Legislator Jurisprudence & Législation
IV KKN 427/97 Généré par l'IA

Supreme Court quashes appeal against defendant's benefit, dismissing prosecutor's appeal on defendant's detriment.

Numéro de cause IV KKN 427/97
Autorité / Tribunal
Juridiction Pologne (PL)
Issue du litige Partiellement admis (Partially Allowed)

Synthèse Legislator

Généré par l'IA

The Supreme Court quashed the District Court's appeal judgment and dismissed the prosecutor's appeal filed against the defendant's detriment. The prosecutor argued that the lower court improperly allowed an appeal on the defendant's detriment, violating procedural rules regarding the admissibility of such appeals. The court held that while the appeal was inadmissible, the Supreme Court lacked authority to dismiss it directly and instead terminated the appellate proceedings to restore the prior valid judgment.

Regeste Legislator

Généré par l'IA

Art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.; Art. 537 § 2 k.p.k.: When a cassation court quashes an appellate judgment, it may terminate the appellate proceedings if they were inadmissible, thereby restoring the prior valid judgment.

Mots-clés

Généré par l'IA
cassation appeal prosecutor appeal inadmissible appeal termination of proceedings procedural error defendant's detriment restoration of judgment

Dispositions légales citées

Généré par l'IA
Art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (art.11 pkt 7 d.k.p.k.), ale nie w ujęciu art.101 § 1 pkt 3
Art. 537 § 2 k.p.k.
z art. 537 § 2 kpk umarza postępowanie odwoławcze
Art. 461 d.k.p.k.
Art. 6 k.p.k.
a to art.461 oraz art. 6 i 379 k.p.k.
Art. 379 k.p.k.
art.86 k.p
wykroczeń (art.86 k.p.w.
art.461 k.p.k
Stosownie zaś do art.461 k.p.k.
art.11 pkt 7 k.p.k
naruszało przesłankę rzeczy osądzonej, o jakiej mowa była w art.11 pkt 7 k.p.k.
art.17 § 1 k.p.k
z art.17 § 1 k.p.k.) i stanowi podstawę nieważności orzeczenia
art.101 § 1 pkt 3 k.p.k
(art.101 § 1 pkt 3 k.p.k.), ale po pierwsze nie dotyczy to orzeczeń wydanych pod

Jurisprudence citée

Généré par l'IA
III KKN 323/97
kwietnia 1999r., III KKN 323/97, OSNKW 1999, nr 9-10, poz.

Vous souhaitez savoir comment cet arrêt s'applique à votre dossier ?

Analysez cette décision avec la législation fédérale, le droit cantonal, la doctrine et la jurisprudence subséquente dans Legislator AI.

Ouvrir dans Legislator →

Texte complet

Sygn. akt IV KKN 427/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 maja 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN

- Andrzej Deptuła

Sędziowie: SN

- Tomasz Grzegorczyk (spr.)

SN

- Wiesław Kozieleiwcz

Protokolant: Jolanta Grabowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry

po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2001 r.

sprawy A. Ś.

skazanego z art. 87 § 1 i 121 § 2 k.w.

z powodu kasacji, wniesionej przez Prokuratora Wojewódzkiego w K.

na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 2 lipca 1997 r., sygn. IX Ka […]

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w K.

z dnia 14 stycznia 1997 r., sygn. II Kws […]

uchyla zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i na podstawie art. 17

§ 1 pkt 7 w zw. z art. 537 § 2 kpk umarza postępowanie odwoławcze

wszczęte w wyniku apelacji Prokuratora Rejonowego od wyroku

Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 stycznia 1997 r.

UZASADNIENIE

A. Ś. został, orzeczeniem Kolegium d/s Wykroczeń przy Sądzie

Rejonowym w K. z dnia 29 listopada 1996r., ukarany grzywną w wysokości

80 złotych za przypisane mu wykroczenie z art.121 § 2 k.w., popełnione w dniu

4 października 1996r. i uniewiniony od zarzutu popełnienia w tej samej dacie

wykroczenia z art. 87 § 1 k.w. W wyniku złożenia przez Policję, jako

oskarżyciela pulicznego, żądania skierowania sprawy do sądu, Sąd Rejonowy

w K. po rozpoznaniu tej sprawy z udziałem prokuratora, wyrokiem z dnia

14 stycznia 1997r. (II Kws […]), uznał oskarżonego winnym obu zarzucanych

mu czynów i orzekł wobec niego, w oparciu o art. 9 § 2 k.w., karę grzywny

w wysokości 250 złotych i zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych

na okres roku. Od orzeczenia tego wystąpił jeszcze z apelacją na niekorzyść

oskarżonego Prokurator Rejonowy, a Sąd Wojewódzki w K., po jej rozpoznaniu,

wyrokiem z dnia 2 lipca 1997r. (IX Ka […]), zaostrzył oskarżonemu kary,

orzekając karę grzywny w wysokości 500 złotych i zakaz prowadzenia

pojazdów mechanicznych na okres 2 lat.

Od tego ostatniego orzeczenia wywiódł kasację na korzyść skazanego

Prokurator Wojewódzki w K. podnosząc zarzut obrazy prawa procesowego,

a to art.461 oraz art. 6 i 379 k.p.k. z 1969r. przez wadliwą interpretację tego

pierwszego przepisu i przyjęcie oraz rozpoznanie apelacji prokuratora

na niekorzyść oskarżonego, podczas gdy była ona niedopuszczalna; sąd zatem

orzekał mimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela. W kasacji wskazano, że

art.461 d.k.p.k. zakładał, iż wyrok sądu wydany po rozpoznaniu tzw. żądania

skierowania sprawy do sądu jest prawomocny, a z faktu wyjątkowej możliwości

zaskarżenia go, gdy „sąd orzekł na niekorzyść obwinionego” wynikało, że

zaskarżenie takie było dopuszczalne tylko na korzyść ukaranego, a nie na jego

niekorzyść, jak w niniejszej sprawie. W związku z powyższym skarżący wnosił

o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i pozostawienie apelacji prokuratora

bez rozpoznania. Kasację tę poparł na rozprawie przed Sądem Najwyższym

prokurator Prokuratury Krajowej.

Rozpoznając tę skargę Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna. W stanie prawnym obowiązującym w czasie

orzekania przez Sąd Rejonowy w K. i Sąd Wojewódzki w K. (1997r.)

funkcjonowała instytucja tzw. żądania skierowania sprawy

na drogę

postępowania

kolegiów

sądowego,

jako

środka

zaskarżenia

orzeczeń

ds. wykroczeń (art.86 k.p.w. w brzmieniu ustalonym przez ustawę nowelizującą

z dnia 8 czerwca 1990r. - Dz.U. Nr 43, poz.251). Rozpatrując ten środek sąd

rejonowy rozpoznawał sprawę od początku, rolę aktu oskarżenia pełnił wniosek

o ukaranie złożony ongiś w kolegium, sąd nie był związany orzeczeniem

kolegium i mógł odczytywać akta sprawy mu przekazanej (art.457-460 k.p.k.

z 1969r. w brzmieniu ustalonym przez wskazaną wyżej nowelę z 1990r.).

Stosownie zaś do art.461 k.p.k. z 1969r. wyrok wydany po rozpoznaniu żądania

nie podlegał już zaskarżeniu, z tym że nie dotyczyło to wypadku, „gdy sąd

orzekł na niekorzyść obwinionego”.

W doktrynie wypowiedziano wprawdzie wówczas pogląd, iż przepis ten

nie ogranicza stron co do kierunku w zaskarżaniu takiego wyroku (M.Bojarski,

W. Radecki. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia z komentarzem,

Warszawa 1992, s. 159), przeważało jednak słusznie odmienne stanowisko, że

zaskarżenie na niekorzyść nie jest już możliwe i apelacja służy jedynie

podmiotom

mogącym

ją

złożyć

na

korzyść

obwinionego

(tak

np.

T.Grzegorczyk, A. Gubiński. Prawo wykroczeń, Warszawa 1995, s.356,

Warszawa 1996, s.398; T. Grzegorczyk. Sądowa kontrola nad orzecznictwem

w sprawach o wykroczenia, Państwo i Prawo 1993, nr 4, s. 27, tenże Komentarz

do kodeksów normujących rozstrzyganie w sprawach o wykroczenia,

Poznań 1994, s.355-356). Sąd Najwyższy w uchwale z 22 czerwca 1992r.

(I KZP 8/93, OSNKW 1993, nr 7-8, poz.40) wyraźnie stwierdził, iż nie jest

możliwe wystąpienie z apelacją przez Policję jako oskarżyciela publicznego,

zaś w uchwale z 22 czerwca 1995r. (I KZP 19/95, OSNKW 1995, nr 9-10,

poz. 61) wskazał, że zaskarżenie jest dopuszczalne jedynie, gdy wyrok sądu

wydany po rozpoznaniu żądania jest dla obwinionego bardziej niekorzystny

niż orzeczenie kolegium, podkreślając w jej uzasadnieniu, że przepisu art.461

„nie wolno interpretować w izolacji i oderwaniu od innych przepisów”.

Zauważyć w związku z tym trzeba, że konstrukcja żądania skierowania sprawy

do sądu znana też była w u.k.s. z 1971r., gdzie przysługiwało ono od orzeczeń

organów finansowych w sprawach o przestępstwa (a z czasem i o wykroczenia)

skarbowe (art.208 § 2 u.k.s.) i przyjmowano tam, że od orzeczenia sądu

„przysługują stronom środki odwoławcze na zasadach ogólnych” (art. 269 u.k.s.

sprzed nowelizacji z dnia 3 lipca 1998r. - Dz.U. Nr 108, poz. 682).

Sformułowania tego nie użyto w art.461 d.k.p.k. Ustawodawca chciał tu bowiem

ograniczyć

możliwości

zaskarżania

wyroków

sądowych

w

sprawach

o wykroczenia pospolite. Skoro przy tym sygnalizował od razu, że zaskarżeniu

może podlegać tylko wyrok sądu niekorzystny dla obwinionego - surowszy

dla niego w porównaniu z orzeczeniem kolegium - to wskazywał tym samym,

na możliwość zaskarżenia go jedynie dla zbadania poprawności owej surowości,

a więc tylko na korzyść obwinionego (oskarżonego).

W niniejszej sprawie wyrok Sądu Rejonowego był bez wątpienia

surowszy dla obwinionego niż orzeczenie kolegium, zatem nie mógł on być

skarżony raz jeszcze na jego niekorzyść. Uprawomocnił on się w istocie w

momencie upływu terminu do zaskarżenia go na korzyść oskarżonego, zatem w

dacie składania apelacji prokuratora na jego niekorzyść wyrok był już

prawomocny dla strony, która chciała wystąpić z tak ukierunkowanym środkiem

odwoławczym. Apelacja taka była więc niedopuszczalna, i jako skarga

instancyjna pochodziła od osoby nieuprawnionej, a jej przyjęcie i rozpoznanie

naruszało przesłankę rzeczy osądzonej, o jakiej mowa była w art.11 pkt 7 k.p.k.

z 1969r. Bezsprzecznie zatem doszło w sprawie niniejszej do rażącej obrazy

prawa procesowego mogącej mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Na

gruncie k.p.k. z 1969r. można byłoby potraktować to wręcz jako obrazę z

art.388 pkt 4 w zw. z art.11 pkt 7 d.k.p.k.. Obecnie jednak naruszenie przesłanki

rei iudicatae nie jest tzw. bezwzględną przyczyną odwoławczą (zob. art. 439 § 1

pkt 5 w zw. z art.17 § 1 k.p.k.) i stanowi podstawę nieważności orzeczenia

(art.101 § 1 pkt 3 k.p.k.), ale po pierwsze nie dotyczy to orzeczeń wydanych pod

rządem k.p.k. z 1969r. (a do takiego właśnie wyroku odnosi się niniejsza

kasacja), który nie znał instytucji nieważności, po wtóre powód nieważności

dotyczy tylko do prowadzenia „innego” postępowania w sprawie o ten sam czyn

tej samej osoby, co do którego już prawomocnie zakończono postępowanie

karne, w tym zaś wypadku mamy do czynienia z kontynuacją tego samego

postępowania, mimo że je prawomocnie już zakończono. Bez wątpienia przy

tym owa przeszkoda procesowa w skutkach swych idzie dalej niż brak skargi

(instancyjnej) uprawnionego podmiotu. W konsekwencji w ocenie Sądu

Najwyższego zachodzi tu inna obraza prawa w rozumieniu obecnego art. 523 §

1 k.p.k., polegająca na naruszeniu przesłanki rzeczy osądzonej w rozumieniu

art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (art.11 pkt 7 d.k.p.k.), ale nie w ujęciu art.101 § 1 pkt 3

k.p.k. Zatem z pewnością zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego ostać się nie

może.

Nie można jednak podzielić wniosku skarżącego, iżby Sąd Najwyższy w

trybie kasacji, jako stosujący odpowiednio przepisy o postępowaniu

odwoławczym (art. 519 k.p.k., art.462 d.k.p.k.), mógł - uchylając zaskarżony

wyrok sądu odwoławczego - jednocześnie pozostawić apelację, która

doprowadziła do niedopuszczalnego ponownego (drugiego) postępowania

odwoławczego na niekorzyść oskarżonego, bez rozpoznania (art. 430 k.p.k.,

art.379 d.k.p.k.). Te uprawnienia miał i ma bowiem - stosownie do powołanych

wyżej przepisów - jedynie sąd odwoławczy, a zgodnie z art. 519 k.p.k. przepisy

o

postępowaniu

odwoławczym

Sąd

Najwyższy

rzeczywiście

stosuje

odpowiednio ale tylko „do postępowania w trybie kasacji”, a więc do

procedowania w przedmiocie kasacji. Sugerowałoby to przekazanie sprawy, po

uchyleniu zaskarżonego wyroku, sądowi odwoławczemu do rozstrzygnięcia w

przedmiocie dopuszczalności wniesionej ongiś apelacji prokuratora na

niekorzyść oskarżonego, z możliwością zaskarżenia owej decyzji przez strony

(art.537 w zw. z art.430 k.p.k.). Skoro jednak, stosownie do art.537 § 2 k.p.k.,

po rozpoznaniu kasacji Sąd Najwyższy uchylając zaskarżony wyrok może

umorzyć postępowanie - jak należy rozumieć karne - to a maiori ad minus może

też umorzyć to postępowanie jedynie w tym jego stadium, które było już

niedopuszczalne. Jak bowiem wskazuje się zarówno w orzecznictwie SN, jak i

w doktrynie, przepis art.537 k.p.k., regulując kwestię rodzaju rozstrzygnięć sądu

kasacyjnego, nie zawiera zamkniętego ich katalogu (zob. wyrok SN z 10

kwietnia 1999r., III KKN 323/97, OSNKW 1999, nr 9-10, poz. 61 oraz np.

P.Hofmański, E.Sadzik, K.Zgryzek. Kodeks postępowania karnego. Komentarz,

Warszawa 1999, t. II, s.836; S.Zabłocki - w - J.Bratoszewsk i inni. Kodeks

postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 1998, t.II, s.714-715). Stąd też

dopuszcza się m.in. przekazanie sprawy, po uchyleniu wyroku, prokuratorowi

do uzupełnienia postępowania przygotowawczego, jak i umorzenie jedynie

postępowania kasacyjnego w razie ujawnieniu się w jego toku przeszkód

prawnych z art.17 § 1 k.p.k., np. w razie śmierci oskarżonego w postępowaniu

kasacyjnym prowadzonym w wyniku kasacji na jego niekorzyść czy

przedawnienia karalności (zob. jak wyżej oraz np. Z.Gostyński. Postępowanie

sądowe w sprawach o wykroczenia, Kraków 2000, s.112; T. Grzegorczyk.

Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2001,s.1223-1224). W

świetle powyższego możliwe jest zatem po uchyleniu zaskarżonego kasacją

wyroku sądu odwoławczego, umorzenie jedynie postępowania odwoławczego,

gdy to ono i tylko ono było niedopuszczalne. W ten sposób doprowadza się

szybko do tego, że funkcjonuje w świetle prawa jako prawomocny jedynie

poprzedni, niezaskarżony apelacją, wyrok sądu.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, uznając kasację za

zasadną, uchylił zaskarżony nią wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. i umorzył

postępowanie odwoławcze wywołane niedopuszczalną apelacją prokuratora

od wyroku Sądu Rejonowego w K..

Przewodniczący SSN: (Andrzej Deptuła)

Sędziowie SN: (Tomasz Grzegorczyk)

aw

f/jw

(Wiesław Kozielewicz)