Cyprus Supreme Court upholds speed limit law as constitutional despite presumption of guilt.

[*267]

1981 Σεπτ.26

(ΣΤΑΥΡΙΝΙΔΗΣ, Ε.Δ.)

ΕΝ ΤΩ ΕΠΑΡΧΙΑΚΩ

ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

Αστυνομία

v.

Φρίξου Θεοφάνους,

Κατηγορουμένου.

( Αρ.

Υποθέσεως 13190/81).

Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμος, 1972 (Νόμος

86/1972) – Ταχύτης – Συστατικόν του αδικήματος – “Λογίζηται” εις το αρ. 6(4)

του Νόμου – Δημιουργεί μεν τεκμήριον αναφορικώς προς το επικίνδυνον της

ταχύτητος αλλά τούτο είναι μαχητόν – Βάρος της αποδείξεως επί του

κατηγορουμένου προσώπου αλλά το αποδεικτικόν βάρος βασίζεται επί της αρχής της σταθμίσεως

των πιθανοτήτων.

Συνταγματικόν Δίκαιον – Συνταγματικότης Νομοθεσίας – Άρθρον 6(4) του

Περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου, 1972 δεν αντιβαίνει

προς τα άρθρα 12, 28 και 30 του Συντάγματος.

Άστυφ. Κωνσταντινίδης, δια την Κατηγορούσαν Αρχήν.

Γ. Τριανταφυλλίδης, δια τον Κατηρούμενον.

ΑΠΟΦΑΣΙΣ

Η ακόλουθος απόφασις εδόθη υπό του :

ΣΤΑΥΡΙΝΙΔΗ, Ε.Δ. :- Ο κατηγορούμενος εις την[*268]

παρούσαν υπόθεσιν κατηγορείται ότι την 21.6.81

εις την Λεωφόρον Αρχαγγέλου της Συνοικίας Παρισινός εις Λευκωσίαν ωδηγεί με

ταχύτητα 47 Μ.Α.Ω. αντί 30 Μ.Α.Ω. και εντός κατωκημένης περιοχής και δυναμένη

να θέση εις κίνδυνον ανθρωπίνην ζωήν, κατά παράβασιν των άρθρων 6 και 19 του

Νόμου 86/72.

Τα γεγονότα της υποθέσεως ως αυτά

παρουσιάσθησαν ενώπιον του Δικαστηρίου υπό της Κατηγορούσης Αρχής υπό της

προσαχθείσης μαρτυρίας είναι παραδεκτό υπό της Υπερασπίσεως, η οποία όμως

ήγειρεν το θέμα της αντισυνταγματικότητος του άρθρου 6 του Νόμου 86/72.

Η αντισυνταγματικότης του άρθρου τούτου

έγκειται εις το γεγονός ότι η παράγραφος 4 του άρθρου 6 δημιουργεί τεκμηήριον

ακαταμάχητον (irrebuttable presumption) ήτοι καθιστά

οιονδήποτε ο οποίος υπερβαίνει το ανώτατον όριον ταχύτητος αυτομάτως ένοχον

του αδικήματος το οποίον αναφέρεται εις την παράγραφον 1 του άρθρου 6 το δε

δημιουργούμενον τοιουτοτρόπως ακαταμάχητον τεκμήριον αντιβαίνει τα άρθρα 12, 28

και 30 του Συντάγματος.

Η Κατηγορούσα Αρχή ισχυρίσθη ότι το άρθρον 6

δημιουργεί μαχητόν τεκμήριον (rebuttable presumption) και

ουχί ακαταμάχητον καθότι υφίσταται υπέρ του κατηγορουμένου το τεκμήριον

αθωώτητος, το οποίον είναι άμεσα συνδεδεμένον προς την αρχήν του βάρους

αποδείξεως, το οποίον φέρει η Κατηγορούσα Αρχή.

Έκαστον νομοθέτημα εν πρώτοις έχει υπέρ αυτού

το τεκμήριον της συνταγματικότητος, το δε τεκμήριον αυτό είναι μαχητόν και ως

τοιούτον μεταφέρει το βάρος αποδείξεως[*269] της αντισυνταγματικότητος εις τους

ώμους εκείνου ο οποίος επικαλείται την αντισυγματικότητα του νομοθετήματος, η

δε τοιαύτη αντισυνταγματικότης δέον όπως αποδείχθη πέραν πάσης λογικής

αμφιβολίας.

Εις την υπόθεσιν The Board

for registration of Architects and Civil Engineers v.Christodoulos Kyriakides

(1966) 3 C.L.R. σελ. 640 εις την σελίδα

645 αναφέρεται:

“A rule of

precautionary nature is that to act of legislation will be declared void except

in a very clear case, or unless the act is unconstitutional beyond all

reasonable doubt. Sometimes this rule is expressed in another way in the

formula than an act of Congress or a State Legislature is presumed to be

constitutional until proved otherwise ‘beyond all reasonable doubt’”.

Ο ισχυρισμός περί αντισυνταγματικότητος δικάζεται in abstracto δηλ.

χωρίς να λαμβάνωνται υπ’ όψιν τα γεγονότα της υποθέσεως∙

τούτο δε αναφέρεται εις την υπόθεσιν The District Officer of

Famagusta and Yiacoup Naim of Ayios Andronikos (1961) 1 R.S.C.C. σελ. 24 εις σελ. 26:

“Under article

144 this Court does not take cognizance of the facts of any particular case in

order to decide the unconstitutionality of a Law in relation thereto, but

decides on such question of unconstitutionality in abstracto”. [*270]

Η υπεράσπισις ισχυρίζεται ότι υφίσταται

παράβασις των άρθρων 12(1) (4) (5) (δ), 28 (1) (2) και 30 (1) (2) (3) (β) (γ)

του Συντάγματος τα οποία έχουν ακολούθως:

Άρθρον

12 (1): Ουδείς κηρύσσεται ένοχος οιουδήποτε αδικήματος λόγω πράξεως ή

παραλείψεως μη συνιστώσης αδίκημα συμφώνως τω νόμω τω ισχυόντι κατά τον χρόνον

της τελέσεως αυτής και εις ουδένα επιβάλλεται δι’ αδικήμα τι ποινή βαρυτέρα της

ρητής προβλεπομένης υπό του κατά τον χρόνον της τελέσεως ισχύοντος νόμου.

(2)…………………………………………………………………………………………………………

(3)…………………………………………………………………………………………………………

(4)

Ο κατηγορούμενος δι’ αδίκημα τι θεωρείται αθώος μέχρις ου αποδειχθή ένοχος

συμφώνως προς τον νόμον.

(5)

Πας κατηγορούμενος δι’ αδίκημα τι έχει τα ακόλουθα κατ’ ελάχιστον όρον

δικαιώματα.

(α)…………………………………………………………………………………………………………

(β)…………………………………………………………………………………………………………

(γ)……………………………………………………………………………………………………….

(δ)

Να εξετάζη ή να προκαλή την εξέτασιν μαρτύρων κατηγορίας και να ζητήν την

προσέλευσιν μερτ’υρων υπερασπίσεως υπό τους όρους τους ισχύοντας ως προς τους

μάρτυρας κατηγορίας.

(ε)…………………………………………………………………………………………………………

(6)…………………………………………………………………………………………………………

[*271]

Άρθρον 28 (1): Πάντες είναι ίσοι ενώπιον του Νόμου, της διοικήσεως και της

δικαιοσύνης και δικαιούνται να τύχωσιν ίσης προστασίας και μεταχειρίσεως.

(2)

Έκαστος απολαύει πάντων των δικαιωμάτων.

(3)…………………………………………………………………………………………………………

(4)…………………………………………………………………………………………………………

Άρθρον 30(1): Εις ουδένα δύναται να απαγορευθή

η προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου εις ο δικαιούται να προσφύγη δυνάμει του

Συντάγματος. Η σύστασις δικαστικών επιτροπών ή εκτάκτων δικαστηρίων υπό

οιονδήποτε όνομα απαγορεύεται.

(2) Έκαστος κατά την διάγνωσιν των αστικών

αυτού δικαιωμάτων και υποχρεώσεων ή οιασδήποτε κατ’ αυτού ποινικάς κατηγορίας

δικαιούται ανεπηρεάστου, δημοσίας ακροαματικής διαδικασίας εντός ευλόγου χρόνου

ενώπιον ανεξαρτήτου αμερολήπτου και αρμοδίου δικαστηρίου ιδρυομένου δια νόμου.

(3)

Έκαστος έχει το δικαίωμα:

(α)…………………………………………………………………………………………………………

(β) Να προβάλη τους ισχυρισμούς αυτού ενώπιον

του Δικαστηρίου και να έχη χρόνον επαρκή δια την προπαρασκευήν τούτων.

(γ) Να προσαγάγη ή να προκαλή την προσαγωγήν

των μέσων αποδείξεως και να εξετάζη μάρτυρας συμφώνως τω νόμω.[*272]

Τα άρθρα αυτά παραβιάζονται δια της παραγράφου

4 του άρθρου 6 του Νόμου 86/72, το οποίον αναφέρει:

Άρθρον 6(1): Πας όστις οδηγεί μηχανοκίνητον

όχημα επί τινα οδόν με ταχύτητα δυναμένην να θέση εν κινδύνω ανθρωπίνην ζωήν ή

να προκαλέση ζημίαν ή βλάβην εις οιονδήποτε πρόσωπον ή περιουσιακόν στοιχείον,

λαμβανομένου υπ’ όψιν πάσων των περιστάσεων, ιδία δε της φύσεως, της

καταστάσεως και της χρήσεως της οδού ως και του όγκου της τροχαίας, ή ήτις

ευλόγως θα αναμένετο να υπάρχη κατά τον εν λόγω χρόνον επί της οδού ταύτης,

είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται εις φυλάκισιν δια διάστημα μη υπερβαίνον

τους έξι μήνας ή εις χρηματικήν ποινήν μη υπερβαίνουσαν τας £100.- ή εις

αμφοτέρας τας ποινάς της φυλακίσεως και της χρηματικής τοιαύτης.

(2)…………………………………………………………………………………………………………….

(3)…………………………………………………………………………………………………………….

(4) Διά τους σκοπούς

του εδαφίου (1) οιαδήποτε ταχύτης, ήτις ήθελεν υπερβή το όριον, το προνοούμενον

εν εδαφίω (1), (2) ή αναλόγως της περιπτώσεως εν εδαφίω (3) λογίζεται ως

ταχύτης δυναμένη να θέση εν κινδύνω ανθρωπίνην ζωήν ή να προκαλέση ζημίας ή

βλάβην εις πρόσωπο ή περιουσιακά στοιχεία, εν τη ευννοία του εδαφίου (1).

[*273]

Ο ισχυρισμός της

υπερασπίσεως είναι ότι η λέξις “λογίζεται” (deemed) εις

την παράγραφον 4 του άρθρου 6 έχει ως άμεσον συνέπειαν την δημιουργίαν

ακαταμαχήτου τεκμηρίου δια του οποίου εν προσώπον το οποίον υπερέβη το όριον

ταχύτητος εμποδίζεται και /ή δεν δίδεται η ευκαιρία εις αυτόν να αποδείξη ότι η

υπέρβασις του ανωτάτου ορίου ταχύτητος δεν δημιουργεί κίνδυνον εις την

ανθρώπινην ζωήν ή να προκαλέση ζημίαν ή βλάβην εις πρόσωπον ή περιουσιακόν

στοιχείον και ότι δια της λέξεως αυτής τεκμαίρεται ότι τίθενται εις την αυτήν

θέσιν ένας οδηγός ο οποίος κινείται με ταχύτητα μόνον 31 Μ.Α.Ω. και ο οδηγός ο

οποίος κινείται με πολύ μεγαλυτέραν ταχύτητα των 30 Μ.Α.Ω., ενώ δυνατόν έκαστος

εξ αυτών να δημιουργή διαφορετικάς συνθήκας προκλήσεως κινδύνου.

Περαιτέρω η

υπεράσπισις ισχυρισθή ότι κάτω από την παράγραφον 4 του άρθρου 6 η ταχύτης του

οχήματος είναι το μόνον στοιχείον το οποίον λαμβάνεται υπ’ όψιν διά την

διάπραξιν του αδικήματος της επικινδύνου ταχύτητος, κάτω από το άρθρον 6(1) και

μόλις αποδειχθή υπέρβασις του ορίου ταχύτητος, τότε το τεκμήριον της παραγράφου

4 αμέσως επενεργεί εναντίον του οδηγού ο οποίος υπερέβη το όριον ταχύτητος

χωρίς όμως να οδηγή με επικίνδυνον ταχύτητα, οπότε αυτός κατηγορείται και

καταδικάζεται δια το πολύ πιο σοβαρό αδίκημα της επικινδύνου οδηγήσεως.

Περαιτέρω εγένετο

εισήγησις υπό της υπερασπίσεως ότι το τεκμήριον είναι ακαταμάχητον προκύπτει

και από το γεγονός ότι εις το άρθρον 6(4) ουδαμού αναφέρονται αι λέξεις “εκτός

εάν το αντίθετο αποδειχθή” το οποίον υφίσταται [*274] εις άλλα νομοθετήματα

όπου το βάρος αποδείξεως μετατίθεται εις τους ώμους της υπερασπίσεως δια την

δημιουργίαν τεκμηρίου και παρέθεσε τας υποθέσεις Hannis Djirkalli

v. Republic

(1960-61) IR. S.C.C. p.36 and The

Mayor etc. Of Nicosia

and Cyprus Oil Industries Ltd. (1960-61) 2 R.S.C.C. p.107 εις τας οποίας απεφασίσθη ότι παραβιάζετο το άρθρον 30.2 του

Συντάγματος.

Η Κατηγορούσα Αρχή

ισχυρίσθη ότι το άρθρον 6(4) δημιουργεί τεκμήριον μαχητόν καθότι συμφώνως του

κανόνα του κοινοδικαίου η λέξις “λογίζεται” δεν δημιουργεί απαραιτήτως

ακαταμάχητον τεκμήριον, και παραθέτει την Καναδικήν υπόθεσιν Hicken

v. Stalker (1924)

53 OLK σελ. 414 και υπόθεσιν Franco – Canadian v. Benet

and A G (BC) (1963) 43 W.W.R. σελ.545 και το οποίον δημιουργεί νομικόν συμπέρασμα εις το οποίον

υφίσταται περιθώριον δια να αποδειχθή το εσφαλμένον αυτού.

Εμελέτησα ενδελεχώς

τους προβληθέντας ισχυρισμούς υπό αμφοτέρων των πλευρών και φρονώ δια να

στοιχειοθετηθή το αδίκημα της ταχύτητος ως αυτό καθορίζεται εις το άρθρον 6(1)

του Νόμου 86/72 απαραιτήτως πρέπει να αποδειχθώσι τα ακόλουθα τρία στοιχεία,

συστατικά του αδικήματος:

(α) Ταχύτης.

(β)

Κίνδυνος ανθρώπινης ζωής, η πρόκλησις ζημιάς, ή βλάβη εις άνθρωπον ή

περιουσιακά στοιχεία.

(γ)

Ύπαρξις ωρισμένων ειδικών περιστάσεων, ήτοι φύσις, κατάστασις, και χρήσις οδού

και όγκου τροχαίας.

Εν

περιπτώσει δε ελλείψεως ενός των ανωτέρω συστατικών στοιχείων το αδίκημα της ταχύτητος

δεν θεμελιούται, η δε ύπαρξις αυτών των στοιχείων αποτελεί υποχρέωσιν της

[*275] Κατηγορούσης Αρχής όπως αποδείξη ταύτα δια μαρτυρίας πέραν πάσης λογικής

αμφιβολίας καθότι συμφώνως του άρθρου 12(4) του Συντάγματος υφίσταται υπέρ του

κατηγορουμένου το τεκμήριον της αθωώτητος.

Εν όψει

των ανωτέρω Δικαστήριον είναι της γνώμης ότι η λέξις “λογίζεται” εις την

παράγραφον 4 του άρθρου 6 δημιουργεί μεν τεκμήριον αναφορικώς προς το

επικίνδυνον της ταχύτητος εφ’ όσον αποδειχθή η ύπαρξις ταχύτητος πέραν του

επιτρεπομένου ορίου αλλά όμως τούτο είναι μαχητόν και το κατηγορούμενον

πρόσωπον εις το οποίον μεταπίπτει πλέον το βάρος αποδείξεως δύναται να προβάλη

τους ισχυρισμούς του αποδεικνύοντας το εσφαλμένον του τεκμηρίου αυτού ουχί

βεβαίως πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας αλλά το αποδεικτικόν βάρος βασιζόμενον

πλεόν επί της αρχής της σταθμίσεως των πιθανοτήτων (balance of probabilities) (ίδε υπόθεσιν R.v.Koutsouk, 22 C.L.R. p.61 and Zavos

v.Police (1963) 1 C.L.R. p.57.

Περαιτέρω

είμαι της γνώμης ότι δια της λέξεως “λογίζεται” δημιουργείται μαχητόν τεκμήριον

υπέρ ωρισμένου επίδικου θέματος κατά την ποινικήν διαδικασίαν δια το οποίον

όμως το κατηγορούμενον πρόσωπον θα έχη την ευχέρειαν να αποδείξη το αντίθετον

και καταρρίψη τούτο νοουμένου ότι πάντοτε υπέρ αυτού θα υφίσταται το τεκμήριον

της αθωώτητος.

Εις τα υποθέσεις

Tzirkalli and Mayor of Nicosia v. Cyprus Oil Industries Ltd. (ανωτέρω)

η δομή του άρθρου 8 του Κεφ.84 και του άρθρου 3(4) του Κεφ. 26, ως ταύτα ήσαν

διατυπωμένα εστερούσαν τους αιτητάς του δικαιώματος [*276] η της ευκαιρίας της

αποδείξεως του εναντίον (opportunity to prove the contrary)

ενώ το άρθρον 6(4) δίδει το τοιούτον δικαίωμα εις τον κατηγορούμενον να

αποδείξη το αντίθετον καθότι αυτή ταύτη η ύπαρξις της ταχύτητος έστω και αν

χαρακτηρισθή επικίνδυνος ταχύτης δεν στοιχειοθετεί το αδίκημα του άρθρου 6(1)

καθότι απαραιτήτως πρέπει να υφίσταται και η ύπαρξις ωρισμένων περιπτώσεων ως ο

κίνδυνος και η πρόκλησις κινδύνου και ειδικαί περιοτώσεις.

Εν

προκειμένω δέον να αναφερθή ότι ως το άρθρον 6 (1) είναι διατυπωμένον ομιλεί

δια ταχύτητα γενικώς και ουχί δια ταχύητα η οποία υπερβαίνει το ανώτατο

καθοριζόμενον όριον ταχύτητος, το οποίον αναφέρει η παράγραφος 4 του άρθρου 6

καθότι πιστεύει το Δικαστήριον ότι ο Νομοθέτης εις την παράγραφον 1 του άρθρου

6 αποσκοπείνα αποτρέψη την ταχύτητα εκείνην η οποία αδιαφόρως του ύψους των

μιλίων με το οποίον εκινείτο το όχημα θα έθετε εν κινδύνω ανθρώπινην ζωήν, να

προκαλούσε βλάβην η ζημίας εις ανθρώπους ή περιουσιακά στοιχεία λαμβανομένων

υπ’ όψιν όλων των περιστάσεων. Την γνώμην αυτήν την ενισχύει και το γεγονός ότι

εις το άρθρον 6(1) δεν ομιλοί δια ταχύτητα πέραν ωρισμένου ορίου το οποίον να

καθορίζεται ως τούτο έπραξεν ο Νομοθέτης εις την παράγραφον 2,3 του άρθρου 6.

Είναι

γεγονός ότι εκ της μελέτης του άρθρου 6 εν τω συνόλω αυτή ταύτη και μόνον η

ταχύτης η οποία υπερβαίνει το ανώτατον όριο ταχύτητος αντί της συνδρομής των

άλλων δυο προαναφερθεισών προϋποθέσεων δεν δημιουργεί αδίκημα ενώ εις Αγγλίαν

γίνεται διαχωρισμός μεταξύ της υπερβάσεως ορίου ταχύτητος και εις επικίνδυνον

ταχύτητα, η δε προβλεπομένη [*277] ποινή διαφορετική (ίδε Road Traffic Act 1972 section 203 an Road Traffic Act 1972 section 2).

Εκ της

μελέτης της παραγράφου 4 του άρθρου 6 προκύπτει ότι εις την παράγραφον 1 του

άρθρου 6 καθορίζεται ανώτατον όριον ταχύτητος η υπέρβασις της οποίας δημιουργεί

επικίνδυνον ταχύτητα ενώ εις την παράγραφον 1 ουδαμού απαντάται ο καθορισμός

ανωτάτου ορίου ταχύτητος και εισηγείται το Δικαστήριον όπως η Εκτελεστική

Εξουσία λάβη τα απαραίτητα μέτρα όπως τροποποιήση την παράγραφον 4 ώστε αυτή να

συνδέη με την παράγραφον 1 του άρθρου 6.

Εν όψει

πάντων των ανωτέρω φρονώ ότι το άρθρον 6(4) του Νόμου 86/72 ως τούτο είναι

διατυπωμένον δεν αντιβαίνει προς τα άρθρα 12, 28 και 30 του Συντάγματος και η

εισήγησις της Υπερασπίσεως εις το θέμα τούτο δέον όπως απορριφθή ως νομικώς

αστήρικτη.

Ωσαύτως

εκ μέρους της Υπερασπίσεως πλήν των ανωτέρω ισχυρισμών ουδεμία μαρτυρία

προσήχθη η οποία να αποδεικνύη πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας την

αντισυνταγματικότητα του άρθρου 6(4) του Νόμου 81/72. Το Δικαστήριον μετά την

απόρριψιν της εισηγήσεως της αντισυνταγματικότητας λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι

πραγματικά γεγονότα της υποθέσεως δεν ημφεσβιτήθησαν υπό της Υπερασπίσεως

αποδέχεται πλήρως την μαρτυρίαν των μαρτύρων κατηγορίας και ευρίσκω ότι η

Κατηγορούσα Αρχή απέδειξεν την υπόθεσιν αυτήν πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας

εναντίον του κατηγορουμένου τον οποίον ευρίσκει ένοχον εις την κατηγορίαν.

Επίσης δράττεται της ευκαιρίας το Δικαστήριον να εισηγηθή εις [*278] τον

Γενικόν Εισαγγελέα της Δημοκρατίας όπως μετά της Εκτελεστικής Εξουσίας προβή

εις την τροποποίησιν του νόμου ώστε να γίνει διαχωρισμός του αδικήματος της

υπερβάσεως ορίου ταχύτητος ως τούτο συμβαίνει εις Αγγλίαν.

26.9.81

Δικαστήριον: Έλαβα υπ’ όψιν τα γεγονότα της υποθέσεως ως εξετέθησαν εις την ανωτέρω

απόφασιν μου, ως επίσης και την σοβαρότητα του αδικήματος, το ύψος των μιλίων,

τον τόπον και χρόνον του αδικήματος, το λευκόν μητρώον του κατηγορουμένου και

κάθε τι το οποίον ανέφερεν ο συνήγορος δια μετριασμόν της ποινής, το γεγονός

ότι η ταχύτης αποτελεί την βάσιν προκλήσεως δυστυχημάτων με τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα,

ότι απαιτείται προστασία του κοινού εις τοιαύτας ενέργειας, ο κατηγορούμενος

καταδικάζεται εις £20.- πρόστιμον.

Ο κατηγορούμενος να πληρώση

£20.- πρόστιμον.