Legislator Jurisprudence & Législation
IV KKN 30/98 Généré par l'IA

Criminal appeal dismissed; Court quashed verdict due to procedural flaws in osmological dog experiment.

Numéro de cause IV KKN 30/98
Autorité / Tribunal
Juridiction Pologne (PL)
Issue du litige Partiellement admis (Partially Allowed)

Synthèse Legislator

Généré par l'IA

The Supreme Court quashed the lower court's conviction and remanded the case for retrial. The defendant argued that the osmological dog experiment used as evidence violated procedural rules and lacked scientific validity. The Court agreed, ruling that the experiment was conducted without a formal expert opinion and failed to meet established standards for such forensic tests.

Regeste Legislator

Généré par l'IA

Art. 208 kk z 1969 r.; Art. 17 ust. 1 k.r.s.; The conviction based on an osmological dog experiment is invalid if the procedure violates statutory requirements for expert opinions or fails to adhere to established scientific standards for such evidence.

Mots-clés

Généré par l'IA
osmological dog experiment criminal appeal procedure expert opinion requirement forensic evidence standards procedural violation remand for retrial scientific validity of evidence

Dispositions légales citées

Généré par l'IA
Art. 208 kk z 1969 r.
uznania oskarżonego za winnego popełnienia czynu z art. 208 kk z 1969 r.;
Art. 17 ust. 1 k.r.s.

Vous souhaitez savoir comment cet arrêt s'applique à votre dossier ?

Analysez cette décision avec la législation fédérale, le droit cantonal, la doctrine et la jurisprudence subséquente dans Legislator AI.

Ouvrir dans Legislator →

Texte complet

Sygn. akt IV KKN 30/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 stycznia 2002 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mieczysław Młodzik (przewodniczący)

SSN Marian Buliński (sprawozdawca)

SSN Feliks Tarnowski

Protokolant Wanda Ciszewska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Stefana Szustakiewicza

w sprawie A. M.,

skazanego z art. 208 kk,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 16 stycznia 2002 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego,

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 30 września 1997 r., sygn. akt: IV Ka […]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.

z dnia 29 marca 1997 r., sygn. akt: II K […]

1. uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok

Sądu Rejonowego w K. i sprawę przekazuje temu Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania;

2. zarządza zwrot na rzecz A. M. kwoty 300 złotych uiszczonej

tytułem opłaty kasacyjnej.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 7 czerwca 1996 r. (II K […])

A. M. został skazany za popełnienie przestępstwa określonego w art. 208 kk

z 1969 r. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata oraz na karę

1000 złotych grzywny.

Apelację od tego wyroku złożył obrońca oskarżonego zarzucając temuż

orzeczeniu:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, przez

przyjęcie, że materiał dowodowy zebrany w sprawie jest wystarczający do

uznania oskarżonego za winnego popełnienia czynu z art. 208 kk z 1969 r.;

2. obrazę przepisów postępowania, przez oddalenie wniosków dowodowych

obrońcy o przesłuchanie świadków, ustalenie wyników eksperymentów

daktyloskopijnych oraz powtórzenia eksperymentu z puszką zapachową;

3. obrazę przepisów prawa materialnego – art. 208 kk z 1969 r..

Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 25 października 1996 r.

(IV Ka […]) uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd ten stwierdził, iż „niebagatelne znaczenie w sprawie miał sam

protokół użycia psa tropiącego oraz eksperyment osmologiczny” i dlatego m.in.

wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien

ponowić przeprowadzone dowody oraz poddać je wszechstronnej i wnikliwej

ocenie.

Sąd pierwszej instancji nie powtórzył eksperymentu osmologicznego, lecz

przesłuchał w charakterze świadków osoby ten eksperyment przeprowadzające.

Wyrokiem z dnia 24 marca 1997 r. (II K […]) Sąd Rejonowy w K.

skazał A. M. za popełnienie przestępstwa określonego w art. 208 kk z 1969 r.

na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem

jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata oraz na karę 1000 złotych

grzywny.

Apelację od tego wyroku złożył obrońca oskarżonego zarzucając temuż

orzeczeniu:

1. błąd w ustaleniach faktycznych, przez przyjęcie, że materiał dowodowy

zebrany w sprawie jest wystarczający do uznania oskarżonego za winnego

popełnienia czynu z art. 208 kk (z 1969 r. dopisek SN);

2. obrazę przepisów postępowania m.in. przez oddalenie wniosków obrony o

przeprowadzenie ponownego eksperymentu osmologicznego;

3. obrazę prawa materialnego – art. 208 kk z 1969 r.

Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 30 września 1997 r. (IV Ka […])

utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego zarzucając temu

orzeczeniu:

1. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego m.in. przez „pominięcie

wniosków

dowodowych

obrony

zmierzających

do

wykazania,

że

eksperyment osmologiczny został wykonany błędnie”;

2. rażące naruszenie prawa materialnego – art. 208 kk z 1969 r.

W oparciu o to skarżący wniósł „o uniewinnienie skazanego względnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji

do ponownego rozpoznania”.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja obrońcy skazanego jest zasadna. Bezsporne jest bowiem, iż

sprawa ma charakter poszlakowy, a kluczowe znaczenie ma eksperyment

osmologiczny. Obrona od początku kwestionowała sposób przeprowadzenia

tego dowodu i postulowała jego powtórzenie. Za potrzebą ponownego

przeprowadzenia

eksperymentu

osmologicznego

wypowiedział

się

sąd

odwoławczy w wyroku z dnia 25 października 1996 r. (IV Ka […]).

Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy tego dowodu

nie powtórzył.

Zarzutem kolejnej apelacji była m.in. obraza przepisów postępowania,

przez oddalenie wniosków obrony o ponowne przeprowadzenie eksperymentu

osmologicznego. Jak wynika z protokołu rozprawy apelacyjnej (k. 176 odw.)

także prokurator wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Sąd

odwoławczy

poczynił

rozważania

dotyczące

wiarygodności

eksperymentu osmologicznego, jednakże wyprowadził błędne wnioski, iż

ów eksperyment przeprowadzono prawidłowo, czym Sąd ten naruszył

art. 406 § 2 kpk (zarzut kasacji wynikający z jej uzasadnienia).

Zgodnie bowiem z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. wyrok SN

z 5 listopada 1999 r. – V KKN 440/99 – OSNKW 1999/11-12/76) „o ile sama

czynność zabezpieczenia tzw. środka zapachowego może nastąpić nawet

w trybie art. 308 § 1 kpk, o tyle badanie osmologiczne powinno być

przeprowadzone w formie ekspertyzy, a w konsekwencji powinno ono być

poprzedzone postanowieniem o powołaniu biegłego i powinno być zakończone

wydaniem opinii biegłego (art. 193 i nast. kpk)”.

Eksperyment osmologiczny przeprowadzony w niniejszej sprawie nie

spełnia tych wymogów, gdyż przeprowadzono go bez wydania postanowienia o

powołaniu biegłego i bez przyjęcia opinii biegłego, a nawet przeprowadzono go

przed wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutu podejrzanemu.

Omawiany eksperyment osmologiczny nie spełnia także przesłanek

merytorycznych poprawnego przeprowadzenia tego rodzaju dowodu.

Dla zminimalizowania możliwości błędu przy ekspertyzie osmologicznej

należałoby kierować się niżej wymienionymi zasadami:

1. właściwie dobrać grupę dawców zapachów do eliminacji (niezbędne jest to,

aby nie była to grupa pod względem zapachowym jednorodna, a różna od

oskarżonego); konieczne jest też sporządzenie takiej dokumentacji czynności

pobrania

porównawczych

śladów

zapachowych,

aby

sąd

posiadał

wiadomości o osobach dawców śladów porównawczych (tak jak posiada

wiadomości o tzw. osobach przybranych do czynności okazania);

2. zapachy porównawcze do eliminacji, pochodzące od osób przybranych i

zapach od oskarżonego powinny być pobrane mniej więcej równocześnie i tą

samą metodą;

3. osoby znajdujące się w czasie rozpoznawania przez psa w zasięgu jego

zmysłów (wzroku, słuchu, węchu), a w szczególności jego przewodnik, nie

mogą znać miejsca usytuowania śladu porównawczego w szeregu

selekcyjnym,

a

okoliczność

ta

winna

być

w

należyty

sposób

udokumentowana;

4. w czasie rozpoznawania powinny być przeprowadzone dwie „próby puste”

(pierwsza polegająca na tym, iż w szeregu selekcyjnym nie ustawia się śladu

porównawczego, tj. pobranego od podejrzanego, druga zaś polegająca na

tym, iż ślad porównawczy znajduje się w szeregu selekcyjnym, za to zamiast

śladu dowodowego, pochodzącego z miejsca zdarzenia, psu daje się do

nawęszenia tzw. ślad pusty, nie zawierający żadnego zapachu), ewentualnie

także i tzw. próba „atrakcyjności zapachu” (rezultaty owych prób pustych

powinny być udokumentowane z taką samą starannością, jak rezultaty próby

ostatecznej);

5. wielość prób powtarzanych po zmianie kolejności śladów w szeregu

selekcyjnym

ma

już

drugorzędne

znaczenie,

albowiem

pies

raz

rozpoznawszy ślad będzie go już rozpoznawał w kolejnych próbach

(podobnie, jak świadek rozpoznający w trakcie okazania, po pierwszym

zetknięciu się z osobą, którą rozpoznał jako sprawcę); tym samym już dwie

próby wystarczą do przekonania się, czy pies jest pewien swego rozpoznania

i czy przy wskazaniu opierał się istotnie na śladzie zapachowym, a nie

kierował się miejscem śladu zapachowego w szeregu;

6. rozpoznania powinny dokonywać niezależnie od siebie dwa psy, mające

aktualny atest.

Dopiero

staranne

zachowanie

wszystkich

wypracowanych

przez

kilkuletnią praktykę i zalecanych w piśmiennictwie standardów prowadzenia

badań osmologicznych upoważnia do poglądu, iż w świetle zasady swobodnej

oceny dowodów skazanie może być oparte na ekspertyzie osmologicznej, jako

dowodzie obciążającym.

Z tych powodów uznając, że w przedmiotowej sprawie przeprowadzony

eksperyment osmologiczny nie spełnia przedstawionych standardów należało

oparte na nim wyroki uchylić i sprawę przekazać sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania.

Przewodniczący: SSN (Mieczysław Młodzik)

Sędziowie: SN (Marian Buliński)

SN (Feliks Tarnowski)

aw

f/es