Legislator Jurisprudence & Législation
IV KK 766/18 Généré par l'IA

Supreme Court overturned lower court ruling on child support omission crime due to new law not depenalizing the act.

Numéro de cause IV KK 766/18
Autorité / Tribunal
Juridiction Pologne (PL)
Issue du litige Partiellement admis (Partially Allowed)

Synthèse Legislator

Généré par l'IA

The Supreme Court overturned the lower court's decision to dismiss the prosecution against a defendant who failed to pay child support. The defendant argued that a new law enacted after his conviction depenalized his omission of the statutory support obligation. The court rejected this, ruling that the act remained criminal because the underlying duty to support existed under the old law and was not eliminated by the new legislation.

Regeste Legislator

Généré par l'IA

Art. 209 § 1 k.k.; Art. 4 § 4 k.k.: A new law does not depenalize an act committed under an old law if the act constitutes a crime under both the old and new statutes.

Mots-clés

Généré par l'IA
child support obligation omission crime depentalization retroactive law statutory duty adaptation de la peine révision du jugement pénal modification de la demande

Dispositions légales citées

Généré par l'IA
Art. 209 § 1 k.k.
P.‎skazanego z art. 209 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 14 lutego 2019 r.,‎kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego‎od postanowienia Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn.
Art. 4 § 4 k.k.
II K […], na mocy art. 4 § 4 k.k. w zw.
Art. 433 § 1 k.p.k.
art. 433 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 440 k.p.k.
z art. 440 k.p.k., polegające na „przeprowadzeniu nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco niesprawiedliwego postanowienia Sądu I instancji bowiem wydanego z rażącą obrazą art.
art. 209 § 1 k.k
P.‎skazanego z art. 209 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 14 lutego 2019 r.,‎kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego‎od postanowienia Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn.
art. 70 § 1 k.k
art. 4 § 4 k.k
II K […], na mocy art. 4 § 4 k.k.
art. 433 § 1 k.p.k
art. 440 k.p.k
z art. 440 k.p.k., polegające na „przeprowadzeniu nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco niesprawiedliwego postanowienia Sądu I instancji bowiem wydanego z rażącą obrazą art.
art. 394 § 2 k.p.k
II K […], ugoda ta została zarządzeniem przewodniczącej ujawniona bez odczytywania na mocy art. 394 § 2 k.p.k.

Jurisprudence citée

Généré par l'IA
Généré par l'IA

Vous souhaitez savoir comment cet arrêt s'applique à votre dossier ?

Analysez cette décision avec la législation fédérale, le droit cantonal, la doctrine et la jurisprudence subséquente dans Legislator AI.

Ouvrir dans Legislator →

Texte complet

Sygn. akt IV KK 766/18 POSTANOWIENIE Dnia 14 lutego 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)‎SSN Andrzej Siuchniński‎SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca)Protokolant Małgorzata Gierczak przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jacka Radoniewicza,‎w sprawie T. P.‎skazanego z art. 209 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 14 lutego 2019 r.,‎kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego‎od postanowienia Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt IV Kz […]‎utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II K […], uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. II K […], T. P. został uznany za winnego tego, że „w okresie od 1 maja 2015 r. do 15 czerwca 2016 r. w K., uporczywie uchylał się od ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki poprzez niełożenie na utrzymanie swojej małoletniej córki Z. P., przez co naraził ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych”, tj. przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. i za to wymierzył mu na mocy art. 209 § 1 k.k. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres 2 lat próby, zobowiązując oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie małoletniej córki Z.

P..Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 17 października 2017 r., sygn. II K […], na mocy art. 4 § 4 k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. stwierdzono zatarcie skazania z mocy prawa wobec T. P., skazanego wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 lutego 2017 r. Postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt IV Kz […], postanowienie to utrzymano w mocy.Od powyższego prawomocnego orzeczenia kasację wniósł Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny, zarzucając mu rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na „przeprowadzeniu nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco niesprawiedliwego postanowienia Sądu I instancji bowiem wydanego z rażącą obrazą art. 209 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2017 r. w zw. z art. 4 § 4 k.k., tj. postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 17 października 2017 r., sygn.

II K […], w którym wyrażono błędny pogląd prawny, że w wyniku nowelizacji Kodeksu karnego, dokonanej ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r.. poz. 952), nastąpiła dekryminalizacja przestępczego zachowania skazanego T. P., polegającego na niewykonywaniu obowiązku alimentacyjnego, którego źródłem jest ustawa, co w konsekwencji skutkowało zatarciem z mocy prawa skazania wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 lutego 2017 r., sygn.

II K […], za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k., podczas gdy zarówno przed dniem 31 maja 2017 r., jak i po tej dacie, ustawa nadal stanowi źródło obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 209 § 1 k.k., a jedynie określenie jego wysokości musi być skonkretyzowane w orzeczeniu sądowym, ugodzie zawartej przed Sądem albo innym organem lub w innej umowie, co w odniesieniu do T. P. nastąpiło na podstawie ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w K., Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 kwietnia 2009 r. o sygn. III RC […].Podnosząc powyższe zarzuty, Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 17 października 2017 r.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się zasadna.

W świetle dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości że „Zarówno przed zmianą art. 209 § 1 KK, dokonaną ustawą z dnia 23 marca 2017 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017 r. poz. 952), jak i po nowelizacji, ustawa stanowi jedno ze źródeł obowiązku alimentacyjnego, z tym że od dnia 31 maja 2017 r. obowiązek ten musi być skonkretyzowany co do jego wysokości w orzeczeniu sądowym, ugodzie zawartej przed sądem albo innym organem albo w innej umowie (postanowienie SN z 25 stycznia 2018 r., I KZP 10/17).

Po dokonaniu ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2017 r. poz. 952) zmian w art. 209 § 1 k.k. ustawodawca nie odwołuje się już co prawda do źródeł obowiązku alimentacyjnego (nie wskazuje ich w tym przepisie wprost), zastrzega jedynie, że obowiązek taki ma być określony co do jego wysokości w orzeczeniu sądowym, ugodzie zawartej przed sądem albo innym organem albo w innej umowie. Fakt ten nie oznacza jednak, że nastąpiła dekryminalizacja wszystkich zachowań polegających na niewykonywaniu obowiązku alimentacyjnego, którego źródłem jest ustawa.

Częściowa dekryminalizacja nastąpiła jedynie w odniesieniu do takich zachowań sprawców, będących zobowiązanymi na podstawie ustawy do łożenia na utrzymanie osoby najbliższej, wobec których obowiązek alimentacyjny nie został określony co do jego wysokości w orzeczeniu sądu, ugodzie lub umowie. W pozostałej części, w odniesieniu do wynikającego z ustawy obowiązku alimentacyjnego, przestępność takich zachowań nie uległa zniesieniu. Kryminalizacją obecnie objęte są więc także takie sytuacje, w których niewykonywany obowiązek alimentacyjny wynika z ustawy.

W odróżnieniu jednak od poprzedniego stanu prawnego, nie każde uchylanie się od takiego ustawowego obowiązku (przy założeniu spełnienia pozostałych znamion) będzie stanowiło przestępstwo, a tylko takie, gdy ustawowy obowiązek został skonkretyzowany co do jego wysokości (postanowienie SN z 9 maja 2018 r., sygn. akt. IV KK 79/18).Wbrew stanowisku zajętemu przez sądy orzekające w niniejszej sprawie koncepcja "depenalizacji retrospektywnej", opierająca się tylko i wyłącznie na ustalonych w wyroku skazującym znamionach odpowiadających dotychczasowemu brzmieniu przepisu, nie tylko nie znajduje podstaw w treści art. 4 § 4 k.k., ale prowadzić musi do rozwiązań absurdalnych, niedających się zaakceptować z punktu widzenia aksjologicznego.

Porównaniu z punktu widzenia art. 4 § 4 k.k. podlega bowiem nie zespół ustawowych znamion określony w obu ustawach, a to czy konkretne przestępstwo (rozumiane jako zachowanie będące zdarzeniem historycznym), którego dotyczy prawomocny wyrok, jest nadal zabronione przez ustawę, która weszła w życie po uprawomocnieniu się orzeczenia. Bez znaczenia pozostaje więc to, czy opis czynu przypisanego odpowiada znamionom typu czynu zabronionego określonym w nowej ustawie tak długo, jak długo konkretne zachowanie w całości realizuje znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary zawarte zarówno w starej jak i nowej ustawie (postanowienie SN z 25 stycznia 2018 r., I KZP 10/17).Podobnie wskazał SN w wyroku z 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV KK 35/18, że „Skoro, co do zasady, źródłem obowiązku alimentacyjnego – i to samoistnym – pozostaje nadal ustawa, to jest art. 128 – 132 oraz art. 141, art. 144 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w których obowiązkiem tym obciążono krewnych w linii prostej, rodzeństwo, małżonków, przysposabiających i powinowatych – w zakresie i kolejności ustalonych w tych przepisach, to zamieszczanie w opisie czynu z art. 209 § 1 KK informacji, że chodziło o obowiązek określony „co do wysokości orzeczeniem sądowym”, nie jest w perspektywie art. 413 § 2 KPK niezbędne.

Niemniej konieczne jest – co trzeba silnie zaakcentować – dokonanie ustalenia, że wysokość tego obowiązku alimentacyjnego została określona konkretnym orzeczeniem sądowym, ugodą czy umową. Ustalenie w tym zakresie może wynikać albo wprost z pisemnego uzasadnienia wyroku, albo z niebudzących wątpliwości dokumentów stanowiących poprawnie ujawniony materiał dowodowy”.W niniejszej sprawie do czynienia mamy z taką właśnie sytuacją. Jak wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. II K […], T.

P. dopuścił się przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., polegającego na uporczywym uchylaniu się w okresie od 1 maja 2015 r. do 15 czerwca 2016 r. od ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki poprzez niełożenie na utrzymanie swojej małoletniej córki Z. P.. Jednocześnie nie może budzić wątpliwości, że w sprawie tej obowiązek ten został jednoznacznie ustalony w oparciu o istniejącą w chwili orzekania ugodę zawartą przed Sądem Rejonowym w K., Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt III RC […], w której T.

P. zobowiązał się płacić alimenty na rzecz małoletniej Z. P. w kwocie 350 zł miesięcznie (k. 22 akt II K […]). Jak wynika z protokołu rozprawy przed Sądem Rejonowym w K. z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. II K […], ugoda ta została zarządzeniem przewodniczącej ujawniona bez odczytywania na mocy art. 394 § 2 k.p.k. i zaliczona w poczet materiału dowodowego sprawy. W świetle powyższych ustaleń przyjęcie przez Sąd Rejonowy w K., że w wyniku nowelizacji art. 209 k.k. czyn z art. 209 § 1 k.k., przypisany skazanemu na mocy prawomocnego wyroku tego Sądu o sygn. akt II K […] nie jest już zabroniony pod groźbą kary, w sposób oczywisty narusza dyspozycję art. 209 § 1 i § 1a k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2017 r. i w tej sytuacji przyjęcie, że nastąpiła jego depenalizacja w rozumieniu art. 4 § 4 k.k. stanowi rażące naruszenie art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 4 k.k. i ma wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji.