999/2023 · 999/2023 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 999 / 2023 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 999/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Παναγιώτη Βενιζελέα, Βρυσηίδα Θωμάτου και Γεώργιο Σχοινοχωρίτη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Ιανουαρίου 2023, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ. Π. του Γ., κατοίκου ... και 2) Γ. Π. του Χ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη - Πρόδρομο Αναστασιάδη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "… ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΠΟ ΔΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΙΣΤΩΤΕΣ" και τον διακριτικό τίτλο "... Α.Ε.Δ.Α.Δ.Π.", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θωμά Καναβέλη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-4-2015 αγωγή της ήδη πρώτης αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αγρινίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 45/2017 του ίδιου Δικαστηρίου και 9/2021 του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10-5-2021 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 553 § 1β`, 577, 309 εδ. α`, 321, 495 ΚΠολΔ συνάγεται ότι σε αναίρεση υπόκειται η απόφαση, που έχει καταστεί τελεσίδικη, κατά το χρόνο ασκήσεως του ένδικου αυτού μέσου, δηλαδή, κατά το χρόνο καταθέσεως του οικείου δικογράφου στη γραμματεία του δικαστηρίου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Είναι δε τελεσίδικη η απόφαση, η οποία, απεκδύοντας το δικαστή από κάθε περαιτέρω εξουσία, περατώνει τη δίκη επί της αγωγής και δεν υπόκειται στα τακτικά ένδικα μέσα της ανακοπής ερημοδικίας και της έφεσης.

Συνεπώς, η ερήμην οριστική απόφαση του εφετείου, δηλαδή, η απόφαση που εκδόθηκε με την απουσία, πραγματική ή πλασματική, ενός των διαδίκων, έστω και αν δεν στηρίχθηκε στη συναγωγή δυσμενών συνεπειών από την ερημοδικία του (ΟλΑΠ 15/2001, ΑΠ 45/2020, ΑΠ 1470/2003, ΑΠ 162/1997), υπόκειται σε αναίρεση, μόνον, αφότου έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας είτε επειδή παρήλθε η κατ` άρθρο 503 § 1 ΚΠολΔ δεκαπενθήμερη προθεσμία από την επίδοση της ερήμην απόφασης προς άσκηση αυτής, είτε επειδή ο δικαιούμενος σε άσκηση αυτής διάδικος, που δικάσθηκε ερήμην, παραιτήθηκε νομίμως από το ασκηθέν ένδικο μέσον ή από το δικαίωμα προς άσκηση αυτού, διότι, έκτοτε, αυτή καθίσταται τελεσίδικη και προσβλητή με αναίρεση, σύμφωνα με την προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 553 § 1β` ΚΠολΔ (ΑΠ 1121/2022). Και αυτό γιατί η ύπαρξη ερήμην αποφάσεως ενεργοποιεί αυτόματα τη δυνατότητα άσκησης κατ` αυτής ανακοπής ερημοδικίας από τον ερημοδικασθέντα (άρθρο 502 § 1 ΚΠολΔ), με συνέπεια, όσο διαρκεί η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας να αποκλείεται η άσκηση κατ` αυτής αίτησης αναίρεσης, η οποία, αν, παρόλα αυτά, ασκηθεί, είναι απορριπτέα και αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη (άρθρ. 577 § 1 ΚΠολΔ), αφού, σε σχέση με την αναίρεση, δεν υπάρχει διάταξη όμοια με τη διάταξη του άρθρου 513 § 1 εδ. β` περ. β` του ΚΠολΔ, που ορίζει ότι, κατά των ερήμην αποφάσεων επιτρέπεται έφεση ήδη από τη δημοσίευσή τους. Αντίθετα, δηλαδή, με την καθιερούμενη με την τελευταία αυτή διάταξη συμπόρευση των προθεσμιών της έφεσης και της ανακοπής ερημοδικίας, η αναίρεση κατά ερήμην απόφασης είναι επιτρεπτή μόνο εφόσον δεν συγχωρείται κατ' αυτής ανακοπή ερημοδικίας ή έφεση, δηλαδή καθιερώνεται η αρχή της διαδοχικής άσκησης των προβλεπόμενων ένδικων μέσων (ΑΠ 1138/2022, ΑΠ 215/2018, ΑΠ 737/2017). Επί αναγκαστικής ομοδικίας η απόφαση προσβάλλεται με αναίρεση μόνο όταν καταστεί τελεσίδικη ως προς όλους τους ομοδίκους (ΟλΑΠ 18/2001, ΑΠ 792/2022, ΑΠ 635/2012, ΑΠ 754/2018). Όπως προκύπτει από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 76 § 1 και 501 ΚΠολΔ, σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας, δικαίωμα να ασκήσει αιτιολογημένη ανακοπή ερημοδικίας, κατά της απόφασης που εκδόθηκε ερήμην του, έχει ο αναγκαίος ομόδικος που ήταν απών στη δίκη, έστω και αν αυτός, σύμφωνα με την πρώτη από τις παραπάνω διατάξεις, θεωρήθηκε ότι αντιπροσωπεύθηκε στη δίκη από τους παρόντες αναγκαίους ομοδίκους του (ΑΠ 241/2015). Το έννομο συμφέρον του απόντος ομοδίκου για την άσκηση ανακοπής ερημοδικίας, καθώς και τις προϋποθέσεις του παραδεκτού αυτής κρίνει μόνο το δικαστήριο που δικάζει την ανακοπή ερημοδικίας, το οποίο θα κρίνει και τη βασιμότητα των λόγων της, ενώ δεν μπορεί να τις κρίνει παρεμπιπτόντως ο Άρειος Πάγος, όταν εξετάζει αν η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση έχει τελεσιδικήσει (ΟλΑΠ 15/2001). Σε περίπτωση που αποδεικνύεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έχει καταστεί τελεσίδικη ως προς ένα των αναγκαίων ομοδίκων, η αναίρεση απορρίπτεται ως απαράδεκτη ως προς όλους και όχι μόνο ως προς αυτόν ως προς τον οποίο δεν αποδεικνύεται η τελεσιδικία (ΑΠ 792/2022, ΑΠ 454/2021, ΑΠ 1590/2018). Η απόδειξη της τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης με αναίρεση απόφασης γίνεται με την προσκομιδή των σχετικών εκθέσεων επίδοσης ή με τη βεβαίωση του δικαστικού επιμελητή στο δικόγραφο που επιδόθηκε, σε συνδυασμό με βεβαίωση της γραμματείας του δικαστηρίου ότι δεν ασκήθηκε ένδικο μέσο (ΟλΑΠ 17/2013, ΟλΑΠ 9/1996). Τέλος, κατά το άρθρο 254 § 1 εδ. α' του ΚΠολΔ όπως ισχύει μετά το άρθρο 9 του N. 2915/2001 και εφαρμόζεται και στη δίκη για την αναίρεση (573 § 1 ΚΠολΔ), το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, η οποία έχει κηρυχθεί περατωμένη, όταν κατά τη μελέτη της υπόθεσης ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση (ΑΠ 285/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την υπό κρίση από 10-5-2021 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία (και συνεπώς δυνάμενη να προσβληθεί με ανακοπή ερημοδικίας), υπ' αριθ. 9/2021 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτ. Στερεάς Ελλάδος, το οποίο, δικάζοντας ερήμην της εφεσίβλητης και νυν πρώτης αναιρεσίβλητης ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΕ", θεωρηθείσας αυτής ως αντιπροσωπευομένης από την παρασταθείσα αυτοτελώς υπέρ αυτής προσθέτως παρεμβαίνουσα εταιρία με τον δ.τ. "... ΑΕΔΑΔΠ" (δεύτερη αναιρεσίβλητη) λόγω του μεταξύ τους δεσμού της αναγκαστικής ομοδικίας, την από 15-11-2017 έφεση των εκκαλούντων και ήδη αναιρεσειόντων κατά της υπ'αριθ. 45/2017 οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αγρινίου, έκανε τυπικά δεκτή και απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση. Ωστόσο, από τα στοιχεία της δικογραφίας δεν προκύπτει ότι η ανωτέρω προσβαλλόμενη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος επιδόθηκε στην ερήμην δικασθείσα ως εφεσίβλητη (ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη), ώστε να αρχίσει η κατ` άρθρο 503 § 1 ΚΠολΔ, δεκαπενθήμερη προθεσμία άσκησης της ανακοπής ερημοδικίας, ενώ δεν προκύπτει ότι εχώρησε παραίτηση της πρώτης αναιρεσιβλήτου από το δικαίωμά της να ασκήσει το ως άνω ένδικο μέσο. Επομένως, δεν αποδεικνύεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση έχει καταστεί τελεσίδικη και ως προς την ερημοδικασθείσα δευτεροβαθμίως ως άνω αναιρεσίβλητη (αναγκαία ομόδικο), αφού αυτή δικαιούνται, σύμφωνα με τη μείζονα σκέψη, να την προσβάλει με ανακοπή ερημοδικίας. Επειδή συνεπώς, κατά τη μελέτη και διάσκεψη της υπόθεσης παρουσιάστηκαν τα εν λόγω κενά και αμφίβολα σημεία, αναφορικά με τη συνδρομή ή όχι της απαιτούμενης κατά νόμο τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης απόφασης (εξεταζομένου τούτου και αυτεπαγγέλτως), τα οποία χρειάζονται συμπλήρωση και διευκρίνιση, ενόψει μάλιστα και του γεγονότος ότι οι αναιρεσείοντες επικαλούνται επίδοση σ' αυτούς της προσβαλλόμενης απόφασης στις 13.4.2021 και στις 28.4.2021, αντίστοιχα. Επομένως, πρέπει να διαταχθεί η επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο, προκειμένου να προσκομισθούν, με επιμέλεια των αναιρεσειόντων, τα προαναφερόμενα έγγραφα, από τα οποία να προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είχε καταστεί τελεσίδικη ως προς την πρώτη αναιρεσίβλητη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο της από 10-5-2021 αίτησης για την αναίρεση της υπ' αριθ. 9/2021 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτ. Στερεάς Ελλάδος, με σκοπό να προσκομισθούν, με επιμέλεια των αναιρεσειόντων, τα αναφερόμενα στο σκεπτικό έγγραφα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Μαΐου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Ιουνίου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ