Supreme Court dismisses tort claim against bank for robbery at agency due to agent's independent liability.

Sygn. akt V CSK 400/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa Iwony K.

przeciwko Powszechnej Kasie Oszczędności Bankowi Polskiemu Spółce Akcyjnej

w W.

o zapłatę i ustalenie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 15 czerwca 2011 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 kwietnia 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2010 r. oddalił apelację powódki

Iwony K. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29 grudnia 2009 r., którym tenże Sąd

oddalił żądanie powódki skierowane przeciwko Powszechnej Kasie Oszczędności

Banku Polskiego S.A. w W. zasądzenia na jej rzecz określonej kwoty tytułem

odszkodowania oraz zadośćuczynienia. Sąd ustalił, że w sierpniu 2005 r. dokonano

rozboju z użyciem broni palnej na agencję bankową prowadzoną przez

przedsiębiorcę Marka N., w której powódka była zatrudniona na stanowisku

kasjerki. Powódka poniosła postrzałowe obrażenia twarzy oraz doznała urazu

psychicznego. Na gruncie tych okoliczności faktycznych Sąd nie dopatrzył się

podstaw odpowiedzialności pozwanego Banku.

Skarga kasacyjna powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego - oparta na

podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 435, 429, 430

i 415 k.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz orzeczenia zgodnie z żądaniem

pozwu, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Umowa outsourcingowa, jaką zawarł pozwany Bank z Markiem N., który

zatrudniał skarżącą jest umową podmiotowo, dwustronnie kwalifikowaną. Obiema

jej stronami są tylko podmioty mające status przedsiębiorcy. Z art. 6a ust. 1 pr.

bankowego jednoznacznie wynika, iż kontrahentem banku może być wyłącznie

przedsiębiorca (lub przedsiębiorca zagraniczny). Prawo bankowe nie definiuje

pojęcia przedsiębiorcy ani przedsiębiorcy zagranicznego. Zawiera jednak wyraźne

odesłanie do definicji przewidzianych w ustawie o swobodzie działalności

gospodarczej (zob. art. 4 ust. 1 pkt 16a i 16b pr. bank.). W tak ujętej definicji umowy

outsourcingowej szczególnej uwagi wymaga fakt mocnego zaakcentowania

wymogu, by kontrahentem banku był samodzielny przedsiębiorca. Poza tym,

stosunek łączący bank z przedsiębiorcą, któremu bank powierza wykonywanie

czynności bankowych, ujęty jest w ramach agencji. Przedsiębiorca w ramach

stosunku prawnego agencji działać ma w imieniu i na rzecz banku W kontekście

umowy agencji, do której odwołuje się ustawodawca w prawie bankowym, należy

zwrócić jeszcze uwagę, że wprowadzenie do definicji legalnej umowy agencyjnej

zawartej w art. 758 § 1 k.c. sformułowania „w zakresie działalności swego

przedsiębiorstwa" ma na celu zaznaczenie niezależności i samodzielności agenta.

Powyższe prowadzi do wniosku, że agent wykonuje powierzone mu przez

bank czynności bankowe w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa, a to

oznacza

samodzielność

agenta

przejawiającą

się

m.in.

podejmowaniem

samodzielnie decyzji odnośnie do organizacji agencji, takich jak zatrudnienie

pracowników oraz sposobu zapewnienia im bezpieczeństwa.

W świetle wiążącej Sąd Najwyższy okoliczności faktycznej, że Marek N. w

ramach przedsiębiorstwa prowadził działalność gospodarczą, w związku z którą

zatrudniał skarżącą, niepodobna podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, że Sąd

Apelacyjny z naruszeniem art. 429 k.c., art. 430 k.c. oddalił żądanie pozwu.

Skarżąca pomija, że na tle stosunków agencyjnych wynikających z umowy

outsourcingowej występuje zróżnicowany charakter więzi łączących strony

stosunku agencyjnego. W szczególności, że agent, nadzorowi /zwierzchnictwu/

banku podlega, ogólnie ujmując, w zakresie sposobu wykonywania powierzonych

mu czynności bankowych, natomiast, co istotne, w zakresie innych niektórych

czynności, zwłaszcza zabezpieczenia personelowi agencji bezpieczeństwa pracy, o

jaką chodzi w sprawie, agent, jak wskazano, zachowuje pełną samodzielność.

Na koniec, za chybiony, należało uznać zarzut naruszenia art. 415 k.c. przez

jego

niezastosowanie.

społecznego

nie

pozwanego Banku

Wbrew

sposób

stanowisku

wywieźć,

w

skarżącej

okolicznościach

z

zasad

współżycia

sprawy,

obowiązku

zobligowania agenta do zamontowania w jego lokalu szyby

kuloodpornej typu S przy stanowisku skarżącej (kasjerki) oraz wyegzekwowania od

agenta tego obowiązku. Pomija skarżąca wskazaną samodzielność agenta.

Poza tym, podnoszony argument o zwiększonym ryzyku prowadzonej agencji

przechowującej znaczne środki pieniężne nie jest trafny w odniesieniu do agencji,

w której była zatrudniona skarżąca, jeśli się zważy, że średnie stany gotówki w tej

agencji oscylowały w granicach nieco powyżej 10000 zł, a więc odpowiadały

wartości utargu mniejszych placówek handlowych.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.