Administrative Court dismisses appeal on technical planning permit terms as outside judicial review scope.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Administrative Court dismissed the applicants' appeal against a hierarchical review decision rejecting a technical term in a planning permit. The applicants argued the decision was unlawful, but the court found their claims focused on technical judgments and expert assessments. The court ruled that such technical matters fall outside judicial review and that the administration's investigation was sufficient.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArticles 146 and 23 of the Constitution; Technical judgments and expert assessments in administrative decisions fall outside the scope of judicial review under Article 146 of the Constitution.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
GEORGHIOS NICOLAOU ν. THE MINISTER OF INTERIOR AND ANOTHER (1974) 3 CLR 189
THEODORIDOU ν. REPUBLIC (1984) 3 CLR 146
CHRISTODOULIDES AND OTHERS ν. REPUBLIC (1984) 3 CLR 1297
Δημοκρατία ν. C. Kassinos Construction Ltd (1990) 3 ΑΑΔ 3835
Έπαρχος Λευκωσίας ως Πρόεδρος του Συμβουλίου Bελτιώσεως Kακοπετριάς και Άλλος ν. Σπαρσή Mόδεστου υπό την ιδιότητά του ως Προέδρου του Σωματείου Tαμείου Eυημερίας Yπαλλήλων Aρχής Tηλεπικοινωνιών Kύπρου και Άλλου (1996) 3 ΑΑΔ 256
Kυπριακή Δημοκρατία μέσω του Yπουργικού Συμβουλίου και Άλλος ν. Koινότητας Πυργών μέσω του Kοινοτάρχη και της Xωριτικής Aρχής Πυργών και Άλλων (1996) 3 ΑΑΔ 503
Eπιτροπή Eκπαιδευτικής Yπηρεσίας ν. Aντώνη Zάμπογλου (1997) 3 ΑΑΔ 270
Γιασεμίδου Μάρω Μιχαήλ Π. και Άλλοι, Δήμος Στροβόλου (1998) 3 ΑΑΔ 223
Φράγκου Στέφανος ν. Δημοκρατίας (1998) 3 ΑΑΔ 270
Χατζηαράπης Γεώργιος ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 64
Motorways Ltd ν. Υπουργού Οικονομικών και Άλλου (1999) 3 ΑΑΔ 447
Ράφτης Αντώνης ν. Kυπριακής Δημοκρατίας και Άλλων (2002) 3 ΑΑΔ 345
Samson Anayat ν. Aναθεωρητικής Aρχής Προσφύγων (2006) 3 ΑΑΔ 390
Κυπριακή Δημοκρατία ν. Krashias Footwear Industries Ltd (2009) 3 ΑΑΔ 92
C.M.P. Aρχιτέκτονες και Σύμβουλοι Mηχανικοί Λτδ και Άλλος v.Aρχής Hλεκτρισμού Kύπρου (1998) 4 ΑΑΔ 1175
Lyubov Dougalyuk ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Υπουργού Εσωτερικών κ.α., ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΡ. 182/99, 11 Αυγούστου, 2000
Tseriotis P. M. Ltd ν. Δήμου Λατσιών (2000) 4 ΑΑΔ 339
Πυλιώτης Ευαγόρας ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2006) 4 ΑΑΔ 250
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ κ.α ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ, Υπόθεση Αρ. 1548/2008, 9 Σεπτεμβρίου 2011
ΒΑΣΟΣ ΘΕΟΧΑΡΟΥΣ ν. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ κ.α., Υπόθεση Αρ.: 330/2011, 17/1/2014, ECLI:CY:AD:2014:D35
ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ, Αρ. Υπόθεσης: 116/2012, 1/8/2014, ECLI:CY:AD:2014:D592
Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Ν. 158(I)/1999 - Ο περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2016:350
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση Αρ. 577/2015)
27 Οκτωβρίου 2016
[Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 146 ΚΑΙ 23 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
1. ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΑ ΛΕΙΨΟΥ
2. ΘΕΟΠΙΣΤΗ ΚΟΛΙΑΝΔΡΗ Αιτήτριες,
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΜΕΣΩ
1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
2. ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
Καθ΄ ων η Αίτηση.
Α. Πετρίδης, για τις Αιτήτριες.
Δ. Καλλίγερος, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α’, για τους Καθ’ ων η Αίτηση.
ΑΠΟΦΑΣΗ
ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.: Οι αιτήτριες, με την παρούσα προσφυγή, στρέφονται κατά της νομιμότητας και εγκυρότητας της απόφασης των καθ’ ων η αίτηση, η οποία γνωστοποιήθηκε σε αυτές με επιστολή του καθ’ ου η αίτηση 1, ημερομηνίας 18.2.2015, και σύμφωνα με την οποία απορρίφθηκε η ιεραρχική προσφυγή τους που είχε ασκηθεί εναντίον όρου που περιλήφθηκε στην υπό του καθ’ ου η αίτηση 2 (Πολεοδομική Αρχή) χορηγηθείσα πολεοδομική άδεια υπ’ αρ. ΛΕΥ/1702/2013 για διαίρεση γης και οικοδομών, στην Έγκωμη, Λευκωσία.
Όπως προκύπτει από τα γεγονότα της υπόθεσης, οι αιτήτριες είναι συνιδιοκτήτριες του όλου μεριδίου (1/2 έκαστη) του τεμαχίου υπ. αρ. 220, Φ/Σχ. 21 1011V01 (στο εξής «το τεμάχιο»), το οποίο βρίσκεται στο Δήμο Έγκωμης, στη Λευκωσία. Στις 16.12.2013, οι αιτήτριες υπέβαλαν στον καθ’ ου η αίτηση 2, Επαρχιακό Λειτουργό Λευκωσίας Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, την αίτηση με αρ. ΛΕΥ/1702/2013 για χορήγηση πολεοδομικής άδειας, για διαίρεση γης και οικοδομών, στο εν λόγω τεμάχιο.
Ο καθ’ ου η αίτηση 2, στις 24.2.2014, προχώρησε στην χορήγηση της αιτούμενης άδειας, η οποία όμως περιείχε συγκεκριμένους όρους, μεταξύ των οποίων ήταν και ο όρος υπ’ αρ. (61), αναφορικά με την παραχώρηση γης για τη διεύρυνση του εφαπτόμενου στο τεμάχιο δρόμου και τη δημιουργία χώρου επαναστροφής οχημάτων. Παραθέτω αυτολεξεί το περιεχόμενο του εν λόγω όρου:
«(61) Το τμήμα της υπό ανάπτυξη ακίνητης ιδιοκτησίας, που δείχνεται με κόκκινη γραμμή και κίτρινο χρώμα στο εγκριμένο χωρομετρικό σχέδιο, να παραχωρηθεί και να εγγραφεί ως δημόσιος δρόμος και να διαμορφωθεί σύμφωνα με τις υποδείξεις της αρμόδιας Τοπικής Αρχής.».
Οι αιτήτριες αντέδρασαν και, στις 3.4.2014, η αιτήτρια 1 υπέβαλε ιεραρχική προσφυγή κατά του πιο πάνω όρου, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 31[1] του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου του 1972, ως αυτός ίσχυε κατά τον ουσιώδη χρόνο (στο εξής «ο Νόμος»), προβάλλοντας τους ακόλουθους ισχυρισμούς:
(α) Για ένα μικρό αδιέξοδο δρόμο μήκους 43 μ., ο οποίος εμπίπτει στον πυρήνα της Έγκωμης και στον οποίο έχουν πρόσβαση, εκτός του τεμαχίου της αιτήτριας, ακόμη τέσσερα (4) τεμάχια, δεν απαιτείται δρόμος πλάτους 8,50 μ. και χώρος επαναστροφής οχημάτων.
(β) Η προέκταση του δρόμου στο ανατολικό τμήμα του τεμαχίου της αιτήτριας επηρεάζει αποκλειστικά το δικό της τεμάχιο και γίνεται για εξυπηρέτηση του τεμαχίου με αρ. 198, στο οποίο υπάρχει ήδη πρόσβαση.
(γ) Με την πρόταση της Πολεοδομικής Αρχής δημιουργείται τόξο επαναστροφής στο δικό της τεμάχιο με ετερόβαρη μείωση του εμβαδού, αλλοίωση της πρόσοψης και δυσμενή επηρεασμό της αξίας του τεμαχίου.
(δ) Το τεμάχιο με αρ. 225, που συνορεύει με το τεμάχιο της αιτήτριας, έχει αγορασθεί από τον Δήμο Έγκωμης για τη δημιουργία χώρου στάθμευσης. Ως εκ τούτου, στην αίτησή τους για τον διαχωρισμό, οι αιτήτριες πρότειναν την οικειοθελή παραχώρηση προς δημιουργία πεζόδρομου πλάτους 4 μέτρων για τη σύνδεση συγκεκριμένου δρόμου με το χώρο στάθμευσης, ο οποίος θα μπορούσε να μετατραπεί μελλοντικά σε δρόμο του ιδίου πλάτους.
(ε) Υπάρχουν, στο Δήμο Έγκωμης, παρόμοιες περιπτώσεις αδιεξόδων, χωρίς δημιουργία χώρου επαναστροφής, καθώς και περιοχές που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια για διαχωρισμό οικοπέδων, χωρίς να επιβληθούν παρόμοιοι όροι.
Το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, αφού έλαβε υπόψη του σχετική έκθεση που λήφθηκε από τον Πολεοδομική Αρχή, καθώς και τις απόψεις και εισηγήσεις του Δήμου Έγκωμης, ετοίμασε σχετικό Σημείωμα με αρ. 98/6 (παράρτημα 5 στην ένσταση), το οποίο υπέβαλε στην αρμόδια Υπουργική Επιτροπή.
Ακολούθως, η εν λόγω Επιτροπή, στη συνεδρία της με ημερομηνία 9.1.2015, αφού εξέτασε τα πραγματικά και νομικά γεγονότα τα οποία σχετίζονται με την υποβληθείσα αίτηση, την απόφαση και τα επιχειρήματα της Πολεοδομικής Αρχής, τις απόψεις και εισηγήσεις της Διευθύντριας Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως και του Δήμου Έγκωμης, καθώς επίσης και τους λόγους που επικαλέστηκε η αιτήτρια για υποστήριξη της ιεραρχικής προσφυγής, ενεργώντας σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 31 του Νόμου, αποφάσισε ομόφωνα να απορρίψει την ιεραρχική προσφυγή, κρίνοντας ότι η απόφαση της Πολεοδομικής Αρχής είναι ορθή και σύμφωνη με τις πρόνοιες της πολεοδομικής νομοθεσίας και του Τοπικού Σχεδίου Λευκωσίας.
Οι αιτήτριες, αφού ενημερώθηκαν για την απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής, με σχετική επιστολή του καθ’ ου η αίτηση 2, ημερομηνίας 18.2.2015, προχώρησαν στην καταχώρηση της υπό εξέταση προσφυγής, στις 8.5.2015.
Νομικοί Ισχυρισμοί
Οι αιτήτριες, στην γραπτή τους αγόρευση, επαναλαμβάνουν ουσιαστικά τα όσα ήγειραν στο πλαίσιο της ιεραρχικής προσφυγής. Συγκεκριμένα, ισχυρίζονται ότι είναι άδικο να απαιτείται από αυτές να παραχωρήσουν δρόμο πλάτους 8,50 μέτρων, σε μια περιοχή που η ανάπτυξη έχει ολοκληρωθεί και υπάρχει περιορισμένη πρόσβαση, ενώ ο δρόμος «καταλήγει ουσιαστικά σε μικρό αδιέξοδο μήκους 43 μέτρων».
Είναι δε ιδιαίτερα επαχθής ο όρος να αναλάβουν οι αιτήτριες το κόστος δημιουργίας του δρόμου επαναστροφής, αλλά και ο όρος της δημιουργίας τόξου επαναστροφής μέσα στο τεμάχιο, «αφού αυτό ισοδυναμεί με αλλοίωση της πρόσοψης του τεμαχίου, με τρόπο ο οποίος επηρεάζει δυσμενώς την αξία του». Το τεμάχιο, συνεχίζουν οι αιτήτριες, έχει αγορασθεί από το Δήμο Έγκωμης για δημιουργία χώρου στάθμευσης και, ως εκ τούτου, η απόφαση των καθ’ ων η αίτηση να λάβουν υπόψη τους και τις απόψεις του Δήμου, στο πλαίσιο εξέτασης της ιεραρχικής προσφυγής, ουσιαστικά ισοδυναμεί με την εκ των προτέρων απόρριψη της αίτησης, χωρίς τη δέουσα έρευνα, εφόσον τυχόν έγκριση της ιεραρχικής προσφυγής θα επηρέαζε την ιδιοκτησία του εν λόγω Δήμου.
Επιπρόσθετα, οι αιτήτριες προβάλλουν ότι οι καθ’ ων η αίτηση εξάντλησαν όλα τα περιθώρια αυστηρότητας, τόσο κατά την επιβολή των όρων της πολεοδομικής άδειας, όσο και κατά το στάδιο της αξιολόγησης και απόρριψης της ιεραρχικής προσφυγής, καθώς και ότι αυτές έχουν τύχει άνισης και/ή δυσμενούς μεταχείρισης, «αφού παρόμοιες περιπτώσεις αδιεξόδου, χωρίς τη δημιουργία χώρου επαναστροφής, υπάρχουν αρκετές στο Δήμο Έγκωμης και μάλιστα από αυτές έχουν ευνοηθεί επενδυτές ανάπτυξης γης στους οποίους δεν έχουν επιβληθεί οι όροι αυτοί κατά την έκδοση πολεοδομικής άδειας».
Επισημαίνουν δε ότι είχαν εισηγηθεί, στο πλαίσιο της ιεραρχικής τους προσφυγής, την οικειοθελή παραχώρηση πεζοδρομίου πλάτους 4 μέτρων, ο οποίος θα μπορούσε να μετατραπεί σε δρόμο που θα κατέληγε στο τεμάχιο, με αποτέλεσμα την απρόσκοπτη πρόσβαση και διευκόλυνση των οχημάτων για επαναστροφή.
Πέραν των πιο πάνω, οι αιτήτριες εγείρουν ως λόγους ακύρωσης, και χωρίς περαιτέρω εξειδίκευση αυτών, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αντισυνταγματική ως παραβιάζουσα τα Άρθρα 23 και 28 του Συντάγματος και τα εκεί κατοχυρωμένα δικαιώματα της ιδιοκτησίας και της ισότητας αντίστοιχα, παράνομη, εφόσον αντίκειται στις διατάξεις του Νόμου και του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999 (Ν. 158(Ι)/1999), αναιτιολόγητη και ότι αυτή λήφθηκε χωρίς τη δέουσα έρευνα, υπό καθεστώς πραγματικής και/ή νομικής πλάνης και κατά κατάχρηση εξουσίας, προς επίτευξη αλλότριου σκοπού και κατά παράβαση των αρχών της χρηστής διοίκησης.
Οι καθ’ ων η αίτηση αντιτείνουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι δεόντως αιτιολογημένη, λήφθηκε δε ορθά και νόμιμα, κατ’ εφαρμογή του Συντάγματος και της οικείας νομοθεσίας, μετά από διενέργεια της δέουσας έρευνας και κατ’ ορθή ενάσκηση της διακριτικής τους εξουσίας. Επιπρόσθετα, ο ευπαίδευτος συνήγορος για τη Δημοκρατία, επισυνάπτει στην γραπτή του αγόρευση επιστολή του καθ’ ου η αίτηση 2, ημερομηνίας 21.1.2016, στην οποία περιέχονται οι «αντιδράσεις» των καθ’ ων η αίτηση στο περιεχόμενο της γραπτής αγόρευσης των αιτητριών, «για να οδηγήσουν στην απόρριψη της προσφυγής». Επιπρόσθετα, ο κ. Καλλίγερος υποβάλλει ότι οι αιτήτριες θα έπρεπε να αποσύρουν την προσφυγή τους, δεδομένου ότι η τελευταία «παραπονείται ουσιαστικά ΜΟΝΟ για όρο που τέθηκε σε πολεοδομική άδεια ΧΩΡΙΣ να είναι βέβαια δυνατή η ακύρωση μονάχα του αμφισβητούμενου όρου. Αν θα ακυρωθεί κάτι, αυτό θα είναι ολόκληρη η πολεοδομική άδεια». Τέλος, ο συνήγορος για τους καθ’ ων η αίτηση επισημαίνει ότι τα θέματα που εγείρουν οι αιτήτριες είναι θέματα ουσιαστικής-τεχνικής κρίσης της Διοίκησης, τα οποία, λόγω ακριβώς της φύσης τους, εκφεύγουν του αναθεωρητικού ελέγχου και της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου τούτου. Συνεπώς, καταλήγει, απαραδέκτως αυτά εγείρονται στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας.
Η κατάληξη
Έχω εξετάσει την προσβαλλόμενη απόφαση υπό το πρίσμα του συνόλου των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, τα οποία αποτέλεσαν το υπόβαθρο για προώθηση των εκατέρωθεν θέσεων και ισχυρισμών, είτε υπέρ είτε κατά του κύρους και της νομιμότητας της προσβαλλόμενης πράξης.
Εν πρώτοις, δεν με βρίσκει σύμφωνο η θέση, που προβάλλεται από την πλευρά των καθ’ ων η αίτηση, ότι δεν είναι παραδεκτή η προσφυγή, γιατί με αυτήν προσβάλλεται μόνο όρος και όχι το σύνολο της πολεοδομικής άδειας που χορηγήθηκε στις αιτήτριες, εφόσον τα δυο δεν είναι δυνατό να διασπαστούν. Σύμφωνα με την επί του θέματος νομολογία, εφόσον όροι που περιέχονται σε μια πολεοδομική άδεια δεν μπορούν να διασπαστούν, με την ακύρωσή τους εκθεμελιώνεται η άδεια. Σε τέτοια δε περίπτωση, η προσβολή του όρου συνεπάγεται αναπόφευκτα και προσβολή του συνόλου της απόφασης. Παραθέτω το ακόλουθο, άμεσα σχετικό και διαφωτιστικό επί του θέματος, απόσπασμα από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Χριστίνα Κωνσταντίνου κ.α. ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 1548/2008, ημερ. 9.9.2011 (που, ναι μεν έχει εφεσιβληθεί, αλλ’ έχει δημιουργήσει μέχρι τώρα δεδικασμένο), στην οποία γίνεται αναφορά και σε άλλες αποφάσεις, όπου ακολουθήθηκε η ίδια προσέγγιση (οι υπογραμμίσεις είναι του Δικαστηρίου):
«Οι αιτήτριες άσκησαν την παρούσα προσφυγή με πρώτο αίτημα την ακύρωση των επίμαχων όρων (αρ. 65 και 340) και, δεύτερο, την ακύρωση του αντίστοιχου όρου σε «κάθε προγενέστερη πολεοδομική άδεια». Ήταν η προδικαστική ένσταση των καθ' ων η αίτηση πως δεν ήταν παραδεκτή η προσφυγή γιατί με αυτή προσβάλλονταν μόνο οι όροι και όχι το σύνολο της πολεοδομικής άδειας που χορηγήθηκε στις αιτήτριες. Αφού, κατά το νόμο και την πάγια νομολογία μας, τα δυο δεν είναι δυνατό να διασπαστούν. Οι αιτήτριες, ορθώς δέχτηκαν το αδιάσπαστο των όρων από την άδεια και πως δεν ήταν δυνατό απλώς να αποχωριστούν οι όροι για να παραμείνει, κατά τα άλλα, η πολεοδομική άδεια ως ισχύουσα. Εισηγήθηκαν, όμως, πως, όπως έχει νομολογηθεί, η προσφυγή τους πρέπει να προσεγγιστεί ως αφορώσα στο σύνολο της πολεοδομικής άδειας. Οι καθ' ων η αίτηση πρότειναν πως αυτό δεν είναι δυνατό επειδή διαφοροποιεί το αίτημα όπως αυτό είναι διατυπωμένο στην προσφυγή.
Όμοιο ζήτημα εξετάστηκε ειδικώς από την Ολομέλεια στη Δήμος Στροβόλου ν. Γιασεμίδου κ.α. (1998) 3 ΑΑΔ 223 όπως και σε άλλες που την εφάρμοσαν. (Βλ. P. M. Tseriotis Ltd v. Δήμου Λατσιών, (2000) 4Α ΑΑΔ 339, Ευαγόρας Πυλιώτης ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Προσφυγή 2/2004, ημερομηνίας 17.3.06, Μιχάλης Μιχαήλ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Προσφυγή 1839/2008, ημερομηνίας 6.7.10). Αφορούσε η πιο πάνω υπόθεση σε όρους υπό τους οποίους εγκρίθηκε ο διαχωρισμός γης σε οικόπεδα. Αποφασίστηκε πως οι όροι δεν μπορούσαν να διασπαστούν και πως, με την ακύρωσή τους εκθεμελιώνεται η άδεια. Δεν θεωρήθηκε όμως πως θα έπρεπε να απορριφθεί η προσφυγή. Η προσβολή του όρου συνεπαγόταν αναπόφευκτα και προσβολή του συνόλου της απόφασης και, πράγματι, ως αποτέλεσμα της προσφυγής, αυτή ακυρώθηκε. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα από την απόφαση που εξέδωσε για την Ολομέλεια ο Κρονίδης, Δ.:
«Μας προβλημάτισε το γεγονός κατά πόσο με την ακύρωση του όρου 7 εκθεμελιώνεται η παρασχεθείσα άδεια ή όχι. (Βλέπε: Έπαρχος Λευκωσίας κ.ά. ν. Σπαρσή Μόδεστου κ.ά., (1996) 3 Α.Α.Δ. 256). Εξαρτάται από το κατά πόσο μπορεί να διαχωρισθεί ή όχι.
Μελετώντας τις λεπτομέρειες της υπόθεσης και την παραχωρηθείσα άδεια διαίρεσης της γης των εφεσιβλήτων, θεωρούμε ότι με τον παραμερισμό του όρου 7 επέρχεται διάσπαση του όλου εγκεκριμένου σχεδίου της διαίρεσης της γης των εφεσιβλήτων και κατά συνέπεια η παρασχεθείσα άδεια καθίσταται αλυσιτελής και εκθεμελιώνεται. Δεν είναι ως εκ τούτου δυνατό να ξεχωριστεί ο όρος 7 από το σύνολο της άδειας. Η προσβολή του συνεπάγεται αναπόφευκτα και προσβολή του συνόλου της απόφασης της αρμοδίας Αρχής για την έκδοση της άδειας. Επομένως ολόκληρη η απόφαση της αρμοδίας Αρχής για την παραχώρηση της άδειας, πρέπει να ακυρωθεί. Παρέχεται προς τούτο δυνατότητα από τον Κανονισμό 17 του Διαδικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1962.»
Εν προκειμένω, κατ΄ εφαρμογή της πιο πάνω νομολογιακής προσέγγισης, δεδομένου ότι, ως εκ του περιεχομένου του, ο επίδικος όρος (61) δεν θα μπορούσε να διαχωριστεί από την πολεοδομική άδεια, η προσβολή του εν λόγω όρου συνεπάγεται αναπόφευκτα και προσβολή του συνόλου της απόφασης και σε περίπτωση επιτυχίας της προσφυγής, υπόκειται σε ακύρωση το σύνολο της εν λόγω άδειας. Συνεπώς, ο ισχυρισμός των καθ΄ ων η αίτηση δεν ευσταθεί, αφού η προσφυγή θα πρέπει να προσεγγιστεί ως αφορώσα στο σύνολο της πολεοδομικής άδειας.
Ερχόμενος τώρα στην εξέταση των υπό των αιτητριών προβαλλόμενων λόγων ακύρωσης, κρίνω ότι αυτοί δεν ευσταθούν. Εν πρώτοις, παρατηρώ ότι στην γραπτή αγόρευση των αιτητριών δεν εξειδικεύεται, ούτε και αναπτύσσεται περαιτέρω ο ισχυρισμός ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αντισυνταγματική ως παραβιάζουσα τα Άρθρα 23 και 28 του Συντάγματος και τα εκεί κατοχυρωμένα δικαιώματα της ιδιοκτησίας και της ισότητας αντίστοιχα.
Με την αίτηση ακυρώσεως που καταχώρησαν, οι αιτήτριες προέβαλαν τον ισχυρισμό ότι η προσβαλλόμενη απόφαση «είναι αντισυνταγματική και/ή προσκρούει στο άρθρο 23 του Συντάγματος, καθ’ ότι οι όροι που έχουν επιβληθεί στους Αιτητές, δια της χορηγηθείσας Πολεοδομικής Άδειας συνιστούν αφαίρεση και/ή ανεπίτρεπτο περιορισμό του δικαιώματος της ιδιοκτησίας».
Το ίδιο ακριβώς λεκτικό επαναλαμβάνεται και στη γραπτή αγόρευση των αιτητριών, χωρίς όμως οποιαδήποτε ανάπτυξη και/ή περαιτέρω εξειδίκευση και/ή τεκμηρίωση. Τα ίδια ισχύουν εν πολλοίς και όσον αφορά τον ισχυρισμό περί παραβίασης του Άρθρου 28 του Συντάγματος. Συναφώς, στην αίτηση ακυρώσεως εγείρεται ο ισχυρισμός ότι η επίδικη απόφαση προσκρούει στο εν λόγω Άρθρο «εφόσον οι επιβληθέντες όροι προκαλούν δυσμενή επηρεασμό της ιδιοκτησίας των αιτητών, είναι ετεροβαρείς σε σχέση με τους όρους που επιβλήθηκαν στους ιδιοκτήτες γειτονικών τεμαχίων και προκαλούν ανισότητα εις βάρος των αιτητών».
Το ίδιο ακριβώς λεκτικό επαναλαμβάνεται και στη γραπτή αγόρευση των αιτητριών, και πάλι όμως χωρίς οποιαδήποτε ανάπτυξη και/ή περαιτέρω τεκμηρίωση.
Αποτελεί πάγια αρχή της νομολογίας ότι προβληθείς λόγος ακύρωσης που δεν αναπτύσσεται στη γραπτή αγόρευση, θεωρείται ως εγκαταλειφθείς (βλ. Lyubov Dougalyuk v. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 182/1999, ημερ. 11.8.2000). Εν προκειμένω, οι αιτήτριες ούτε αναπτύσσουν, ούτε συγκεκριμενοποιούν ούτε και τεκμηριώνουν τους εν λόγω ισχυρισμούς τους, ούτως ώστε να καταδειχθεί που έγκειται η εκ μέρους της Διοίκησης παραβίαση των συγκεκριμένων συνταγματικών διατάξεων. Ο συγκεκριμένος λόγος ακύρωσης, με τον ασαφή και αόριστο τρόπο που ηγέρθη στο δικόγραφο, χωρίς οποιαδήποτε επεξήγηση στη γραπτή αγόρευση των αιτητριών, «δεν θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη, εφόσον θα προσέκρουε στον Κανονισμό 7 των Διαδικαστικών Κανονισμών του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου του 1962» (βλ. απόφαση Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Δημοκρατία ν. KRASHIAS FOOTWEAR INDUSTRIES LTD. (2009) 3 Α.Α.Δ. 92). Παρατηρώ δε ότι ούτε και στην ιεραρχική προσφυγή τους έχουν προβάλει οι αιτήτριες οποιοδήποτε ισχυρισμό περί αντισυνταγματικότητας. Κατά συνέπεια, ο συγκεκριμένος προβαλλόμενος λόγος ακύρωσης δεν μπορεί να ευσταθεί και απορρίπτεται.
Επιπρόσθετα, παρόλο που ούτε αυτή αναπτύσσεται σε οποιοδήποτε σημείο της αγόρευσής τους, δεν με βρίσκει σύμφωνο ούτε η θέση των αιτητριών ότι η επίδικη απόφαση είναι αναιτιολόγητη. Αντίθετα, από το σύνολο των εγγράφων που τέθηκαν ενώπιον μου και τα οποία βρίσκονται στον οικείο διοικητικό φάκελο, προκύπτει ότι η απόφαση των καθ’ ων η αίτηση υπήρξε επαρκώς και/ή δεόντως αιτιολογημένη.
Αναφέρω ενδεικτικά, όπως άλλωστε προκύπτει και από τα παραρτήματα της ένστασης των καθ’ ων η αίτηση, ότι πριν από την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης προηγήθηκε σχετικό σημείωμα του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως προς την αρμόδια Υπουργική Επιτροπή, το οποίο, όπως προκύπτει από τα σχετικά πρακτικά της 98ης συνεδρίας της εν λόγω Επιτροπής, ημερομηνίας 9.1.2015, λήφθηκε, ανάμεσα σε άλλα, υπόψη (βλ.
παράρτημα 6 στην ένσταση) για την λήψη της τελικής απόφασης. Στο εν λόγω σημείωμα, εκτίθεται λεπτομερώς και με σαφήνεια το σκεπτικό και οι λόγοι που οδήγησαν τη Διοίκηση στην απόρριψη της ιεραρχικής προσφυγής των αιτητριών. Επιπρόσθετα, στα προαναφερθέντα πρακτικά της Υπουργικής Επιτροπής ρητά καταγράφεται ότι η εν λόγω Επιτροπή, πριν από την εξέταση των θεμάτων της συνεδρίας, «κάλεσε αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες, οι οποίοι παρουσίασαν τις ιεραρχικές προσφυγές, έθεσαν ενώπιον της τους σχετικούς διοικητικούς φακέλους, τα έγγραφα που σχετίζονται με την κάθε προσφυγή και έδωσαν στην Επιτροπή επεξηγήσεις και διευκρινίσεις επί θεμάτων που σχετίζονται με την τεχνική και νομική πτυχή των υποθέσεων που εξετάστηκαν».
Μάλιστα, ειδικότερα για την υπό εξέταση περίπτωση, ρητά καταγράφεται ότι-
«Η Επιτροπή μελέτησε το Σημείωμα με αρ. 98/6 και, αφού εξέτασε τα πραγματικά και νομικά γεγονότα τα οποία σχετίζονται με την υποβληθείσα αίτηση, την απόφαση και τα επιχειρήματα της Πολεοδομικής Αρχής, τις απόψεις/εισηγήσεις της Διευθύντριας Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως και του Δήμου Έγκωμης, καθώς επίσης και τους λόγους που επικαλέστηκε η αιτήτρια για υποστήριξη της Ιεραρχικής Προσφυγής, ενεργώντας σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 31 του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, αποφάσισε ομόφωνα να απορρίψει την Ιεραρχική Προσφυγή, κρίνοντας ότι η απόφαση της Πολεοδομικής Αρχής είναι ορθή και σύμφωνη με τις πρόνοιες της πολεοδομικής νομοθεσίας και του Τοπικού Σχεδίου».
Κρίνω λοιπόν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση υπήρξε επαρκώς και/ή δεόντως αιτιολογημένη, δυνάμενη να υπαχθεί στον απαιτούμενο δικαστικό έλεγχο (βλ. Στέφανος Φράγκου ν. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 270), μπορεί δε να συμπληρωθεί από τα στοιχεία των οικείων διοικητικών φακέλων (βλ. άρθρο 29 Νόμου 158(Ι)/1999, Χριστοδουλίδης κ.α. ν. Δημοκρατίας (1984) 3 Α.Α.Δ. 1297 και Θεοδωρίδου ν. Δημοκρατίας (1984) 3 Α.Α.Δ. 146).
Περαιτέρω, για τους λόγους που έχουν εκτεθεί αμέσως ανωτέρω, κρίνω ότι ούτε και οι ισχυρισμοί περί έλλειψης δέουσας έρευνας και πλάνης μπορούν να ευσταθούν. Ούτε και έχω διακρίνει οποιαδήποτε παράβαση, είτε του Νόμου είτε οποιασδήποτε άλλης νομοθετικής διάταξης, αλλ’ ούτε και να υφίσταται είτε ζήτημα κατάχρησης εξουσίας, προς επίτευξη αλλότριου σκοπού, είτε παράβασης των αρχών της χρηστής διοίκησης, ως οι αιτήτριες ισχυρίζονται.
Εξετάζοντας, τέλος, την εμπροσθοφυλακή της επιχειρηματολογίας των αιτητριών, όπως εκτίθεται στην γραπτή τους αγόρευση, ήτοι τους ισχυρισμούς αυτών, τους οποίους είχαν εγείρει και στο πλαίσιο της ιεραρχικής προσφυγής τους, στρεφόμενες κατά του όρου (61) που είχε περιληφθεί στην επίδικη πολεοδομική άδεια, παρατηρώ ότι, πράγματι, οι εν λόγω ισχυρισμοί θίγουν ζητήματα και είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με θέματα τεχνικά, τα οποία ωσαύτως δεν υπόκεινται στον αναθεωρητικό έλεγχο και δεν εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου τούτου, εκτός εκεί όπου διαπιστώνεται πλάνη, κακοπιστία ή έλλειψη δέουσας έρευνας.
Έχει κατ’ επανάληψη νομολογηθεί ότι το Δικαστήριο δεν υποκαθιστά τις αποφάσεις της Διοίκησης, ούτε προβαίνει σε επανεκτίμηση γεγονότων, εφόσον κρίνει ότι η έρευνα ήταν επαρκής (βλ. Βάσος Θεοχάρους ν. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2014:D35, Υποθ. Αρ. 330/2011, ημερ. 17.1.2014, Δημοκρατία ν. C. Cassinos Constructions Ltd (1990) 3(Ε) Α.Α.Δ. 3835, Χατζηαράπης ν.
Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 64, 69). Επαρκής έρευνα θεωρείται εκείνη που επεκτείνεται στη διερεύνηση κάθε σχετικού γεγονότος (βλ. Motorways Ltd ν. Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 447). Κατά πάγια νομολογία, η έκταση, ο τρόπος και η διαδικασία επί της έρευνας που θα ακολουθηθεί είναι συνυφασμένη με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, ποικίλλει ανάλογα με το υπό εξέταση ζήτημα και ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια της Διοίκησης (βλ.
Ιωάννης Χαραλάμπους ν. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2014:D592, Υποθ. Αρ. 116/2012, ημερ. 1.8.2014, Σολωμού κ.α. ν. Αρχηγού Αστυνομίας κ.α. (2006) 2 Α.Α.Δ. 271, Ράφτης ν. Δημοκρατίας (2002) 3 Α.Α.Δ. 345, 366, Δημοκρατία ν. Κοινότητας Πυργών κ.ά., (1996) 3 Α.Α.Δ. 503, Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας ν. Ζάμπογλου, (1997) 3 Α.Α.Δ. 270 και Nicolaou v. Minister of Interior and Another (1974) 3 C.L.R. 189).
Η τελική εκτίμηση των γεγονότων και η λήψη της σχετικής απόφασης αποτελεί καθήκον και υποχρέωση του αρμόδιου οργάνου. Το δε κριτήριο για την πληρότητα της έρευνας έγκειται στη συλλογή και διερεύνηση των ουσιωδών στοιχείων, τα οποία παρέχουν βάση για ασφαλή συμπεράσματα (βλ. Ζάμπογλου, ανωτέρω). Όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε στην C.M.P. Αρχιτέκτονες και Σύμβουλοι Μηχανικοί Λτδ κ.α.
ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, Υποθ. Αρ. 623/1996, ημερ. 16.12.1998, δεν μπορούν, στο πλαίσιο της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας, να προβάλλονται ισχυρισμοί που στρέφονται γύρω από τεχνικές έννοιες και κρίσεις σε αμιγή τεχνικά θέματα και/ή που άλλως πως σχετίζονται και/ή αφορούν τεχνικά ζητήματα.
Συνακόλουθα, και στην παρούσα υπόθεση, κατ’ εφαρμογή των πιο πάνω νομολογιακών αρχών, κρίνω ότι οι υπό των αιτητριών προβαλλόμενοι ισχυρισμοί αναφορικά με τον προαναφερθέντα, περιεχόμενο στην πολεοδομική άδεια, όρο, αποτελούν ισχυρισμούς που κατ’ εξοχήν στρέφονται γύρω από τεχνικές κρίσεις και/ή αφορούν τεχνικά ζητήματα, οι οποίοι ωσαύτως εκφεύγουν του αναθεωρητικού ελέγχου. Το δε Δικαστήριο, δεδομένου ότι η υπό των καθ’ ων η αίτηση έρευνα, ως έχει αναφερθεί ανωτέρω, ήταν η δέουσα, δεν υποκαθιστά τις αποφάσεις της Διοίκησης, ούτε και προβαίνει σε επανεκτίμηση γεγονότων (βλ. επίσης Samson ν. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων (2006) 3 Α.Α.Δ. 390).
Ενόψει των πιο πάνω, καταλήγω ότι η προσφυγή δεν μπορεί να επιτύχει, αφού, όπως έχω εξηγήσει, ουδείς προβαλλόμενος λόγος ακύρωσης ευσταθεί.
Κατά συνέπεια, η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται με €1.300 έξοδα εναντίον των αιτητριών και υπέρ των καθ’ ων η αίτηση.
Φ.ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.
[1] Το εν λόγω άρθρο, με πλαγιότιτλο «Ιεραρχική προσφυγή κατά πολεοδομικών αποφάσεων, προβλέπει για τη δυνατότητα υποβολής ιεραρχικής προσφυγής κατά αποφάσεων της πολεοδομικής αρχής.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο