Supreme Court quashes criminal verdict due to missing victim complaint, requiring retrial on different charge.

Sygn. akt V KK 482/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 kwietnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Gradzik (sprawozdawca, przewodniczący)

SSN Jan Bogdan Rychlicki

SSN Ewa Strużyna

Protokolant Anna Kowal

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Andrzeja Pogorzelskiego

w sprawie M. M.

skazanego z art. 288 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 3 kwietnia 2006 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść

(PR V […])

od wyroku Sądu Rejonowego w O.

z dnia 4 lipca 2005 r., sygn. akt VII K [...]

1. uchyla

zaskarżony

wyrok

i

przekazuje

sprawę

Sądowi

Rejonowemu w O. do ponownego rozpoznania;

2. obciąża

Skarb

kasacyjnego.

Państwa

kosztami

sądowymi

postępowania

UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy w O. oskarżył J. S. o to, że w dniu 29 marca 2003 r.

w Niemczech na autostradzie nr […], będąc w stanie nietrzeźwości, jako pasażer

autokaru rejsowego kierowanego przez M. A., podczas jazdy czynnie

przeszkadzał kierowcy w ten sposób, że krzyczał, wyzywał go słowami

wulgarnymi, usiłował uderzyć i łapać za kierownicę, czym sprowadził

bezpośrednie niebezpieczeństwo w ruchu lądowym, działając na szkodę M. A. i

M. D. – tj. o popełnienie czynu z art. 174 § 1 kk.

Sąd Rejonowy w O., uwzględniając wniosek Prokuratora Rejonowego

złożony w trybie art. 335kpk o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie

uzgodnionej z oskarżonym kary bez przeprowadzania rozprawy, na posiedzeniu

w dniu 4 lipca 2005r wydał wyrok, pod sygn. akt VII K [...], w którym:

-

uznał oskarżonego M. M. za winnego zarzucanego mu czynu, tj.

przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. i wymierzył mu za to karę 1 roku i 6

miesięcy pozbawienia wolności;

-

na podstawie art. 69 § 1 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie kary

warunkowo zawiesił na okres 3 lat;

-

obciążył oskarżonego kosztami procesu.

Wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w pierwszej

instancji z dniem 11 lipca 2005 r. Wcześniej jednak, tj. w dniu 7 lipca Sąd

Rejonowy z urzędu wydał postanowienie, którym w trybie art. 105 § 1 k.p.k.

sprostował oczywistą omyłkę pisarską w ten sposób, że nazwisko oskarżonego

w części dyspozytywnej wyroku z M. M. zmienił na J. S., a kwalifikację prawną

czynu z art. 288 § 1 k.k. na art. 174 § 1 k.k.

Od prawomocnego wyroku Prokurator Generalny wniósł kasację na

podstawie art. 521 k.p.k. Zarzucił rażące naruszenie prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k., polegające na uznaniu M.

M. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. i wymierzeniu mu na

podstawie tego przepisu kary, pomimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela,

co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, przewidzianą w art.

439 § 1 pkt 9 k.p.k. Ponosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w O. do

ponownego rozpoznania.

Nie ulega wątpliwości, że uchybienie, na które wskazano w kasacji,

zaistniało na skutek oczywistej omyłki. Przyznał to Sąd Rejonowy w

postanowieniu z dnia 7 lipca 2005 r., prostującym nazwisko skazanego i

kwalifikację prawną przypisanego przestępstwa. Rację ma jednak autor kasacji,

że prostowanie w tym trybie tak istotnej treści wyroku, jako omyłki pisarskiej,

nie jest dopuszczalne i nie pociąga skutków prawnych. Jeśli bowiem omyłka

dotyczy merytorycznych elementów wyroku, np. tożsamości oskarżonego, to

procedura sprostowania w ogóle nie może być zastosowana. W celu usunięcia

takiej omyłki niezbędne jest wówczas wniesienie środka odwoławczego, a w

razie braku warunków ku temu (np. upływ terminu zawitego) – nadzwyczajnego

środka zaskarżenia.

W sytuacji powstałej w wyniku uprawomocnienia się wyroku sądu

pierwszej instancji wniesienie kasacji przez Prokuratora Generalnego w trybie

art. 521 k.p.k. jest zatem dopuszczalne procesowo, mimo uprzedniego wydania

postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki w tymże wyroku.

Poniesiony w kasacji zarzut rażącej obrazy art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. jest

zasadny w stopniu oczywistym. W sprawie sygn. akt VII K [...] Sądu

Rejonowego w O. doszło bowiem do skazania osoby (M. M.), co do której nie

ma skargi uprawnionego oskarżyciela. Uchybienie to stanowi bezwzględną

przyczynę odwoławczą przesądzającą o konieczności uchylenia zaskarżonego

wyroku (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.). Tak orzekając po rozpoznaniu kasacji, Sąd

Najwyższy nie miał podstaw do wydania orzeczenia następczego o umorzeniu

postępowania wobec M. M. na podstawie art. 17 § 1 k.p.k. Zgodnie bowiem z

tym przepisem, w razie stwierdzenia przyczyny wyłączającej postępowanie,

orzeka się o jego umorzeniu wtedy, gdy uprzednio je wszczęto. W niniejszej

sprawie nie wszczęto postępowania przeciwko M. M.. Uchylenie wyroku jest

więc jedynym orzeczeniem, które należało wydać wobec niego w postępowaniu

kasacyjnym. Niezbędne jest natomiast ponowne rozpoznanie sprawy po

uchyleniu prawomocnego wyroku, przy czym dotyczyć ono będzie oczywiście

oskarżenia J. S. o popełnienie czynu z art. 174 kk. W tym właśnie celu Sąd

Najwyższy orzekł o przekazaniu sprawy Sądowi Rejonowemu w O..

O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 638 k.p.k.