Supreme Court excludes judge from case due to systemic appointment flaws violating independence standards.
Pologne (PL)
Synthèse Legislator
Généré par l'IAThe Supreme Court granted the defendant's request to exclude Judge R.W. from the case due to systemic flaws in his appointment procedure. The court found that the judge's selection via a flawed KRS competition and his prior role in the non-judicial disciplinary chamber compromised his impartiality. Consequently, the judge was removed to uphold the constitutional requirement for an independent and impartial tribunal.
Regeste Legislator
Généré par l'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 4 zd. 1 k.p.k.; Art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.: A judge must be excluded if their appointment procedure or prior administrative role creates a real risk of violating the standard of independence and impartiality required by Article 6 of the ECHR.
Mots-clés
Généré par l'IADispositions légales citées
Généré par l'IAJurisprudence citée
Généré par l'IADécisions connexes
Généré par l'IATexte complet
V KK 480/25 POSTANOWIENIE Dnia 5 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie P.G. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 marca 2026 r. na skutek wniosku skazanego P.G. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego R.W. na podstawie art. 42 § 4 zdanie pierwsze k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego R.W. od rozpoznania sprawy o sygn. akt V KK 480/25.
UZASADNIENIE
W dniu 13 lutego 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skazanego P. G. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego R.W. od rozpoznania sprawy o sygn. akt V KK 480/25, z uwagi na fakt powołania tego sędziego w wadliwej konstytucyjnie procedurze. Ponadto skazany wniósł o wyznaczenie do rozpoznania tej sprawy sędziego, „który nie będzie obarczony tą wadą systemową.” Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek jest zasadny. Przepis art. 41 k.p.k. ustanawiający instytucję iudex suspectus przewiduje możliwość wyłączenia sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Przywołując stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21, trzeba przypomnieć, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Taka właśnie sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Bez wątpienia, okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez R. W. w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego skutkują każdorazowo uznaniem Sądu z ich udziałem za nienależycie obsadzony (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Z tego względu wielokrotnie już Sąd Najwyższy wskazywał na potrzebę wyłączenia R.
W. od rozpoznania spraw z uwagi na brak co do jego osoby przymiotu niezawisłości i bezstronności (por. postanowienia SN z dni: 16 grudnia 2025 r., III KK 101/24; 24 września 2025 r, IV KO 130/24; 16 kwietnia 2024 r., IV KK 96/24, 5 lutego 2025 r., IV KK 130/24, 4 marca 2026 r., I KK 356/22). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni ten pogląd aprobuje.Trzeba dostrzec ponadto, że rozpoznanie przedmiotowej sprawy przez SSN R. Witkowskiego doprowadziłoby do sytuacji objętej zakazem nemo iudex in causa sua, w sytuacji gdy we wniesionych kasacjach podniesiono zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej tj. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. nienależytej obsady Sądu Apelacyjnego w Łodzi w składzie którego orzekali sędziowie powołani do pełnienia urzędu na wniosek KRS, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc pozostający w tej samej sytuacji prawno-ustrojowej, co sędzia R.
W. Nie bez znaczenia jest wreszcie i to, że wskazany we wniosku sędzia R.W. do 14 lipca 2022 r. orzekał w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, a choć Izba ta była organem powiązanym administracyjnie z Sądem Najwyższym, to nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-4110-1/2020, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Zależność od władzy politycznej tego organu budziła także zastrzeżenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który uznał, że Izba Dyscyplinarna nie jest sądem w rozumieniu prawa europejskiego (por. wyrok TSUE z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, przeciwko Polsce).
Wreszcie również wskazywane w orzecznictwie wątpliwości co do sposobu przeniesienia sędziów zlikwidowanej Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego do Izby Karnej tego sądu i podjęcia przez tych sędziów czynności orzeczniczych w ramach tej izby, uzasadniają oczywiste stwierdzenie o braku dochowania instytucjonalnych i ustrojowych gwarancji zapewnienia bezstronności i niezawisłości sądu ukonstytuowanego z udziałem takiej osoby w danej sprawie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 5 stycznia 2023 r., II KK 531/22; 26 września 2023 r., II KK 479/22).
Mając powyższe na uwadze koniecznym stało się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu sędziego R.W. od rozpoznania sprawy o sygn. akt V KK 480/25. Jarosław Matras[WB][a.ł]