ΦΕΚ Α΄ 139/2005 (2005-06-16) (1)

α) Εποπτική μεταχείριση των λογιστικών στοιχείων και διαφορών αναπροσαρμογής που προκύπτουν κατά την εφαρμογή από τα πιστωτικά ιδρύματα είτε των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων είτε λοιπών συναφών νομοθετικών διατάξεων και β) τροποποίηση της ΕΤΠΘ 178/7/19.7.2004 απόφ., σχετικά με την αναγνώριση υβριδικών κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων.

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ (Συνεδρίαση 198/17.5.2005, θέμα 9) Aφού έλαβε υπόψη

α) τις διατάξεις του ν. 3301/16.12.2004 «Συμφωνίες χρηματοοικονομικής ασφάλειας, Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα και άλλες διατάξεις»,

β) τις διατάξεις των ΠΔ/ΤΕ 2053/18.3.1992 «Ορισμός των ιδίων κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων που έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα», ΠΔ/ΤΕ 2524/ 23.7.2004 «Κωδικοποίηση των διατάξεων της ΠΔ/ΤΕ 2054/18.3.1992, για το συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων που έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα» και ΠΔ/ΤΕ 2397/7.11.1996 «Κεφαλαιακή Επάρκεια των πιστωτικών ιδρυμάτων», όπως ισχύουν,

γ) την υπ' αριθμ. ΕΤΠΘ 178/7/19.7.2004 απόφαση, σχετικά με την αναγνώριση τίτλων με ειδικά χαρακτηριστικά ως συστατικών μερών των βασικών ιδίων κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων καθώς και την κατ' εξουσιοδότησή της εκδοθείσα Εγκύκλιο Διοίκησης 21/22.9.2004,

δ) την Ανακοίνωση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών των τραπεζών (CEBS) της 21.12.2004 «Οδηγίες αναφορικά με τις εποπτικές προσαρμογές των ιδίων κεφαλαίων», σύμφωνα με την οποία οι ως άνω προσαρμογές θεσπίζονται με ευθύνη των εθνικών εποπτικών αρχών μέχρι την έκδοση της τροποποιημένης κωδικοποιημένης τραπεζικής Οδηγίας 2000/12/ΕΚ,

ε) το από 21.1.2004 σχετικό Έγγραφο Διαβούλευσης της Τράπεζας της Ελλάδος καθώς και τις επ' αυτού διατυπωθείσες απόψεις των πιστωτικών ιδρυμάτων, στ) την αναγκαιότητα παροχής οδηγιών και διευκρινίσεων σχετικά με την εποπτική μεταχείριση, μέχρι την επικείμενη σχετική τροποποίηση της Οδηγίας 2000/12/ΕΚ, ορισμένων στοιχείων του Ισολογισμού που λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό των εποπτικών υποχρεώσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων, αποφάσισε τα εξής

Ι. Καθορίζεται ότι κατά τον υπολογισμό των πάσης φύσεως εποπτικών υποχρεώσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων θα λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθες προσαρμογές, που προκύπτουν κατά την εφαρμογή από τα πιστωτικά ιδρύματα των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΔΛΠ)

Α. Ίδια κεφάλαια

1. Κατά τον υπολογισμό των Βασικών Στοιχείων ιδίων κεφαλαίων του κεφ. Ι, Α της ΠΔ/ΤΕ 2053/18.3.1992, όπως ισχύει

α) Στο καταβεβλημένο μετοχικό κεφάλαιο, θα συνυπολογίζεται η ισόποση αύξηση από την κεφαλαιοποίηση του μετά από φόρους αποθεματικού που προκύπτει από την αποτίμηση των παγίων στοιχείων του πιστωτικού ιδρύματος στην εύλογη αξία, η οποία πραγματοποιήθηκε εν όψει ή κατά την πρώτη εφαρμογή των ΔΛΠ.

β) Στο αποτέλεσμα εις νέον (retained earnings) θα συνυπολογίζoνται: i) Το τυχόν σχηματισμένο από το πιστωτικό ίδρυμα, πριν την εφαρμογή των ΔΛΠ, κεφάλαιο για Γενικούς Τραπεζικούς Κινδύνους που μεταφέρεται στην λογιστική καθαρή θέση του πιστωτικού ιδρύματος κατά την έναρξη εφαρμογής των ΔΛΠ υπό τις οριζόμενες από αυτά προϋποθέσεις.

ii) Ως προσθετικό στοιχείο, ποσοστό ίσο προς το 50% του, μετά από (αναβαλλόμενους) φόρους, χρεωστικού της καθαρής θέσης κονδυλίου των υποχρέωσεων του πιστωτικού ιδρύματος από προγράμματα καθορισμένων παροχών προς το προσωπικό (Defined Benefit Obligation), (ΔΛΠ 19, παρ. 154 και 155 α και ΔΠΧΠ 1 παρ. 20).

iii) Ως αφαιρετικό στοιχείο, το μέρισμα της χρήσεως, το οποίο προτείνεται από το Διοικητικό Συμβούλιο του πιστωτικού ιδρύματος προς τη Γενική Συνέλευση ή έχει εγκριθεί με σχετική απόφαση της τελευταίας.

γ) Θα αφαιρούνται οι μετά από (αναβαλλόμενους) φόρους καθαρές ζημίες, που τυχόν προκύπτουν μετά από τον συμψηφισμό των αποτελεσμάτων εκ της αποτιμήσεως στην εύλογη αξία των διαθεσίμων προς πώληση μετοχικών τίτλων.

2. Κατά τον υπολογισμό των Συμπληρωματικών Στοιχείων των ιδίων κεφαλαίων του κεφ. Ι. Γ της ΠΔ/ΤΕ 2053/18.3.1992, όπως ισχύει

α) Στα αποθεματικά από αναπροσαρμογή παγίων, θα συνυπολογίζονται: i) Το αποθεματικό που δημιουργείται από την αποτίμηση κατά την πρώτη εφαρμογή των ΔΛΠ των παγίων περιουσιακών στοιχείων του πιστωτικού ιδρύματος στην εύλογη αξία τους, εφόσον η υπεραξία αυτή δεν έχει κεφαλαιοποιηθεί.

ii) Τα ποσά αυξήσεων του μετοχικού κεφαλαίου από κεφαλαιοποίηση αποθεματικών που θα προκύψουν από μελλοντική αναπροσαρμογή της αξίας των παγίων στοιχείων. Τα ποσά αυτά αφορούν οποιαδήποτε αναπροσαρμογή μεταγενέστερη της διενεργούμενης κατά την πρώτη εφαρμογή των ΔΛΠ.

iii) Ποσοστό ίσο προς το 45% των προ φόρων κερδών από αποτίμηση στην εύλογη αξία κάθε ενσώματου ιδιοχρησιμοποιούμενου παγίου περιουσιακού στοιχείου του πιστωτικού ιδρύματος, εφόσον γίνεται χρήση σε μόνιμη βάση (μετά από την πρώτη εφαρμογή των ΔΛΠ) της σχετικής δυνατότητας που παρέχεται από το ΔΛΠ 16 παρ.

39,40.

β) Ποσοστό ίσο προς το 45% των προ φόρων καθαρών κερδών που προκύπτουν συνολικά μετά το συμψηφισμό των αποτελεσμάτων από την αποτίμηση στην εύλογη αξία των διαθεσίμων προς πώληση μετοχικών τίτλων.

γ) Ως αφαιρετικό στοιχείο, ποσοστό ίσο προς το 50% του μετά από (αναβαλλόμενους) φόρους, χρεωστικού της καθαρής θέσης των πιστωτικών ιδρυμάτων κονδυλίου των υποχρεώσεων του πιστωτικού ιδρύματος από προγράμματα καθορισμένων παροχών προς το προσωπικό.

3. Διευκρινίζεται ότι

α) Δεν συνυπολογίζονται στα στοιχεία ιδίων κεφαλαίων της ΠΔ/ΤΕ 2053/18.3.1992, όπως ισχύει, τα εξής κονδύλια: i) Τα ποσά των διαφορών αναπροσαρμογής στην εύλογη αξία των ομολογιακών τίτλων και δανείων του χαρτοφυλακίου διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων.

ii) Τα ποσά των διαφορών αναπροσαρμογής στην εύλογη αξία των παραγώγων που αποτελούν μέσα αντιστάθμισης ταμειακών ροών iii) Ποσοστό ίσο προς το 55% κάθε μεταγενέστερης της πρώτης εφαρμογής των ΔΛΠ υπεραξίας, προ φόρων, που προκύπτει από την τακτική αναπροσαρμογή στην εύλογη αξία των ιδιοχρησιμοποιούμενων ενσώματων παγίων του πιστωτικού ιδρύματος (ΔΛΠ 16) iv) Ποσοστό ίσο προς το 55% των προ φόρων καθαρών κερδών που προκύπτουν συνολικά μετά το συμψηφισμό των αποτελεσμάτων από την αποτίμηση στην εύλογη αξία των διαθεσίμων προς πώληση μετοχικών τίτλων.

v) Τo συστατικό μέρος σύνθετων χρηματοοικονομικών μέσων, το οποίο σύμφωνα με το ΔΛΠ 32 παρ. 28 περιλαμβάνεται στη λογιστική καθαρή θέση (equity part of a compound financial instrument).

β) Οι υβριδικοί τίτλοι, οι οποίοι πληρούν τις προϋποθέσεις αναγνώρισής τους στα βασικά κεφάλαια των πιστωτικών ιδρυμάτων εντός των ορίων που προβλέπονται από την απόφ. ΕΤΠΘ 178/7/19.7.2004, όπως τροποποιείται με την παρούσα απόφαση (κεφ. ΙΙ. Β), αποτελούν βασικά στοιχεία των κεφαλαίων τους, ανεξαρτήτως της κατάταξης τους σύμφωνα με το ΔΛΠ 32 ως στοιχείων της καθαρής θέσης ή των υποχρεώσεων.

Β. Συντελεστής φερεγγυότητας 1.Κατά τον υπολογισμό του παρονομαστή του συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων, βάσει της ΠΔ/ΤΕ 2524/23.7.2003, όπως ισχύει, θα υπόκεινται σε στάθμιση ως προς τον πιστωτικό κίνδυνο τα υποβαλλόμενα στην Τράπεζα της Ελλάδος λογιστικά στοιχεία, όπως προκύπτουν από την εφαρμογή των ΔΛΠ.

2. Κατ' εξαίρεση προσαρμογές θα γίνονται στις εξής περιπτώσεις

α) Tων ομολόγων και δανείων του χαρτοφυλακίου διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών μέσων, που θα αποτιμώνται για σκοπούς υπολογισμού του σταθμισμένου ως προς τον πιστωτικό κίνδυνο ενεργητικού στο αποσβέσιμο κόστος (amortised cost) αντί της εύλογης αξίας. Διευκρινίζεται ότι τα παράγωγα μέσα που αντισταθμίζουν τα στοιχεία αυτά αποτιμώνται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα ΔΛΠ, στην εύλογη αξία τους.

β) Των απαιτήσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων που έχουν μεταβιβασθεί σε εταιρείες ειδικού σκοπού βάσει προγραμμάτων τιτλοποίησης. Οι απαιτήσεις αυτές δεν θα υπόκεινται σε στάθμιση έναντι του πιστωτικού κινδύνου για τον υπολογισμό του δείκτη φερεγγυότητας εφόσον πληρούνται οι όροι της Εγκυκλίου Διοίκησης 9/30.10.2003. Η εξαίρεση από τη στάθμιση ισχύει ανεξαρτήτως της σχετικής λογιστικής πρακτικής που ακολουθείται βάσει των ΔΛΠ, δηλαδή της συμπερίληψης, ή μη, στο ενεργητικό του πιστωτικού ιδρύματος των αντίστοιχων απαιτήσεων.

3. Τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα μέσα που περιλαμβάνονται στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο και αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους, θα σταθμίζονται ως προς τον πιστωτικό κίνδυνο , με εφαρμογή μόνον της μεθόδου των τρεχουσών τιμών αγοράς (Mark-to-market) του Παραρτήματος ΙΙ της ΠΔ/ΤΕ 2524/23.7.2003, όπως ισχύει.

Γ. Κεφαλαιακή Επάρκεια Για τους σκοπούς εφαρμογής της ΠΔ/ΤΕ 2397/ 7.11.1996, όπως ισχύει, σε στάθμιση έναντι του κινδύνου αγοράς υπόκειται το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών των πιστωτικών ιδρυμάτων, όπως ορίζεται στην εν λόγω Πράξη.

Στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται τα λοιπά χρηματοοικονομικά μέσα του πιστωτικού ιδρύματος, ανεξαρτήτως της κατάταξης ή τρόπου αποτίμησης αυτών σύμφωνα με τα ΔΛΠ. Διευκρινίζεται πάντως ότι

α) τα διακρατούμενα μέχρι τη λήξη τους (held to maturity) χρηματοοικονομικά μέσα περιλαμβάνονται στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο.

β) τα δάνεια και ομόλογα του χαρτοφυλακίου διαθέσιμων προς πώληση (available for sale) και τα παράγωγα μέσα που χρησιμοποιούνται από πλευράς διαχείρισης κινδύνων για την αντιστάθμιση του κινδύνου αγοράς των στοιχείων αυτών (ανεξαρτήτως της αναγνώρισής τους ως μέσων αντιστάθμισης βάσει των ΔΛΠ) αποτελούν στοιχεία του επενδυτικού χαρτοφυλακίου

γ) οι μετοχές του χαρτοφυλακίου διαθέσιμων προς πώληση αποτιμούνται και για εποπτικούς σκοπούς στην εύλογη αξία, ανεξαρτήτως της κατάταξής τους για εποπτικούς σκοπούς στο επενδυτικό ή το εμπορικό χαρτοφυλάκιο του πιστωτικού ιδρύματος

δ) τα προοριζόμενα για εμπορική εκμετάλλευση χρηματοοικονομικά μέσα και τα παράγωγα μέσα που δεν αντισταθμίζουν, από πλευράς διαχείρισης του κινδύνου αγοράς, στοιχεία του επενδυτικού χαρτοφυλακίου, αποτελούν μέσα του χαρτοφυλακίου συναλλαγών.

Δ. Εποπτεία σε ενοποιημένη βάση Διευκρινίζεται ότι

1. Οι ανωτέρω προσαρμογές λαμβάνονται , κατ' αντιστοιχία, υπόψη και κατά τον υπολογισμό των ιδίων κεφαλαίων, συντελεστή φερεγγυότητας και κεφαλαιακής επάρκειας του πιστωτικού ιδρύματος σε ενοποιημένη βάση.

2. Η ανάλυση των επί μέρους στοιχείων των ενοποιημένων κεφαλαίων που σχετίζονται με την τεχνική της ενοποίησης (διαφορές πρώτης ενοποίησης και λοιπές διαφορές ενοποίησης) προσαρμόζεται ανάλογα με τα οριζόμενα στα ΔΛΠ.

3. Ως προς τις επιχειρήσεις που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση για εποπτικούς σκοπούς, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι διατάξεις του π.δ. 267/1995, όπως ισχύει. Οι συμμετοχές σε λοιπές επιχειρήσεις, που ενοποιούνται σύμφωνα με τα ΔΛΠ, αλλά δεν ενοποιούνται για εποπτικούς σκοπούς θα εμφανίζονται αποτιμημένες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, κατά την υποβολή στην Τράπεζα της Ελλάδος των στοιχείων για την άσκηση της εποπτείας σε ενοποιημένη βάση.

ΙΙ. ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Α. Κεφαλαιοποίηση αποθεματικών Η ανωτέρω διάταξη του κεφ. Ι., Α , παρ. 2, α (ii) της παρούσας απόφασης έχει εφαρμογή για όλα τα πιστωτικά ιδρύματα, ανεξαρτήτως από την εφαρμογή εκ μέρους τους των ΔΛΠ.

Β. Υβριδικά κεφάλαια Τροποποιείται η υπ' αριθμ. ΕΤΠΘ 178/7/19.7.2004 απόφαση και μειώνονται

α) από 30% σε 25% το ποσοστό επί των βασικών ιδίων κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων, που αφορά το συνολικό ανώτατο όριο έκδοσης υβριδικών κεφαλαίων, και

β) από 15% σε 10%, το ποσοστό επί των βασικών ιδίων κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων, που αφορά το ανώτατο όριο έκδοσης καινοτόμων υβριδικών τίτλων, τροποποιουμένων αναλόγως και των αντίστοιχων αναφορών στις διατάξεις της Εγκυκλίου Διοίκησης της Τράπεζας της Ελλάδος 21/22.9.2004.

Η παρούσα τροποποίηση δεν θίγει τις εκδόσεις υβριδικών τίτλων που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης ή τις προγραμματισμένες εκδόσεις για τις οποίες έχουν αναληφθεί μέχρι την προαναφερόμενη ημερομηνία δεσμευτικές υποχρεώσεις από τα πιστωτικά ιδρύματα.

Γ. Εξουσιοδοτείται η Διεύθυνση Εποπτείας Πιστωτικού Συστήματος της Τράπεζας της Ελλάδος να παρέχει διευκρινίσεις και οδηγίες σε σχέση με την εφαρμογή της παρούσας απόφασης καθώς και

α) να καθορίζει ειδικότερες προϋποθέσεις και όρια για την εποπτική αναγνώριση των απαιτήσεων από αναβαλλόμενους φόρους.

β) να προσαρμόζει το καθεστώς εποπτικής μεταχείρισης του σωρευτικού ελλείμματος από προγράμματα καθορισμένων παροχών προς το προσωπικό, συνεκτιμώντας τη δυνατότητα χρηματοδότησης από το πιστωτικό ίδρυμα των προγραμμάτων αυτών σε μεσοπρόθεσμη χρονική περίοδο, καθώς και

γ) να καθορίζει τις απαιτούμενες εποπτικές προσαρμογές στοιχείων για τα οποία ενδεχομένως θα διαφοροποιηθούν οι κανόνες λογιστικού χειρισμού ή αποτίμησης, που προβλέπονται από τα ΔΛΠ.

Με την απόφαση αυτή δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του Κρατικού Προϋπολογισμού .

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Ο Πρόεδρος

Τα Μέλη

Ο Γραμματέας

Ακριβές αντίγραφο Αθήνα, 7 Ιουνίου 2005 Ο Γραμματέας

Σ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Φ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ Αριθ. 0544/ΑΣ 433/Μ. 5416