Supreme Court dismissed appeal on contract price change and procedural defects in civil proceedings.

Sygn. akt V CSK 212/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa "E." Sp. z o.o.

przeciwko "L." Sp. z o.o.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 12 października 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w B. nakazem zapłaty wydanym w dniu 12 października 2005

r. nakazał, żeby pozwany – „L.” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zapłacił

powodowi – „E.” spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kwotę 151.371,13 zł

z odsetkami ustawowymi od wymienionych w nakazie kwot i kosztami procesu.

Po rozpoznaniu sprawy na skutek sprzeciwu pozwanego od tego nakazu Sąd

Okręgowy wyrokiem z dnia 21 czerwca 2006 r. oddalił powództwo. Apelację

powoda od tego wyroku Sąd Apelacyjny oddalił wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r.

Sąd ten uznał, że zasadne było częściowe zwolnienie pozwanego od kosztów

sądowych przez sąd pierwszej instancji i ustanowienie dla niego radcy prawnego

oraz że uzasadnione było przywrócenie pozwanemu terminu do wniesienia

sprzeciwu od nakazu zapłaty. Oddalenie powództwa ocenił jako rozstrzygnięcie

trafne. Powód dochodził bowiem od pozwanego należności z tytułu zaległości

płatniczych wynikających z wykonania umowy zawartej przez strony w dniu 22

sierpnia 2003 r., dotyczącej dostarczania odpadów produkcyjnych, przyjmując, że

obowiązująca cena ustalona w umowie zmieniona została przez ofertę z dnia 6

października 2003 r. i aneks nr 2 z dnia 23 lutego 2004 r. Tymczasem ustalone

zostało, że zmiany te dotyczyły cen złomu ołowianego, złomu akumulatorowego,

miedzi z akumulatorów i wiórów mosiądzu, natomiast żądanie pozwu wiąże się z

ceną za szlam ołowiany i zgar ołowiany, za których nabycie pozwany zapłacił cenę

ustaloną w umowie.

Podstawami skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego wniesionej

przez

powoda

są:

I. naruszenie

przepisów

postępowania,

powodujące

1) nieważność postępowania wobec wydania wyroku w stosunku do strony

(powoda) nieistniejącej – co stanowi naruszenie art. 202 zd. drugie k.p.c. i wobec

prowadzenia

postępowania

z

udziałem

osoby,

która

nie

przedłożyła

pełnomocnictwa powoda i nie została wezwana do jego przedłożenia (art. 379 § 2

k.p.c.) oraz polegające na: 2) naruszeniu art. 103 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) poprzez bezpodstawne

zwolnienie pozwanego od kosztów sądowych i naruszenie art. 117 § 1 k.p.c.

poprzez niezasadne przyznanie pozwanemu pełnomocnika procesowego z urzędu

oraz 3) naruszeniu art. 124 k.p.c. poprzez uznanie, że złożenie przez pozwanego

wniosków o zwolnienie od kosztów sądowy i ustanowienie pełnomocnika

procesowego z urzędu przedłużyło termin do wniesienia sprzeciwu, naruszeniu

art. 168 § 1 k.p.c. przez uznanie, że pozwany niedopełnił w terminie wniesienia

sprzeciwu bez swojej winy i naruszeniu art. 169 § 1 k.p.c. przez przyjęcie,

że pozwany dochował terminu do wniesienia sprzeciwu, a także II. naruszenie

prawa materialnego poprzez błędną wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie

art. 78 k.c., wobec przyjęcia, że między stronami nie doszło do porozumienia

na piśmie w zakresie zmiany podstaw ustalania ceny, lub zawarcia nowej umowy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go

wyroku sadu pierwszej instancji i utrzymanie w mocy wydanego w sprawie nakazu

zapłaty ewentualnie przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I. 1. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut nieważności postępowania

wiąże się – co wynika z uzasadnienia skargi – z wydaniem przez Sąd Okręgowy

wyroku z dnia 21 czerwca 2006 r. w stosunku do nieistniejącego już wówczas

poprzednika prawnego powoda – „E.” spółki akcyjnej, kiedy to pełnomocnik powoda

nie legitymował się umocowaniem udzielonym mu przez powoda. Skarga kasacyjna

nie jest jednakże środkiem zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji (art. 398 1 §

1 k.p.c.). Wyrok zaskarżony skargą wydany został w stosunku do powoda i

postępowanie przed sądem drugiej instancji toczyło się z udziałem pełnomocnika

procesowego ustanowionego przez powoda. Postępowanie to nie jest dotknięte

nieważnością z przyczyn przewidzianych w art. 379 pkt 2 k.p.c.

2. Niemające uzasadnionych podstaw zwolnienie strony od kosztów

sądowych i bezpodstawne ustanowienie pełnomocnika procesowego dla strony

stanowią uchybienia procesowe. O ile niezasadna odmowa zwolnienia od kosztów

sądowych i niezasadna odmowa ustanowienia pełnomocnika procesowego są

uchybieniami mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 398 3 § 1 pkt 2

k.p.c.), gdyż mogą powodować ograniczenie lub nawet pozbawienie możności

obrony swych praw przez stronę, o tyle niezasadne zwolnienie strony od kosztów

sądowych i niezasadne ustanowienie dla strony pełnomocnika procesowego nie są

uchybieniami mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie

nie można wykluczyć, że gdyby strona nie została zwolniona od kosztów sądowych

i

gdyby

nie

został

ustanowiony

dla

niej

pełnomocnik

procesowy,

to nie przytoczyłaby tych twierdzeń i nie powołała tych dowodów, które przytoczył

i powołał ustanowiony dla niej pełnomocnik i uwzględnienie których przez sąd miało

istotny wpływ na wynik sprawy, ale nie można przyjąć, że sama strona

nie przytoczyłaby takich samych twierdzeń i nie powołała takich samych dowodów,

a

wobec

ich

przytoczenia

i

powołania

w

sprawie

nie

można

uznać,

iż bezpodstawnie sąd uwzględnił te czynności i zgłoszone przez powoda

twierdzenia oraz dowody przeprowadzone na jego wniosek stały się podstawą

rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli zatem pozwany został bezpodstawnie zwolniony

w części od kosztów sądowych i niezasadnie przyznano mu radcę prawnego,

uchybienia te nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a zatem nie mogą

stanowić uzasadnionej podstawy skargi kasacyjnej (art. 398 3 § 1 pkt 2 k.p.c.)

powodującej jej uwzględnienie.

3. Termin do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty biegnie od doręczenia

sprzeciwu pozwanemu (art. 502 § 1 k.p.c.). Z akt sprawy (k. 61) wynika, że nakaz

zapłaty z dnia 12 października 2005 r. został doręczony pozwanemu przez pocztę

w drodze tzw. awiza, przy czym z naruszeniem § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu

doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 62,

poz. 697 ze zm.) zaniechano dokonania awiza powtórnego. W tej sytuacji

doręczenie to nie było skuteczne i nie spowodowało, że od daty tego doręczenia

biegł termin do wniesienia sprzeciwu. Nie można zatem było uznać, że pozwany

wniósł sprzeciw po upływie przypisanego terminu i bezprzedmiotowe było

ubieganie się przez niego o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu

oraz postępowanie prowadzone na skutek jego wniosku o przywrócenie tego

terminu. Sąd Apelacyjny trafnie zatem uznał, aczkolwiek z błędnym uzasadnieniem,

że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął sprzeciw od nakazu zapłaty wniesiony

przez pozwanego, jako wniesiony w terminie, i uczynił go podstawą dalszego

rozpoznawania sprawy (art. 505 § 1 k.p.c.). Zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia

art. 124, 168 § 1 i art. 169 § 1 k.p.c., dotyczące bezpodstawnego, zdaniem

skarżącego, przywrócenia pozwanemu terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu

zapłaty, nie mogą więc prowadzić do uwzględnienia skargi. Gdyby nawet zarzuty te

okazały się zasadne, uchybienia związane z przywróceniem pozwanemu terminu

do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty nie tylko nie mogły, ale nie miały

istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.).

II. Sąd Apelacyjny nie stwierdził ani nieważności, ani nieskuteczności

czynności powoda (oferta z dnia 6 października 2003 r., aneks nr 2 z dnia 23 lutego

2004 r.) zmierzających do zmiany umowy zawartej przez strony w dniu 22 sierpnia

2003 r. w zakresie cen odpadów produkcyjnych nabywanych przez pozwanego,

dlatego, że czynności te nie spełniają warunków, od których zależy uznanie ich –

stosownie do art. 78 § 1 k.c. – za dokonane w formie pisemnej. Nie może zatem

być mowy o naruszeniu przez zaskarżony wyrok wymienionego przepisu.

Należy zauważyć, że zgodnie z ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego wyroku, zmiana cen dokonana czynnościami zdziałanymi

przez powoda po zawarciu przez strony umowy z dnia 22 sierpnia 2003 r., które

zostały przyjęte przez powoda dla wyliczenia jego żądania, dotyczyła nie tych

odpadów produkcyjnych, ze sprzedażą których powiązał on żądanie dochodzone

w sprawie. Ustalenia te, które zadecydowały o treści zaskarżonego wyroku,

są wiążące w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 k.p.c.). Ich podważeniu

nie może służyć zarzut naruszenia prawa materialnego i to zarzut naruszenia

przepisu, który dotyczy warunków wymaganych od czynności prawnej, by mogła

ona być uznana za spełnioną w formie pisemnej (art. 78 § 1 k.c.).

Z przytoczonych względów, uznając skargę kasacyjną za niemającą

uzasadnionych podstaw, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c. oddalił.