Legislator Jurisprudence & Législation
IV KKN 324/97 Généré par l'IA

Supreme Court quashes appeal judgment for violating defendant's right to defense by holding trial absent defense.

Numéro de cause IV KKN 324/97
Autorité / Tribunal
Juridiction Pologne (PL)
Issue du litige Rejeté (Dismissed)

Synthèse Legislator

Généré par l'IA

The Supreme Court quashed the appeal judgment and remanded the case to the District Court for retrial. The defendant, B.B., was absent from the appeal hearing despite notifying the court of his medical leave and inability to attend. The Court ruled that holding the trial under these circumstances constituted a flagrant violation of the right to defense under Article 9 of the Criminal Procedure Code, as the defendant acted without a lawyer and the court failed to reschedule the hearing.

Regeste Legislator

Généré par l'IA

Art. 9 k.p.k. z 1969 r.; Art. 10 § 2 k.p.k. z 1969 r.: A criminal court must reschedule a hearing if a party justifies their absence with a medical certificate, as proceeding without them violates the fundamental right to defense.

Mots-clés

Généré par l'IA
right to defense medical leave criminal procedure code flagrant violation remand for retrial absence from trial unlawful proceeding

Dispositions légales citées

Généré par l'IA
Art. 9 k.p.k. z 1969 r.
zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 3 kpk z 1969 r. w zw. z art. 9 kpk z
Art. 10 § 2 k.p.k. z 1969 r.
i art. 10 § 2 kpk z 1969 r.
Art. 3 k.p.k. z 1969 r.
zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 3 kpk z 1969 r.

Jurisprudence citée

Généré par l'IA
V KKN 373/98
Supreme Court quashes appeal verdict for violating defendant's right to defense by holding trial in absentia.
II KKN 38/97
10 czerwca 1998 r., II KKN 38/97, zam.
III KKN 168/97
wyrok SN z dnia 1 grudnia 1997r., III KKN 168/97, zam.

Vous souhaitez savoir comment cet arrêt s'applique à votre dossier ?

Analysez cette décision avec la législation fédérale, le droit cantonal, la doctrine et la jurisprudence subséquente dans Legislator AI.

Ouvrir dans Legislator →

Texte complet

Sygn. akt IV KKN 324/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 października 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN

- Wiesław Kozielewicz (spr.)

Sędziowie: SN

- Halina Gordon – Krakowska

SO del. do SN

- Marek Pietruszyński

Protokolant: Kamila Różańska

po rozpoznaniu w dniu 17 października 2001 r.

sprawy B. B.

oskarżonego z art. 178 § 1 kk z 1969 r.

z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w C.

z dnia 28 października 1996 r., sygn. II Ka […]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w O.

z dnia 29 lipca 1996 r., sygn. II K […]

I. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego B. B.

przekazuje

Sądowi

Okręgowemu

w

C. rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;

do

ponownego

II. zasądza zwrot na rzecz oskarżonego B. B. kwoty 300 (trzysta)

złotych wniesionej przez niego opłaty od kasacji.

UZASADNIENIE

Oskarżyciel prywatny J. C. w akcie oskarżenia z dnia 23 grudnia 1995 r.

oskarżył B. B. o to że, w grudniu 1995 r. w Ż., woj. […], zniesławił go,

twierdząc na piśmie, że wykorzystywał on i wyłudzał bezlitośnie swoich

teściów, że jest człowiekiem zagrażającym swoim teściom i społeczeństwu,

że żyje z ludzkiej krzywdy, tj. o występek z art. 178 § 1 kk z 1969 r.

Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia 29 lipca 1996 r., sygn. akt II K […]

warunkowo umorzył postępowanie karne wobec B. B. określając okres próby

na rok oraz zobowiązał go do uiszczenia na rzecz Państwowego Domu

Dziecka w S. świadczenia w kwocie 300 złotych w terminie jednego miesiąca

od uprawomocnienia się orzeczenia, a także zasądził od niego opłatę sądową i

obciążył go kosztami postępowania oraz zasądził na rzecz oskarżyciela

prywatnego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w sprawie (k. 108 –

108v).

Powyższe orzeczenie zaskarżył oskarżony. B. B. zarzucił naruszenie

przepisów prawa materialnego, gdyż bezzasadnie umorzono postępowanie

karne nie biorąc pod uwagę faktu, że oskarżyciel J. C. popełnił przestępstwo z

art. 172 § 1 kk z 1969 r. i wniósł o zmianę wyroku, uchylenie zobowiązania

do uiszczenia na rzecz Państwowego Domu Dziecka w S. świadczenia

w kwocie 300 złotych, obciążenie oskarżyciela prywatnego kosztami

postępowania i zasądzenie od oskarżyciela prywatnego kwoty 600 złotych

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie.

Sąd Wojewódzki w C. wyrokiem z dnia 28 października 1996 r. ,

sygn. akt II Ka […] utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (k. 133).

Od powyższego wyroku kasację złożył obrońca oskarżonego. Skarżący

zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 3 kpk z 1969 r. w zw. z art. 9 kpk z

1969 r. i art. 10 § 2 kpk z 1969 r. przez naruszenie prawa oskarżonego do

obrony, na skutek rozpoznania apelacji pod nieobecność oskarżonego,

pomimo, że przed terminem rozprawy apelacyjnej powiadomił on pisemnie

Sąd Wojewódzki w C. o swojej chorobie i niemożności stawiennictwa.

W oparciu o tak sformułowany zarzut Autor kasacji wniósł o uchylenie

obydwu wyroków i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w O.

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Kasacja, o ile wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w C.,

zasługuje na uwzględnienie.

Wśród norm prawa karnego procesowego znajdują się takie, które mają

naczelne, podstawowe znaczenie dla całego systemu postępowania karnego i

tym samym spełniają nadrzędną rolę w stosunku do pozostałych norm.

Niewątpliwie normą taką jest zasada prawa oskarżonego do obrony. W

doktrynie podnosi się, że zasada ta winna być rozpatrywana w dwóch

aspektach: obrony formalnej – jako działalność obrońcy oskarżonego w

procesie, i obrony materialnej – jako działalność obrończą samego

oskarżonego, który może realizować swoje prawa w toku całego procesu, we

wszystkich jego fazach, a zatem również przed sądem odwoławczym.

Zgodnie z treścią art. 403 § 2 kpk z 1969 r. (analogicznie art. 453 § 2 kpk

z 1997 r.) w rozprawie odwoławczej mają prawo wziąć udział strony i

realizować swoje uprawnienia poprzez składanie wyjaśnień, oświadczeń i

wniosków zarówno ustnie, jak i na piśmie. Korzystanie z tych uprawnień

przez oskarżonego jest właśnie jednym z przejawów omawianej zasady prawa

oskarżonego

do

obrony.

Ustawodawca

dla

zapewnienia

warunków

rzeczywistego wykorzystania tego prawa wprowadził odpowiednią regulację

w kpk (por. art. 102 § 2 kpk z 1969 r.). Z brzmienia powołanego przepisu

wynika, iż czynności procesowej nie przeprowadza się, jeżeli osoba

uprawniona do wzięcia w niej udziału nie stawiła się, a zachodzi uzasadnione

przypuszczenie,

że

niestawiennictwo

wynikło

z

powodu

przeszkód

żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn. Rozumując a minori ad

maius należy przyjąć, że odstąpienie od przeprowadzenia czynności

procesowej staje się tym bardziej konieczne, jeżeli osoba uprawniona

usprawiedliwiła swoją nieobecność obiektywną niemożnością stawiennictwa

w czasie i miejscu wyznaczonym przez organ procesowy ( por. wyrok SN z

dnia 12 stycznia 2000r, V KKN 373/98, zam. Prok. i Pr. 2001, z. 5, poz. 9).

W niniejszej sprawie oskarżony B. B. działał w procesie bez obrońcy.

Przed terminem rozprawy apelacyjnej pismem z dnia 25 października 1996 r.

poinformował Sąd, że nie będzie mógł uczestniczyć w rozprawie w dniu

28 października 1996 r., gdyż jest na zwolnieniu lekarskim, i dołączył

stosowne zaświadczenie z poradni (k. 129). Rozprawa przed Sądem

Wojewódzkim w C. odbyła się mimo to zgodnie z wcześniejszym

zarządzeniem tj. 28 października 1996 r., czyli pod nieobecność oskarżonego.

Zdaniem Sądu Najwyższego przeprowadzenie rozprawy w zaistniałej

sytuacji stanowi rażące naruszenie prawa do obrony, a mianowicie art. 9 kpk

z 1969 r., skutkowało bowiem ograniczeniem prawa oskarżonego do obrony

co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku (por. wyrok SN z dnia

10 czerwca 1998 r., II KKN 38/97, zam. Prok. i Pr. 1998, z.11-12, poz.13;

wyrok SN z dnia 1 grudnia 1997r., III KKN 168/97, zam. Prok. i Pr. 1998,

z.4, poz.7).

W ocenie Sądu Najwyższego skierowane do Sądu Wojewódzkiego w C.

pismo oskarżonego należało potraktować jako wniosek o odroczenie

rozprawy. Oskarżony w pisemnym oświadczeniu nie sygnalizował bowiem

wyłącznie swojej nieobecności, ale tłumaczył jej powody dołączając –

co najważniejsze – odpowiednie zaświadczenie. Zatem z całokształtu

okoliczności, w tym też biorąc pod uwagę, że B. B. działał bez udziału

obrońcy, trzeba było z tego faktu wyciągnąć wniosek, iż oskarżony chce być

obecny na rozprawie odwoławczej i w związku z tym celem umożliwienia mu

obecności odroczyć termin rozprawy odwoławczej.

Opisane uchybienie Sądu Wojewódzkiego w C. musiało skutkować

uchyleniem wydanego orzeczenia i przekazaniem temuż Sądowi sprawy

do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W niniejszej

sprawie, jak trafnie w kasacji podnosi obrońca oskarżonego, doszło bowiem

do naruszenia podstawowej zasady procesu karnego – prawa do obrony,

zasady zagwarantowanej zarówno w ustawie kodeks postępowania karnego

jak i w Konstytucji RP.

Z tych wszystkich powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

Przewodniczący SSN: (Wiesław Kozielewicz)

Sędziowie SN: (Halina Gordon - Krakowska)

aw

f/jw

(Marek Pietruszyński)