσας κατήγγειλε τα εξής περιστατικά: Ότι το τελευταίο τρίμηνο προκλήθηκαν από άγνωστο ή άγνωστους δράστες φθορές στον εξωτερικό χώρο περιμετρικά του εργοστασίου και ότι την ημέρα της καταγγελίας προκλήθηκαν επίσης από άγνωστο ή άγνωστους δράστες φθορές στο χώρο εγκατάστασης των ψυκτικών μηχανημάτων, γεγονός άλλωστε που αποτέλεσε και την αφορμή της καταγγελίας, αφού από την ενέργεια αυτή δεν προκλήθηκε φθορά στον εξωτερικό χώρο του εργοστασίου, αλλά σε βάρος ενός συγκεκριμένου μηχανικού μέρους, δηλαδή των σωληνώσεων των ψυκτικών μηχανημάτων.

Ήταν δε αναγκαία η αναφορά του περιστατικού, το οποίο είχε λάβει χώρα προ τριμήνου από την καταγγελία και αφορούσε φθορές στον εξωτερικό χώρο του εργοστασίου της ενάγουσας, προκειμένου να συνδεθεί με το επίδικο περιστατικό και να καταδειχθεί ότι οι άγνωστοι δράστες είχαν εκδηλώσει και σε προγενέστερο χρόνο κακόβουλη διάθεση σε βάρος του χώρου της βιοτεχνίας.

Βέβαια δεν καταγράφηκε στην έγγραφη καταγγελία η λέξη "κακόβουλη ενέργεια", πλην όμως στην έννοια της καταγγελίας σε βάρος τρίτου προσώπου ενώπιον των αρμόδιων αστυνομικών αρχών, εμπεριέχεται η κακόβουλη προαίρεση του δράστη. Και ναι μεν στην προαναφερόμενη από 4-8-2005 αναγγελία της ζημίας από την ενάγουσα στην εναγομένη, αναφέρεται ότι τα καλούπια των δύο μηχανών "κόλλησαν λόγω υπερβολικής θερμοκρασίας", αυτό, όμως, ήταν αποτέλεσμα της θραύσης του κυκλώματος ψύξης των καλουπιών, που είχε ως συνέπεια τη διαρροή των υλικών (πολυαιθυνέλιο), τα οποία εγκλωβίστηκαν στα καλούπια και επήλθε η παραμόρφωσή τους.

Η εναγομένη ασφαλιστική εταιρία, μόλις έλαβε γνώση για το ανωτέρω συμβάν, ανέθεσε στην εδρεύουσα στην …εταιρία πραγματογνωμόνων, με την επωνυμία "... Α.Ε", τη διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης η οποία διενεργήθηκε στις 25-8-2005. Οι πραγματογνώμονες ενήργησαν αυτοψία στο χώρο της βιοτεχνίας, για την οποία συνέταξαν το από 31-8-2005 (αρ. 5008/05) ενημερωτικό σημείωμα αυτοψίας και στη συνέχεια συνέταξαν και το από 18-1-2006 2° ενημερωτικό σημείωμα (αρ. 5008/05) προς την εναγομένη εταιρία.

Στα ανωτέρω σημειώματα οι πραγματογνώμονες διαπίστωσαν πράγματι την ύπαρξη φθορών επί των μηχανών (θραύση σωλήνα του κλειστού κυκλώματος ψύξης των θερμοπλαστικών μηχανών και των καλουπιών) και λοιπών παραρτημάτων του εξοπλισμού της βιοτεχνίας (μπεκ, αντιστάσεις, αισθητήρες, αντλίες, ψύκτες κ.λ.π), αναφέροντας συνάμα ότι ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ενάγουσας, κατά την προφορική ενημέρωσή τους, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο κακόβουλης ενέργειας τρίτων άγνωστων ατόμων.

Εκ των ανωτέρω εναργώς συνάγεται ότι η θραύση των σωληνώσεων ψύξης, οι οποίοι βρίσκονται στον εξωτερικό χώρο της βιοτεχνίας, έλαβε χώρα την 1-2 Αυγούστου, ότε και καταγγέλθηκε το γεγονός αυτό στο αρμόδιο αστυνομικό τμήμα, από το νόμιμο εκπρόσωπο της ενάγουσας, από δράστες οι οποίοι, εκμεταλλευόμενοι το σκότος που επικρατούσε, δεν διέτρεχαν κίνδυνο να γίνουν αντιληπτοί, γνωρίζοντας μάλιστα καλώς ότι το σύστημα αυτό αποτελεί ζωτικής σημασίας μηχάνημα για τη λειτουργία της επιχείρησης και ότι μία βλάβη αυτού θα επέφερε διακοπή της παραγωγικής διαδικασίας αυτής, με δυσμενείς για την ενάγουσα συνέπειες, εφόσον κατά τη θερινή περίοδο οι ανάγκες των βιομηχανιών εμφιάλωσης σε πώματα είναι μεγάλες και κατεπείγουσες, λόγω της αυξημένης κατανάλωσης εμφιαλωμένου ύδατος και ως εκ τούτου επήλθε η ασφαλιστική περίπτωση.

Σημειώνεται δε ότι πριν την έκδοση του ασφαλιστηρίου συμβολαίου και την υπογραφή αυτού από τα συμβαλλόμενα μέρη, επιτροπή της εναγομένης είχε προβεί σε επιτόπιο έλεγχο όλων των χώρων των εγκαταστάσεων της επιχείρησης της ενάγουσας και διαπίστωσε ότι το σύστημα ψύξης των καλουπιών βρίσκεται εξωτερικά της σιδηροκατασκευής της βιοτεχνίας, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι η εναγομένη γνώριζε τη θέση του ψυκτικού μηχανήματος και ότι δεν υπήρχαν ελλείψεις στις εγκαταστάσεις, διότι σε διαφορετική περίπτωση θα είχε ζητηθεί η αποκατάσταση αυτών...

Εξαιτίας της αναφερόμενης ανωτέρω κακόβουλης ενέργειας τρίτων ατόμων, υπέστησαν φθορές και βλάβες τα παρακάτω μηχανήματα της επιχείρησης της ενάγουσας: α) το καλούπι παραγωγής πωμάτων για πλαστικά μπουκάλια, 30 θέσεων, ιταλικής προέλευσης (αριθμός 3454), το οποίο υπέστη ολοσχερή καταστροφή, καθόσον οι 13 θέσεις είχαν πλήρως καταστραφεί, ενώ οι υπόλοιπες 17 παρήγαγαν ελαττωματικά προϊόντα, δηλαδή πώματα με διαφορές στο πάχος και στην περίμετρο τους και ελαττώματα στο δακτύλιο, β) το καλούπι παραγωγής πωμάτων 24 θέσεων, εκ του οποίου καταστράφηκαν ολοσχερώς οι δύο (2) αντλίες ψύξης, οι δύο (2) συμπιεστές του ψυκτικού μηχανήματος, η δεξαμενή νερού ψύξης και ο θερμοστάτης και γ) εκ των εξαρτημάτων καταστράφηκαν ολοσχερώς οι πύροι και τα δακτυλίδια, τα λάστιχα στεγανοποίησης, το μπεκ έγχυσης, οι σιαγόνες διαμόρφωσης ασφάλειας πώματος και οι αντιστάσεις θερμικοκαναλιού-αισθητήρα καλουπιού-θερμοκάπ, ενώ υπέστησαν φθορές οι μηχανές έγχυσης.

Η αξία των ανωτέρω μηχανημάτων και εξαρτημάτων των μηχανών κατά το χρόνο επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου, ανερχόταν στο χρηματικό ποσό των 34.109 ευρώ, όπως προκύπτει από την από 21-11-2005 δήλωση ζημίας- εκτίμηση ζημιών, την οποία ο νόμιμος εκπρόσωπος της ενάγουσας υπέβαλε στην εταιρία των πραγματογνωμόνων, συνταχθείσα με βάση τόσο τιμολόγια για τα εξαρτήματα, τα οποία είχαν ήδη αντικατασταθεί όσο και με προσφορές γι' αυτά, των οποίων επίκειτο η αντικατάσταση, ενώ το κόστος της δαπάνης για τις απαιτούμενες εργασίες καθαρισμού των μηχανών και καλουπιών, του ελέγχου, ρεκτιφιέ, προσαρμογής πλακών καλουπιών και τοποθέτησης εξαρτημάτων στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι ανέρχεται στο ποσό των 6.000 ευρώ, ποσά για τα οποία δεν υπήρξε, καθ' οιονδήποτε τρόπο, ρητή ή σιωπηρή αμφισβήτηση εκ μέρους της εναγομένης, αφότου έλαβε γνώση για το ύψος της εκτιμώμενης ζημίας τόσο από την ενάγουσα όσο και από τους πραγματογνώμονες, στους οποίους είχε ανατεθεί η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης.

Επομένως, η ασφαλιστική αποζημίωση, την οποία δικαιούται η ενάγουσα, ανέρχεται στο χρηματικό ποσό των 40.109 (34.109+6.000) ευρώ." Ακολούθως, με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, δεχόμενο την έφεση της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης, εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση που είχε κρίνει διαφορετικά και είχε απορρίψει την αγωγή ως αβάσιμη.

Δικάζοντας δε την υπόθεση στη ουσία της, δέχθηκε την αγωγή κατά ένα μέρος, αναγνωρίζοντας ότι η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα είναι υποχρεωμένη να πληρώσει στην ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική αποζημίωση ύψους 40.109 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής. Η αναιρεσείουσα με το δεύτερο λόγο, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, μέμφεται Εφετείο, διότι εσφαλμένα δέχθηκε ως αποδειχθέντα τα (αναφερόμενα εκτενώς στο αναιρετήριο) πραγματικά περιστατικά που η ενάγουσα ισχυρίστηκε με την αγωγή της σχετικά με την αιτία της βλάβης των εγκαταστάσεών της και την πραγματική έκταση της ζημίας της.

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, διότι υπό το πρόσχημα της παραβιάσεως κανόνα ουσιαστικού δικαίου, τον οποίο άλλωστε δεν αναφέρει, πλήττει την ανέλεγκτη από τον Άρειο Πάγο εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας. Περαιτέρω, με αυτά που δέχθηκε και, έτσι, που έκρινε το Εφετείο, του οποίου το αποδεικτικό πόρισμα εκτίθεται με σαφήνεια, δεν στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, αφού από το αιτιολογικό αυτής προκύπτουν σαφώς όλα τα περιστατικά, τα οποία είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων για την υποχρέωση της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας να καταβάλει στην (αντισυμβαλλόμενή της) ενάγουσα την οφειλόμενη με βάση την ένδικη σύμβαση ασφαλίσεως ασφαλιστική αποζημίωση λόγω επελεύσεως του ασφαλιστικού κινδύνου, ενώ ως προς την έκταση της βλάβης της ενάγουσας και το ύψος αυτής έχει αιτιολογίες, οι οποίες είναι σαφείς, πλήρεις και δεν αντιφάσκουν ως προς το νόμιμο χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Επομένως, ο πέμπτος λόγος της αιτήσεως από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος που με αυτόν η αναιρεσείουσα προβάλλει έμμεσα αιτιάσεις για την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, την αιτιολόγηση, το συσχετισμό και την ανάλυση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας καθώς και για τη σαφήνεια, επάρκεια και πειστικότητα των επιχειρημάτων με βάση τα οποία αυτό στήριξε το ανωτέρω αποδεικτικό του πόρισμα είναι, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν στη σχετική νομική σκέψη, απαράδεκτος.

Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ.11 περ. γ' ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη είτε για την συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Κατά την έννοια της προαναφερομένης διάταξης για την ίδρυσή του λόγου αυτού αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη από το δικαστήριο προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 ΚΠολΔ.

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο της αίτησης από τον αριθμό 11 περ. γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη: το από 17.4.2008 απόσπασμα των βιβλίων συμβάντων του ΑΤ ..., την από 4.8.2007 δήλωση ζημίας (με fax) της ενάγουσας, την από 18.4.2008 εξώδικη δήλωση της ενάγουσας, το υπ' αριθ. ...86/4/2005 συμβόλαιο πυρός, το υπ' αριθ. 5008/2005 σημείωμα αυτοψίας των πραγματογνωμόνων "...

ΑΕ", τα από 18.1.2006 και 6.5.2008 ενημερωτικά σημειώματα των ιδίων πραγματογνωμόνων, που είχαν προσκομιστεί νόμιμα με επίκληση. Από τη βεβαίωση όμως του Εφετείου ότι έλαβε υπόψη, πλην άλλων, και όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι προσκομίστηκαν και επικαλέστηκαν, αλλά και από όλο το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, όπως αυτό αναλυτικά αναφέρεται πιο πάνω, στην οποία κάποια από τα ανωτέρω έγγραφα μνημονεύονται ρητά, καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το εν λόγω Δικαστήριο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τα λοιπά στοιχεία όλα τα αποδεικτικά μέσα που αναφέρει η αναιρεσείουσα στο ανωτέρω λόγο, ο οποίος ως εκ τούτου είναι αβάσιμος.

Κατά τη διάταξη του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται και αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα, κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως, αποτελούν και οι ισχυρισμοί που προτάθηκαν για τη θεμελίωση διαδικαστικών ενστάσεων (ΑΠ 813/2006), όπως είναι η ένσταση αοριστίας της αγωγής (786/2007).

Για να θεμελιωθεί λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 8 της προαναφερόμενης διάταξης, ο περί αοριστίας του δικογράφου της αγωγής ισχυρισμός του εναγομένου πρέπει να προτείνεται νομίμως στο δικαστήριο της ουσίας και, αν η υπόθεση διήλθε και τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, να επαναφέρεται στο Εφετείο νόμιμα, είτε δηλαδή με λόγο έφεσης του εναγομένου, εις βάρος του οποίου η αγωγή του αντιδίκου του κρίθηκε ορισμένη και παραδεκτή, είτε με τις προτάσεις του ως εφεσίβλητου προς απόκρουση της έφεσης του αντιδίκου του.

Για το παραδεκτό του λόγου αυτού αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο ο ισχυρισμός του αναιρεσείοντος ότι η αγωγή είναι αόριστη, όπως προβλήθηκε στο δικαστήριο της ουσίας, και να καθορίζεται ο τρόπος που ο ισχυρισμός αυτός προβλήθηκε στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και επαναφέρθηκε νομίμως στο δευτεροβάθμιο (ΑΠ 739/2011).

Ο ισχυρισμός για αοριστία της αγωγής προτεινόμενος ή επαναφερόμενος ενώπιον του Εφετείου δεν αρκεί να αναφέρει ότι η αγωγή είναι αόριστη, αλλά πρέπει να αναφέρει τις συγκεκριμένες αοριστίες σε σχέση με τα πραγματικά περιστατικά που είναι απαραίτητα για τη στήριξη του αγωγικού δικαιώματος, εξαιτίας των οποίων δεν παρέχεται η δυνατότητα στον εναγόμενο να αμυνθεί.

Εν προκειμένω, η αναιρεσείουσα, με τον τέταρτο λόγο της αιτήσεως, μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση ότι δεν έλαβε υπόψη της την παραδεκτά με τις προτάσεις της ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου προβληθείσα ένσταση αοριστίας της αγωγής την οποία και επανέφερε με τις προτάσεις της ενώπιον του Εφετείου προς απόκρουση της εφέσεως της αναιρεσίβλητης. Από την επισκόπηση των προτάσεων της αναιρεσείουσας προκύπτει ότι ναι μεν αυτή πρότεινε τη σχετική ένσταση ενώπιον των δικαστηρίων της ουσίας, πλην όμως το Εφετείο, δια της μερικής αποδοχής της αγωγής της αναιρεσίβλητης σιγή την απέρριψε, και συνεπώς τον έλαβε υπόψη. Επομένως, ο λόγος αυτός είναι κατά τα προαναφερόμενα αβάσιμος.

Η αρχή της διαθέσεως που καθιερώνει το άρθρο 106 ΚΠολΔ, μία θεμελιακή αρχή του δικονομικού μας συστήματος, έχει την έννοια ότι δικαστική προστασία παρέχεται μόνο αν ζητείται, στην έκταση που ζητείται και εφόσον εξακολουθεί να ζητείται από τους διαδίκους. Η αρχή αυτή, σε επίπεδο αναιρετικού ελέγχου, φρουρείται αποτελεσματικά από το λόγο αναίρεσης, που προβλέπεται στον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ κατά το οποίο αναίρεση επιτρέπεται (και) αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τη συνδυαστική επισκόπηση της υπό κρίση αγωγής και της προσβαλλόμενης εφετειακής απόφασης, το Εφετείο, δικάζοντας μετά την εξαφάνιση της πρωτόδικης απόφασης επί της ουσίας, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή, πλην όμως αναγνώρισε ότι η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα οφείλει στην ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική αποζημίωση συνολικά 40.109 ευρώ, απαρτιζόμενη από δύο μερικότερα κονδύλια α) 34.109 ευρώ για την αξία των καταστραφέντων και ασφαλισμένων μηχανημάτων και β) 6.000 ευρώ "για τη δαπάνη καθαρισμού των μηχανών και καλουπιών, ελέγχου ρεκτιφιέ, προσαρμογής πλακών καλουπιών και τοποθέτησης εξαρτημάτων". Ωστόσο η ενάγουσα δεν είχε περιλάβει στην αγωγή της αίτημα για το τελευταίο κονδύλιο, περιοριζόμενη μόνο στην αξία των καταστραφέντων και ασφαλισμένων μηχανημάτων, την οποία αναβίβαζε συνολικά σε 168.161 ευρώ. Έτσι, επιδίκασε στην ενάγουσα ως ασφαλιστική αποζημίωση, πλέον του πράγματι αιτηθέντος κονδυλίου (μέρος του οποίου έγινε δεκτό), και κονδύλιο 6.000 ευρώ, για το οποίο δεν υπήρχε αίτημα.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως, κατά το δεύτερο μέρος του, με τον οποίο προβάλλεται αιτίαση από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος. Αντίθετα, ο ίδιος λόγος κατά το πρώτο σκέλος του, αναφερόμενος στην αξία των ασφαλισμένων μηχανημάτων, είναι αβάσιμος διότι στο μείζον αίτημα της αγωγής για αποζημίωση μηχανημάτων αξίας 168.161 ευρώ περιλαμβάνεται και το έλασσον που επιδικάσθηκε.

Επειδή κατά το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν 4335/2015, "Αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να την δικάσει, αν κατά την κρίση του δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση.

Στην αντίθετη περίπτωση παραπέμπει την υπόθεση σε ιδιαίτερη συζήτηση και, αν πρόκειται για τους λόγους που αναφέρονται στους αριθμούς 1, 2, 3, 6 έως 17, 19 και 20 του άρθρου 559, μπορεί να παραπέμψει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση σε άλλο δικαστήριο ισόβαθμο και ομοειδές προς εκείνο το οποίο εξέδωσε την απόφαση που αναιρέθηκε ή στο ίδιο αν είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές..." Εάν επομένως, ενόψει του περιεχομένου της αναιρετικής απόφασης και της έκτασης της αναιρέσεως, δεν υπάρχει δικονομικό έδαφος για "περαιτέρω εκδίκαση" της υπόθεσης, αλλά υπολείπεται η διατύπωση μόνο του διατακτικού της απόφασης, ο Άρειος Πάγος μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να εκδώσει την τελειωτική για την υπόθεση απόφαση.

Τέτοιο δικονομικό έδαφος για περαιτέρω έρευνα της υπόθεσης δεν υπάρχει και στην κρινόμενη περίπτωση, αφού κατά τα προαναφερόμενα έπρεπε να γίνει δεκτή η ένδικη αγωγή ως βάσιμη από ουσιαστική άποψη για ποσό 34.109 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής, όπως ειδικότερα στο διατακτικό αναφέρεται.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η τελεσίδικη υπ' αριθ. 22/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας κατά το κεφάλαιο που μετά την εξαφάνιση της υπ' αριθ. 43/1014 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας δικάζει επί της από 27.5.2008 (αριθ. εκθ. κατ. 190/2008) αγωγής της αναιρεσίβλητης, να κρατηθεί η υπόθεση για εκδίκαση από τον Άρειο Πάγο, εφόσον δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση και στη συνέχεια να γίνει δεκτή η αγωγή εν μέρει ως προς το αναγνωριστικό της αίτημα, όπως στο διατακτικό.

Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης όλων των βαθμών δικαιοδοσίας πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας λόγω της ήττας της ανάλογα με την έκταση της ήττας της, όπως και τα έξοδα της αναιρεσείουσας για την αναίρεση βαρύνουν την αναιρεσίβλητη που ηττάται, συμψηφιζομένων αναλόγως (άρθρα 176, 178, 183 ΚΠολΔ).

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί κατά την παρ. 3 του άρθρ. 495 ΚΠολΔ η απόδοση στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που καταβλήθηκε απ' αυτήν.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 22/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας κατά το κεφάλαιο που μετά την εξαφάνιση της υπ' αριθ. 43/2014 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας δικάζει επί της από 27.5.2008 (αριθ. εκθ. κατ. 190/2008) αγωγής της αναιρεσίβλητης.- Δέχεται εν μέρει την αγωγή.-

Αναγνωρίζει ότι η εναγομένη ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "... ΑΕ" υποχρεούται να πληρώσει στην ενάγουσα ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "... ΑΒΕΕ" τριάντα τέσσερες χιλιάδες εκατόν εννέα (34.109) ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.-

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα (εναγομένη και εφεσίβλητη) τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης (ενάγουσας και εκκαλούσας), την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.-

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την απόδοση στην αναιρεσείουσα του καταβληθέντος, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, παραβόλου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Φεβρουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 10 Ιουλίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ