Administrative Court dismisses naturalization appeal citing sovereign right to naturalize and good faith requirement.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Administrative Court dismissed Ejber Aydin's appeal against the rejection of his naturalization application. The applicant argued for citizenship based on his mother's Cypriot nationality and marriage to a Cypriot woman, while the government cited Article 109(1) of the Population Registry Law due to his father's illegal entry. The court ruled that naturalization falls under the state's sovereign rights and is exercised in good faith, meaning the administration's decision stands if based on reasonable doubt rather than arbitrary action.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArticles 1A, 28, and 146 of the Constitution; Naturalization is a sovereign power exercised in good faith, and administrative decisions based on reasonable doubt are valid without judicial interference.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Σεργίδης ν. Δημοκρατίας (1991) 1 ΑΑΔ 119
CHARALAMBOS PAPADOPOULLOS ν. THE REPUBLIC OF CYPRUS THROUGH - (A) THE COUNCIL OF MINISTERS, (B) THE MINISTER OF THE INTERIOR (1965) 3 CLR 401
REPUBLIC (MINISTRY OF FINANCE) ν. NISHAN ARAKIAN AND OTHERS (1972) 3 CLR 294
Πρόεδρος της Δημοκ. ν. Βουλής (Αρ.2) (1989) 3 ΑΑΔ 1931
Ήρωα Angela Siomina ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2005) 3 ΑΑΔ 307
Mohamad Yousife ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2010) 3 ΑΑΔ 18
Κυπριακή Δημοκρατία ν. Ζ.Μ. (2011) 3 ΑΑΔ 20
MARINA BOULATNIKOVA ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Υπόθεση Αρ. 1082/2005, 31 Μαϊου 2007
TULIN SABAHATIN VEYSEL κ.α ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, Υπόθεση Αρ. 184/2008, 6 Ιουλίου 2010
ΜΑΡΙΟΣ ΜΕΛΑΝΙΤΗΣ κ.α. ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Υπόθεση Αρ. 330/2012, 28/9/2012
BEKIR INGE ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΑΡΧΕΙΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ, Υπόθεση Αρ. 1640/2010, 26/9/2013
MOJTABA E.G. MEIDAN ν. YΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ κ.α., ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΡ. 1644/10, 15/10/2013
Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Ν. 141(I)/2002 - Ο περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμος του 2002
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2017:52
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση Αρ. 95/2013)
15 Φεβρουαρίου 2017
[Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 1Α, 28 ΚΑΙ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
EJBER AYDIN,
Αιτητής,
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΔΙΑ ΤΟΥ
ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΙΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ
Καθ΄ ων η Αίτηση.
Π. Παναγιώτου, για τον Αιτητή
Λ. Χριστοδουλίδου-Ζαννέτου (κα), Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, για τους Καθ’ ων η Αίτηση.
ΑΠΟΦΑΣΗ
ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.: Με την υπό εξέταση προσφυγή, προσβάλλεται ως άκυρη, παράνομη και στερημένη οποιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος η απόφαση των καθ’ ων η αίτηση, που περιέχεται σε σχετική επιστολή τους, ημερομηνίας 8.11.2012, με την οποία απερρίφθη το αίτημα του αιτητή για απόκτηση της Κυπριακής υπηκοότητας.
Ο αιτητής γεννήθηκε στην Αμμόχωστο στις 21.12.1979. Η μητέρα του είναι πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας, Τουρκικής καταγωγής, και ο πατέρας του Τούρκος, ο οποίος εισήλθε παράνομα στη Δημοκρατία. Ο δε γάμος τους τελέστηκε στην Κύπρο κατά το έτος 1975.
Ο αιτητής υπέβαλε αρχικά στις 12.5.2005 αίτηση για να εγγραφεί ως Κύπριος πολίτης, η οποία απορρίφθηκε. Νέα αίτηση για απόκτηση της Κυπριακής υπηκοότητας με εγγραφή υπέβαλε ο αιτητής στις 2.2.2009, η οποία επίσης απορρίφθηκε. Σύμφωνα με την επιστολή του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης («το Τμήμα») προς τους δικηγόρους του αιτητή, ημερομηνίας 8.11.2012, και οι δυο προαναφερθείσες αιτήσεις απορρίφθηκαν «δυνάμει της επιφύλαξης του άρθρου 109(Ι) του περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμου (Ν.141(Ι)/2002)επειδή ο πατέρας του εισήλθε και παραμένει παράνομα στη Δημοκρατία» και περαιτέρω «η εν λόγω περίπτωση δεν εμπίπτει στα κριτήρια που καθόρισε το Υπουργικό Συμβούλιο (Αρ. Απόφασης 65.067) για άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας υπέρ του αιτητή».
Ο αιτητής αντέδρασε και κατά της πιο πάνω απόφασης των καθ’ ων η αίτηση, καταχώρησε την παρούσα προσφυγή.
Σημειώνεται ότι η πιο πάνω αίτηση του αιτητή, όπως προκύπτει και από σχετική επιστολή του Τμήματος προς τον δικηγόρο του αιτητή, ημερομηνίας 14.11.2011 (δεδομένου ότι ο τελευταίος είχε δηλώσει διεύθυνση διαμονής του στις κατεχόμενες περιοχές της Δημοκρατίας), είχε καταχωριστεί σε λίστα αναμονής, ώστε να προωθηθεί σε περίπτωση που αποφασιστεί η υπό του Υπουργικού Συμβουλίου επέκταση των προαναφερθέντων κριτηρίων.
Νομικοί Ισχυρισμοί
Ο αιτητής εγείρει επτά λόγους ακυρώσεως: εν πρώτοις, προβάλλει ότι η περίπτωσή του ουδέποτε τέθηκε ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου, όπως προβλέπεται από την επιφύλαξη του άρθρου 109(1) του περί Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης Νόμου (Ν.141(Ι)/2002), ως αυτός ίσχυε κατά τον ουσιώδη χρόνο. Σύμφωνα δε με τον δεύτερο εγειρόμενο λόγο ακύρωσης, το Υπουργικό Συμβούλιο ουδέποτε κλήθηκε και/ή ουδέποτε άσκησε τη διακριτική ευχέρεια που του παρέχει η προαναφερθείσα επιφύλαξη του άρθρου 109(1). Με τον τρίτο προβαλλόμενο λόγο ακύρωσης, ο αιτητής ισχυρίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση στηρίχθηκε στο υπό αναφορά άρθρο109(1) του Νόμου 141(Ι)/2002, το οποίο αντίκειται στο Άρθρο 28 του Συντάγματος και στην εκεί κατοχυρωμένη αρχή της ισότητας, «εφόσον μεταχειρίζεται άνισα και/ή άδικα και/ή δυσμενώς πρόσωπα, των οποίων ο ένας γονιός είναι Κύπριος υπήκοος». Παρομοίως, σύμφωνα με τον τέταρτο εγειρόμενο λόγο ακύρωσης, τα κριτήρια που τέθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο και επί των οποίων στηρίχθηκε η επίδικη απόφαση, αντίκεινται στην αρχή της ισότητας.
Περαιτέρω, με τον πέμπτο και έκτο προβαλλόμενο λόγο ακύρωσης, ο αιτητής ισχυρίζεται ότι τόσο η προαναφερθείσα διάταξη και επιφύλαξη του άρθρου109(1), όσο και τα υπό του Υπουργικού Συμβουλίου τεθέντα κριτήρια αντίκεινται στην αρχή της ισότητας, ως αυτή κατοχυρώνεται από το 12ο Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Συνθήκης περί Προασπίσεως Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, και η οποία ενσωματώθηκε στην ημεδαπή έννομη τάξη με τον σχετικό Κυρωτικό Νόμο 13(ΙΙΙ)/2002, στα άρθρα 2 και 26 του Διεθνούς Συμφώνου περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων, ο οποίος κυρώθηκε με το Νόμο 14/1969, στα άρθρα 13 και 177 της Συνθήκης για την Ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, στα άρθρα 6, 7, 11 και 49 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και στο Άρθρο 1Α του Συντάγματος που καθιερώνει την αρχή της υπεροχής του κοινοτικού δικαίου έναντι της εθνικής έννομης τάξης. Τέλος, με τον έβδομο εγειρόμενο λόγο ακύρωσης, ο ευπαίδευτος συνήγορος για τον αιτητή προβάλλει ότι τα κριτήρια που τέθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο έχουν τεθεί καθ’ υπέρβαση της σχετικής νομοθετικής εξουσιοδότησης.
Εκ διαμέτρου αντίθετες είναι οι θέσεις των καθ’ ων η αίτηση, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι δεόντως αιτιολογημένη, λήφθηκε δε ορθά και σύμφωνα με το Σύνταγμα και τις σχετικές νομοθετικές διατάξεις και μετά από διενέργεια της δέουσας έρευνας.
Ειδικότερα, επί του πρώτου εγειρόμενου λόγου ακύρωσης, οι καθ’ ων η αίτηση αντιτείνουν ότι εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Διευθύντριας του Τμήματος να κρίνει επί αιτήσεων ως αυτή του αιτητή, σύμφωνα με τις εξουσίες που εκχωρήθηκαν σε αυτήν στις 17.6.2000 από τον Υπουργό Εσωτερικών δυνάμει των διατάξεων του Νόμου 141(Ι)/2002. Όσον αφορά τους υποστηρίζοντες τον δεύτερο λόγο ακύρωσης ισχυρισμούς, οι καθ’ ων η αίτηση προβάλλουν ότι το Υπουργικό Συμβούλιο, με την Απόφασή του Αρ. 65.067, ημερομηνίας 14.2.2007, έθεσε σαφώς τα αναγκαία κριτήρια που θα πρέπει να ικανοποιούνται πλήρως πριν ενεργοποιήσει την διακριτική ευχέρεια που του παρέχει η επιφύλαξη του άρθρου109(1) του Νόμου 141(Ι)/2002, την οποία επικαλείται ο αιτητής. Συνεπώς, σύμφωνα με την ευπαίδευτη συνήγορο για τους καθ’ ων η αίτηση, δεδομένου ότι ο αιτητής δεν πληρούσε τα εν λόγω κριτήρια, δεν τίθεται καν εν προκειμένω ζήτημα άσκησης διακριτικής ευχέρειας εκ μέρους του Υπουργικού Συμβουλίου. Εξάλλου, συνεχίζει η κα Ζανέττου, το Δικαστήριο δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη Διοίκηση και να θεσμοθετήσει νέα κριτήρια.
Ως προς τους ισχυρισμούς περί παραβίασης της αρχής της ισότητας, η συνήγορος των καθ’ ων η αίτηση προβάλλει ότι η διάταξη του προαναφερθέντος άρθρου 109(1) του Νόμου 141(Ι)/2002 είναι σύμφωνη με το Άρθρο 28 του Συντάγματος, αφού σκοπός του δεν είναι να δημιουργήσει διακρίσεις μεταξύ προσώπων, αλλά να θεσπίσει τα πλαίσια εντός των οπίων είναι δυνατόν να αποκτήσει κάποιος την ιδιότητα του πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας, «χωρίς να νομιμοποιεί καταστάσεις και ενέργειες παράνομες και πλήρως ενάντιες στα συμφέροντα της Δημοκρατίας». Τα δε σχετικά κριτήρια που τέθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο σκοπό έχουν τη συγκεκριμενοποίηση του Νόμου 141(Ι)/2002 και τη «δημιουργία μιας βάσης ταχύτερης λειτουργίας», στα πλαίσια και το πνεύμα του εν λόγω Νόμου.
Τέλος, ως προς τους ισχυρισμούς του αιτητή που εγείρονται στο πλαίσιο του πέμπτου και έκτου προβαλλόμενου λόγου ακύρωσης, οι καθ’ ων η αίτηση αντιτείνουν ότι τόσο η διάταξη και επιφύλαξη του άρθρου 109(1), όσο και τα προαναφερθέντα κριτήρια που έθεσε το Υπουργικό Συμβούλιο, είναι καθόλα σύννομα, εφόσον ουδεμία πρόθεση αυθαίρετων διακρίσεων έχουν, ούτε και βασίζονται σε κάποια αόριστη πρόθεση διάκρισης επί της φυλής, χρώματος ή της θρησκείας του αιτητή. Αντίθετα, σκοπός τους είναι η διασφάλιση ενός εύλογου και θεμιτού πλαισίου ενόψει των υφιστάμενων καταστάσεων και συνθηκών. Τα δε κριτήρια ουδόλως έρχονται σε αντίθεση με τη σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση, αλλά δρουν στα πλαίσιά της, με στόχο την καλύτερη εφαρμογή της συγκεκριμένης νομοθετικής διάταξης.
Η κατάληξη
Έχω εξετάσει την προσβαλλόμενη απόφαση υπό το πρίσμα όλων των στοιχείων και ισχυρισμών που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, τα οποία αποτέλεσαν το υπόβαθρο για προώθηση των εκατέρωθεν θέσεων.
Ξεκινώντας από τους δυο πρώτους εγειρόμενους λόγους ακύρωσης, κρίνω ότι αυτοί δεν ευσταθούν και υπόκεινται σε απόρριψη. Το λεκτικό του άρθρου 109(1) του Νόμου 141(Ι)/2002, καθώς και της επιφύλαξης που ακολουθεί, είναι σαφές, ούτως ώστε να μην επιδέχεται πολλαπλής ερμηνείας. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη-
«Πρόσωπο που γεννήθηκε στην Κύπρο κατά ή μετά τη 16η Αυγούστου 1960, είναι πολίτης της Δημοκρατίας αν κατά το χρόνο της γέννησης του οποιοσδήποτε από τους γονείς του ήταν πολίτης της Δημοκρατίας ή σε περίπτωση που κατά το χρόνο της γέννησης του δε ζούσαν οι γονείς του, οποιοσδήποτε από αυτούς, θα εδικαιούτο, αν δεν είχε αποβιώσει, να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας:
Νοείται ότι οι διατάξεις του εδαφίου αυτού δεν εφαρμόζονται, εκτός αν το Υπουργικό Συμβούλιο διαφορετικά ήθελε διατάξει, σε περιπτώσεις όπου η είσοδος ή η παραμονή στην Κύπρο οποιουδήποτε των γονέων του εν λόγω προσώπου ήταν παράνομη.».
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται (προκύπτει εξάλλου και από τα στοιχεία του οικείου διοικητικού φακέλου) ότι ο πατέρας του αιτητή εισήλθε και παρέμενε παράνομα στο έδαφος της Δημοκρατίας. Ωστόσο, κατ’ εφαρμογή της υπό της προεκτεθείσας επιφύλαξης παρασχεθείσας εξουσίας, το Υπουργικό Συμβούλιο, με την Απόφασή του αρ. 65.067, ημερομηνίας 14.2.2007, καθόρισε τα κριτήρια, δυνάμει των οποίων, δύναται, κατ’ εξαίρεση του πιο πάνω αποκλεισμού, να παρασχεθεί η Κυπριακή υπηκοότητα ακόμα και σε περιπτώσεις που η είσοδος ή η παραμονή στην Κύπρο οποιουδήποτε των γονέων του προσώπου που αιτείται την απόκτηση της Κυπριακής υπηκοότητας, ήταν παράνομη. Σύμφωνα λοιπόν με την εν λόγω Απόφαση, είναι δυνατή η απόκτηση της Κυπριακής υπηκοότητας στην περίπτωση προσώπου, του οποίου οποιοσδήποτε γονέας εισήλθε ή παραμένει στη Δημοκρατία παράνομα, εφόσον πρόκειται για-
«(α) Παιδιά τα οποία γεννήθηκαν κατά ή πριν τις 20/7/1974.
(β) Παιδιά των οποίων αλλοδαπός γονέας δεν είναι Τούρκος υπήκοος αλλά υπήκοος άλλης χώρας (ευρωπαίος υπήκοος ή υπήκοος άλλων χωρών με τις οποίες ισχύει το καθεστώς της αμοιβαιότητας).
(γ) Παιδιά των οποίων ο γάμος των γονέων τους τελέστηκε στο εξωτερικό οποτεδήποτε ή στην Κύπρο πριν τις 20/07/1974.
(δ) Παιδιά των οποίων ο/η Τουρκοκύπριος πατέρας/μητέρα είχε σχέσεις με Τούρκο υπήκοο ανεξάρτητα από τα γεγονότα του 1974 (λόγω σπουδών η απασχόλησης εκτός Κύπρου)
(ε) Παιδιά των οποίων οι γονείς κατοικούν στο μικτό χωριό Πύλα.».
Εν προκειμένω, η περίπτωση του αιτητή ορθώς κρίθηκε ότι δεν ενέπιπτε στα πιο πάνω κριτήρια, δεδομένου ότι ο γάμος των γονέων του τελέστηκε κατά το έτος 1975. Τα δε κριτήρια του Υπουργικού Συμβουλίου είχαν τεθεί και ήταν σε ισχύ ήδη από το έτος 2007, κατ’ εφαρμογή της πιο πάνω επιφύλαξης του άρθρου 109(1). Έχω δε την άποψη ότι αυτό που προβλέπεται στην εν λόγω επιφύλαξη είναι η δυνατότητα του Υπουργικού Συμβουλίου να αποφασίσει, θέτοντας συγκεκριμένα κριτήρια, σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να αποκτηθεί η Κυπριακή υπηκοότητα από άτομο του οποίου οποιοσδήποτε από τους γονείς εισήλθε ή διαμένει παράνομα στην Κύπρο.
Δηλαδή, παρέχει ο νομοθέτης στο Υπουργικό Συμβούλιο την εξουσία να θέσει τα εν λόγω κριτήρια. Αυτό έγινε και στην παρούσα περίπτωση. Δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι κάθε τέτοια περίπτωση θα πρέπει να τίθεται εξατομικευμένα ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου για να ληφθεί απόφαση. Αυτή η απόφαση, σύμφωνα και με τη σχετική εκχώρηση εξουσιών του Υπουργού Εσωτερικών προς τη Διευθύντρια του Τμήματος, ημερομηνίας 17.6.2000 (βλ.
τεκμήριο 11 στην ένσταση), εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Διευθύντριας, η οποία και έλαβε εν προκειμένω την προσβαλλόμενη απόφαση. Αλλά ακόμη και να γινόταν δεκτή η ερμηνεία που δίδεται επί του συγκεκριμένου σημείου από τον ευπαίδευτο συνήγορο του αιτητή, ως αυτή προβάλλεται στους δυο πρώτους εγειρόμενους λόγους ακύρωσης, και πάλι η κατάληξή μου θα ήταν η ίδια, δεδομένου ότι ο αιτητής δεν πληρούσε τα υπό του Υπουργικού Συμβουλίου τεθέντα κριτήρια, κάτι που βεβαίως ήταν πρόκριμα, προκειμένου η περίπτωσή του να μπορούσε να τεθεί ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου και να εξεταστεί.
Ενόψει των πιο πάνω, οι δυο πρώτοι εγειρόμενοι λόγοι ακύρωσης απορρίπτονται ως αβάσιμοι.
Με τον τρίτο και τέταρτο προβαλλόμενο λόγο ακύρωσης, ο αιτητής εγείρει θέμα παραβίασης του Άρθρου 28 του Συντάγματος και, γενικότερα, της αρχής της ισότητας. Συγκεκριμένα, ισχυρίζεται ότι τόσο ο Νόμος 141(Ι)/2002, και δη το άρθρο 109(1) αυτού, περιλαμβανομένης της επιφύλαξης, όσο και τα υπό της προαναφερθείσας Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου τεθέντα κριτήρια αντίκεινται στην αρχή της ισότητας, την οποία κατοχυρώνει το Άρθρο 28 του Συντάγματος.
Ούτε αυτοί οι προβαλλόμενοι λόγοι ακύρωσης ευσταθούν.
Η αρχή της ισότητας, ως κατοχυρώνεται στο Άρθρο 28 του Συντάγματος, επιβάλλει στη Διοίκηση, κατά την άσκηση της διακριτικής της εξουσίας, ίση και/ή ομοιόμορφη μεταχείριση όλων των πολιτών που τελούν κάτω από τις ίδιες ή παρόμοιες συνθήκες και απαγορεύει τη θέσπιση αδικαιολόγητων και αυθαίρετων διακρίσεων (βλ. Αργύρης Μικρομμάτης ν. Δημοκρατίας, 2 Α.Α.Δ.Δ., 125, Χαράλαμπος Παπαδόπουλος ν. Δημοκρατίας (1965) 3 Α.Α.Δ. 401 και Ν. Χαραλάμπους «Εγχειρίδιο Κυπριακού Διοικητικού Δικαίου» 2006). Κατ’ εφαρμογή της αρχής της ισότητας, αποκλείονται διακρίσεις που δεν ανάγονται σε εγγενείς διαφορές μεταξύ των υποκειμένων ή αντικειμένων του δικαίου. Αν τα υποκείμενα ή αντικείμενα είναι ανομοιογενή, χωρεί διάκριση και παρέχεται στη Διοίκηση η ευχέρεια για τη θεσμοθέτηση διάφορου κανόνα και την υιοθέτηση διάφορης ρύθμισης. Επιτρέπεται δε στη Διοίκηση και στο νομοθέτη η δημιουργία λογικών και μη αυθαίρετων διακρίσεων όταν «η φύση των πραγμάτων» το επιτρέπει (βλ. Μικρομμάτης, πιο πάνω, Δημοκρατία ν. Nishian Arakian κ.α. (1972) 3 Α.Α.Δ. 294, Δημοκρατία ν. Μαρίας Χριστούδια κ.α. (1988) 3 Α.Α.Δ. 2662 και Αθανασιάδης κ.α. ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 247/91, ημερ. 13.4.1993). Στην Ανδρέας Σωτηριάδης ν. Παντελής Θεοφυλάκτου και Άλλης, το Ανώτατο Δικαστήριο, με αναφορά στην Μικρομμάτης, αλλά και στην Arakian κ.α, πιο πάνω, επεσήμανε τα εξής (οι υπογραμμίσεις είναι του παρόντος Δικαστηρίου):
«Το άρθρο 28.1 του Συντάγματος έχει τύχει ερμηνείας σε σειρά αποφάσεων της νομολογίας μας. Ο όρος «ίσοι ενώπιον του Νόμου» στο άρθρο 28.1 του Συντάγματος δε μεταδίδει την έννοια της ακριβούς αριθμητικής ισότητας αλλά διασφαλίζει μόνον εναντίον αυθαίρετων διακρίσεων και δεν αποκλείει εύλογες διακρίσεις, οι οποίες πρέπει να γίνουν λόγω της ιδιάζουσας φύσεως των πραγμάτων (Mikrommatis v. Republic, 2 R.S.C.C. 125).
Στην υπόθεση Republic v. Arakian (1972) 3 C.L.R. 294, έχουν υιοθετηθεί οι πιο κάτω αρχές της ελληνικής νομολογίας:
(1) Η συνταγματική αρχή της ισότητας συνεπάγεται την ίση ή ομοιόμορφη μεταχείριση «πάντων των υπό τας αυτάς συνθήκας τελούντων» (Υπόθεση 1273/65 του Στ.Ε.).
(2) Το άρθρο 3 του Ελληνικού Συντάγματος του 1952 - το οποίο αντιστοιχεί με το πιο πάνω άρθρο 28.1 - «αποκλείει μόνον την υπό του νομοθέτου θέσπισιν διακρίσεων αυθαιρέτων και όλως αδικαιολόγητων» (Υποθέσεις 1247/67 και 1870/67 του Στ.Ε.).
(3) «Ευλόγως προκύπτει παραβίασις της αρχής της ισότητος και ως εκ τούτου ακυρότης των προσβαλλομένων πράξεων, εφ' όσον πρόκειται περί ρυθμίσεων σχέσεων τελουσών υπό διαφόρους πραγματικάς συνθήκας, αίτινες δεν αποκλείουν ανομοιομορφίας εν τω διακανονισμώ αυτών» (Υπόθεση 2063/68 του Στ.Ε.).
(4)Η αρχή της ισότητας εφαρμόζεται «επί περιπτώσεων τελουσών υπό τας αυτάς εν γένει συνθήκας» (Υπόθεση 1215/69 του Στ.Ε.).
Στη Σεργίδης ν. Δημοκρατίας (1991) 1 Α.Α.Δ. 119 (Απόφαση Ολομέλειας από τον Πική, Δ., όπως ήταν τότε) υποδεικνύεται ότι το άρθρο 28 έχει ως λόγο (Βλ. Mikrommatis, πιο πάνω) την ουσιαστική σε αντίθεση με τη φαινομενική ισότητα. Υποδεικνύεται, επίσης, ότι η δυναμική της αρχής της ισότητας επιβάλλει την ανίχνευση της φύσης, των υποκειμένων και αντικειμένων του δικαίου, ώστε να αποδίδονται τα ίσα στα όμοια και τον αποκλεισμό της ταύτισης των ανομοίων (Βλ. και απόφαση του Πική, Δ. - όπως ήταν τότε - στην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων (1989) 3 Α.Α.Δ. 1931, σχετικά με τον τρόπο προσδιορισμού της ομοιογένειας).
Αυτό που απαγορεύει η συνταγματική αρχή της ισότητας είναι η δημιουργία αυθαίρετων, τυχαίων ή συμπτωματικών διακρίσεων. Ομοίως απαγορεύεται η εξομοίωση, από τον κοινό Νομοθέτη διαφορετικών καταστάσεων, ή η ενιαία μεταχείριση προσώπων που βρίσκονται υπό διαφορετικές συνθήκες πραγματικές ή νομικές με βάση όμως τυπικά ή συμπτωματικά κριτήρια. Ως αντισυνταγματικές θεωρούνται μόνο οι προδήλως παραβιάζουσες την αρχή της ισότητας διατάξεις. Η δε δικαστική εξουσία περιορίζεται σε έλεγχο υπερβάσεως ακραίων ορίων.».
Τα πιο πάνω ισχύουν ευθέως και στην παρούσα περίπτωση. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι τα προαναφερθέντα κριτήρια που τέθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο δυνάμει της επιφύλαξης του άρθρου 109(1) του Νόμου 141(Ι)/2002 αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των διάφορων περιπτώσεων που απορρέουν από παρανόμως δημιουργηθείσες καταστάσεις, περιλαμβανομένων βεβαίως της ιδιάζουσας κατάστασης και των ιδιαίτερων συνθηκών που περιήλθε η Δημοκρατία μετά την τουρκική εισβολή του 1974.
Δεν είναι καθόλου τυχαία άλλωστε η αναφορά στην ημερομηνία 20.7.1974, που γίνεται εντός της εν λόγω Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου. Είναι πρόδηλο ότι λόγω ακριβώς αυτής της ιδιάζουσας φύσης των πραγμάτων, η διαφοροποίηση που υφίσταται ως προς την απόκτηση της Κυπριακής υπηκοότητας από πρόσωπα των οποίων ένας εκ των γονέων εισήλθε στη Δημοκρατία παράνομα, είναι καθόλα εύλογη και έγκειται ακριβώς στην ανάγκη προστασίας των συμφερόντων της χώρας, περιλαμβανομένης της δημόσιας τάξης και ασφάλειάς της, καθώς και στην αποφυγή νομιμοποίησης παράνομων συμπεριφορών.
Υπενθυμίζω συναφώς στο σημείο αυτό ότι ο πατέρας του αιτητή, Τουρκικής καταγωγής, μετά τα γεγονότα του 1974, εισήλθε και παρέμεινε παράνομα στη Δημοκρατία, τελώντας γάμο με τη μητέρα του αιτητή κατά το έτος 1975. Συνακόλουθα, κρίνω ότι η υπό της επιφύλαξης του προαναφερθέντος άρθρου 109(1) προβλεπόμενη διαφοροποίηση, η οποία εξειδικεύεται περαιτέρω με την Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, δυνάμει της οποίας τέθηκαν τα προαναφερθέντα κριτήρια, είναι καθόλα εύλογη και σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να λεχθεί ότι με αυτήν εισάγεται οποιαδήποτε αυθαίρετη διάκριση.
Συναφώς, το Δικαστήριο, χωρίς να υποκαθιστά τη Διοίκηση στη θέσπιση των υπό εξέταση κριτηρίων, προβαίνει σε έλεγχο της υπό της Διοίκησης ενάσκησης της διακριτικής της εξουσίας και στο κατά πόσον υπήρξε παράβαση των ακραίων ορίων αυτής, υπό το φως βέβαια και της ιδιαιτερότητας και/ή ιδιάζουσας φύσης των πραγμάτων. Δεν έχω εντοπίσει οποιαδήποτε παράβαση των ακραίων ορίων της υπό του Υπουργικού Συμβουλίου άσκησης εξουσίας, αλλ’ ούτε και οποιαδήποτε παραβίαση της αρχής της ισότητας, ως ο αιτητής ισχυρίζεται.
Ενόψει των πιο πάνω, τόσο ο τρίτος, όσο και ο τέταρτος εγειρόμενος λόγος ακύρωσης απορρίπτονται ως αβάσιμοι.
Περαιτέρω, δεν με βρίσκουν σύμφωνο ούτε τα όσα ο αιτητής προβάλλει προς υποστήριξη του πέμπτου και έκτου εγειρόμενου λόγου ακύρωσης.
Εν πρώτοις, έχω την άποψη ότι από κανένα σημείο της αγόρευσης του αιτητή δεν προκύπτει που έγκειται η σύγκρουση της προαναφερθείσας διάταξης και επιφύλαξης του άρθρου109(1) και των υπό του Υπουργικού Συμβουλίου τεθέντων κριτηρίων με την αρχή της ισότητας που κατοχυρώνεται από το 12ο Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Συνθήκης περί Προασπίσεως Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με τα άρθρα 2 και 26 του Διεθνούς Συμφώνου περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων, με τα άρθρα 13 και 177 της Συνθήκης για την Ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και με τα άρθρα 6, 7, 11 και 49 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο αιτητής αναφέρεται στο κείμενο κάποιων εκ των προαναφερθεισών διατάξεων, αλλά πουθενά δεν υποδεικνύει ούτε και εξηγεί πως οι εν λόγω διατάξεις αντίκεινται στη διάταξη του άρθρου 109(1) καθώς και στα υπό συζήτηση κριτήρια του Υπουργικού Συμβουλίου. Σημειώνω δε ότι στην Απαντητική του Αγόρευση, ο αιτητής ουδεμία νύξη και/ή αναφορά κάνει στους συγκεκριμένους προβαλλόμενους λόγους ακύρωσης. Κατά συνέπεια, ενόψει αυτής της γενικότητας και ελλείψει περαιτέρω συγκεκριμενοποίησης, οι ισχυρισμοί αυτοί του αιτητή δεν μπορούν να εξεταστούν περαιτέρω και υπόκεινται σε απόρριψη (βλ. MILTIADES NEOPHYTOU CIVIL ENGINEERING CONTRACTORS & DEVELOPERS LTD v. Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών κ.α., Υποθ. Αρ. 1211/2011, ημερ. 5.5.2015 και Μάριος Μελανίτης κ.α. ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 330/2012, ημερ. 28.9.2012).
Εν πάση περιπτώσει, από την εξέταση των προαναφερθεισών διατάξεων, δεν έχω εντοπίσει οτιδήποτε που να στοιχειοθετεί τον ισχυρισμό περί σύγκρουσής τους είτε με τη διάταξη και επιφύλαξη του άρθρου 109(1) είτε με τα κριτήρια του Υπουργικού Συμβουλίου που περιέχονται στην Απόφασή του Αρ. 65.067, ούτως ώστε να τίθεται ζήτημα ιεράρχησης των διαφόρων κανόνων δικαίου. Δεν αμφισβητείται η υπεροχή του Ενωσιακού Δικαίου έναντι των κανόνων της ημεδαπής έννομης τάξης, ωστόσο, δεν έχω εντοπίσει οποιαδήποτε σύγκρουση της υπό εξέταση διάταξης του άρθρου 109(1) και των υπό αναφορά κριτηρίων με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δη με τις συγκεκριμένες διατάξεις των δυο Συνθηκών που επικαλείται ο αιτητής, οι οποίες εν πάση περιπτώσει αναφέρονται στις πολιτικές και δράσεις που μπορούν να αναπτύσσουν τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για εφαρμογή των γενικών αρχών που διέπουν τη λειτουργία της. Το ίδιο βεβαίως ισχύει και για τις διατάξεις των διεθνών συνθηκών, που επικαλείται ο αιτητής, και τις οποίες η Δημοκρατία έχει ενσωματώσει στην εσωτερική της έννομη τάξη δια σχετικών κυρωτικών νόμων.
Εν πάση περιπτώσει, η αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων και η αρχή της ισότητας, ως έννοιες ευρείς που διαχέουν ολόκληρο το δικαιϊκό σύστημα κάθε κράτους, αποκτούν ουσιαστικό περιεχόμενο δια της πρακτικής και ουσιαστικής εφαρμογής τους στις επιμέρους πτυχές και εκφάνσεις του σχετικού εθνικού νομικού οικοδομήματος. Θα ήταν άλλωστε ακαδημαϊκής φύσης και χωρίς οποιαδήποτε ουσιαστική σημασία η επίκληση των διατάξεων των προαναφερθεισών διατάξεων των συνθηκών και του Ενωσιακού Δικαίου, χωρίς την πρακτική εφαρμογή τους.
Εν προκειμένω, κρίνω ότι με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 109(1), καθώς και με τα κριτήρια της Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου, όχι μόνον δεν στοιχειοθετείται οποιαδήποτε τέτοια διάκριση ή παραβίαση της αρχής της ισότητας, αλλ’ αντιθέτως επιδιώκεται η ρύθμιση των περιπτώσεων απόκτησης της Κυπριακής υπηκοότητας από άτομα των οποίων οποιοσδήποτε από τους γονείς εισήλθε ή διαμένει παράνομα στην Κύπρο. Επισημαίνω συναφώς ότι σύμφωνα και με την ημεδαπή νομολογία, αυτό που ενδιαφέρει είναι η κατοχύρωση και προστασία της ουσιαστικής ισότητας, σε αντίθεση με τη φαινομενική (βλ. Σεργίδης, πιο πάνω). Επαναλαμβάνω δε ότι, κατ’ εφαρμογή της αρχής της ισότητας, αν τα υποκείμενα ή αντικείμενα είναι ανομοιογενή, χωρεί διάκριση και παρέχεται στη Διοίκηση η ευχέρεια για τη θεσμοθέτηση διάφορου κανόνα και την υιοθέτηση διάφορης ρύθμισης. Επιτρέπεται δε στη Διοίκηση και στο νομοθέτη η δημιουργία λογικών και μη αυθαίρετων διακρίσεων όταν «η φύση των πραγμάτων» το επιτρέπει (βλ. Μικρομμάτης, πιο πάνω).
Ενόψει των πιο πάνω, απορρίπτονται ως αβάσιμοι και οι πιο πάνω εγειρόμενοι λόγοι ακύρωσης.
Με βάση τα όσα έχουν εκτεθεί ανωτέρω αναλυτικά, ιδιαίτερα στο πλαίσιο εξέτασης του τρίτου και τέταρτου εγειρόμενου λόγου ακύρωσης, κρίνω ότι ούτε και ο ισχυρισμός περί υπέρβασης της σχετικής νομοθετικής εξουσιοδότησης από το Υπουργικό Συμβούλιο ευσταθεί και, συνακόλουθα, απορρίπτεται. Θα αρκεστώ επ’ αυτού να επαναλάβω ότι δεν έχω εντοπίσει οποιαδήποτε παράβαση των ακραίων ορίων της υπό του Υπουργικού Συμβουλίου άσκησης εξουσίας.
Τέλος, θεωρώ χρήσιμο να επαναλάβω ότι, κατά πάγια και διαχρονική νομολογία, το ζήτημα της πολιτογράφησης άπτεται των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Δημοκρατίας να επιλέγει τους πολίτες της και επομένως το ακυρωτικό Δικαστήριο δύσκολα επεμβαίνει στην άσκηση τέτοιας εξουσίας (βλ. Tulin Sabahatin Veysel κ.ά ν. Δημοκρατίας, Υποθ.
Αρ. 184/2008, ημερ. 6.7.2010 και Boulatnikova v. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 1082/2005, ημερ. 31.5.2007). Όπως λέχθηκε χαρακτηριστικά στην Yousife Mohamad v. Κυπριακής Δημοκρατίας κ.α. (2010) 3 Α.Α.Δ. 18, «η πολιτογράφηση είναι μία εξουσία η οποία ανάγεται στην κυρίαρχη φύση του κράτους το οποίο και μπορεί να παραχωρήσει υπηκοότητα σε πρόσωπα τα οποία επιθυμεί με μόνο περιορισμό της την ανάγκη επίδειξης καλής πίστης».
Σημειώνεται ότι το σκεπτικό της Yousife Mohamad, ανωτέρω, υιοθετήθηκε μεταγενέστερα από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κυπριακή Δημοκρατία κ.α. ν. Ζ.Μ. (2011) 3 Α.Α.Δ. 20 (βλ. επίσης MOJTABA E.G. MEIDAN ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 1644/2010, ημερ. 15.10.2013). Η ευχέρεια λοιπόν ενός κράτους να παρέχει την υπηκοότητά του σε άτομα είναι κατά πάγια νομολογία αναγνωρισμένη και άπτεται των κυριαρχικών του δικαιωμάτων.
Πρόκειται για κρατική εξουσία, η οποία ασκείται νόμιμα εφόσον ασκείται καλόπιστα. Ο ασκών την εξουσία δεν παύει να ενεργεί καλόπιστα όπου η απόφαση του για τη μη πολιτογράφηση αλλοδαπού στηρίζεται μόνο σε λογική αμφιβολία και όχι σε ο,τιδήποτε πέραν αυτής. Εφόσον λοιπόν τηρείται η προϋπόθεση της καλής πίστης, η κρίση της διοίκησης αναγνωρίζεται ως προς τα άλλα να είναι απόλυτη (βλ Angela Siomina Ήρωα ν.
Δημοκρατίας (2005) 3 Α.Α.Δ. 307). Όπως χαρακτηριστικά λέχθηκε στην Tulin Sabahatin Veysel, πιο πάνω, «η ευχέρεια αυτή της πολιτείας αναγνωρίζεται διεθνώς από πολύ παλιά και η μόνη υποχρέωση που η Κυπριακή Δημοκρατία υπέχει στον τομέα αυτό κατά την άσκηση της διακριτικής της εξουσίας είναι να ενεργεί με καλή πίστη» (βλ.
επίσης Boulatnikova v. Δημοκρατίας, πιο πάνω).
Θεωρώ ότι τα πιο πάνω τυγχάνουν εφαρμογής και στην υπό εξέταση υπόθεση. Είναι δε μέσα στα πλαίσια του δικαιώματος κάθε κυρίαρχου κράτους να επιλέγει τους πολίτες του και να εξετάζει το δημόσιο συμφέρον, κρίνοντας αν εξυπηρετούνται τα συμφέροντα της πολιτείας, που οι καθ’ ων η αίτηση προχώρησαν στην θέσπιση των επίδικων διατάξεων (βλ. BEKIR INGE ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 1640/2010, ημερ.26.9.2013). Μάλιστα, στην παρούσα περίπτωση, οι καθ’ ων η αίτηση ήταν απόλυτα δικαιολογημένοι να απορρίψουν το αίτημα του αιτητή για απόκτηση της Κυπριακής υπηκοότητας, όχι ως άσκηση διακριτικής ευχέρειας, αλλά γιατί αυτός δεν πληρούσε καν τις προϋποθέσεις του Νόμου 141(Ι)/2002. Ήταν, δηλαδή, υποχρεωμένοι να απορρίψουν το αίτημά του (βλ. Tulin Sabahatin Veysel κ.ά, πιο πάνω).
Συνακόλουθα, καταλήγω ότι δεν έχει στοιχειοθετηθεί λόγος ακύρωσης.
Κατά συνέπεια, η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται με €1.200 έξοδα εναντίον του αιτητή και υπέρ των καθ’ ων η αίτηση. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.
Φ.ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο