Defense request to disqualify Supreme Court judges based on appointment process is inadmissible under lex specialis. The defense request to disqualify judges based on their appointment process is inadmissible under lex specialis. The defense request to disqualify judges based on their appointment process is inadmissible under lex specialis.
Synthèse Legislator
Généré par l'IAThe defense lawyer's request to disqualify two Supreme Court judges was dismissed as inadmissible under the law. The defense argued that the judges' appointment by the Judicial Council raised impartiality concerns, but the court held that such issues are abstract and concern the entire group of appointed judges. The court ruled that the specific statute governing Supreme Court judgeship excludes general disqualification procedures, thereby preventing the defense from bypassing the absolute ban on questioning judges solely due to appointment circumstances.
Regeste Legislator
Généré par l'IAArt. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym; Art. 41 § 1 k.p.k.: The specific statute governing Supreme Court judgeship excludes general disqualification procedures, thereby preventing the defense from bypassing the absolute ban on questioning judges solely due to appointment circumstances.
Mots-clés
Généré par l'IADispositions légales citées
Généré par l'IAJurisprudence citée
Généré par l'IADécisions connexes
Généré par l'IATexte complet
IV KO 120/24 POSTANOWIENIE Dnia 15 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Dziergawka w sprawie skazanego J. D. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 15 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu bez udziału stron wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł wniosek o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek i SSN Ryszarda Witkowskiego pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek i SSN Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt IV KO 120/24 (w przedmiocie wznowienia postępowania), z uwagi na istnienie obawy co do bezstronności tych sędziów, bowiem zostali powołani na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek obrońcy skazanego należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy.
W uzasadnieniu wniosku obrońca podniósł fakt powołania SSN Małgorzaty Bednarek i SSN Ryszarda Witkowskiego na urząd sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedstawione obrońcę skazanego okoliczności nie mogły zostać rozpoznane w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października 2023 r., V KK 358/23).
Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob. postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22).Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.
U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Skoro zatem ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art. 29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze (zob. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie.
Podstawę wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania sędziego SN Ryszarda Witkowskiego, a de facto kwestie związane z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą Sądownictwa, ukształtowaną na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie.
Podstawę wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania sędziego SN Małgorzaty Bednarek i sędziego SN Ryszarda Witkowskiego, a de facto kwestie związane z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą Sądownictwa, ukształtowaną na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Takie procedowanie zmierzałoby do obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o SN bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.Odnosząc się z kolei do orzecznictwa unijnego i międzynarodowego zauważyć trzeba, że wyroki te wiążą tylko strony w indywidualnej sprawie (zob. art. 46 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności) i nie stanowią źródła prawa.
Orzeczenia te mają charakter deklaratoryjny, wobec czego nie wywołują skutku kasatoryjnego, same w sobie nie tworzą nowego prawa, a jedynie stwierdzają fakt naruszenia Konwencji i definiują jego zakres (zob. wyrok SN z dnia 23 listopada 2023 r., II KO 74/23; wyrok SN z dnia 9 grudnia 2009 r., IV KO 103/09; zob. również P. Hofmański, S. Zabłocki, Glosa do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z 25 marca 1998 r., sygn. 45/1997/829/1035, w sprawie Belziuk przeciwko Polsce, Palestra 1998, z. 7-8, s. 10-11; A. Bodnar, Wykonywanie orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Polsce.
Wymiar instytucjonalny, Warszawa 2018, s. 70). Tym samym nie można stosować orzeczeń wskazanych w uzasadnieniu wniosku przed ustawami. Z powyższych względów wniosek obrońcy skazanego był niedopuszczalny z mocy ustawy, dlatego Sąd Najwyższy pozostawił go bez rozpoznania. [J.J.][a.ł]