Supreme Court dismissed appeal on procedural grounds regarding mandatory defendant presence in misdemeanor trials.
Synthèse Legislator
Généré par l'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's cassation appeal as obviously unfounded, upholding the lower court's conviction for a misdemeanor. The defense argued that the defendant's mandatory presence at the main trial was violated, citing a medical certificate of incapacity. The court ruled that no specific judicial decision ordering mandatory attendance was issued, meaning the defendant's absence did not constitute a procedural violation under the transitional provisions of the Criminal Procedure Code.
Regeste Legislator
Généré par l'IAArt. 374 § 1 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.; Art. 385 k.p.k.; Art. 386 k.p.k.; Art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego; The presence of the accused in misdemeanor trials is mandatory only if a specific judicial decision orders it; absence without such a decision does not constitute a procedural violation.
Mots-clés
Généré par l'IADispositions légales citées
Généré par l'IAJurisprudence citée
Généré par l'IADécisions connexes
Généré par l'IATexte complet
Sygn. akt IV KK 727/19 POSTANOWIENIE Dnia 16 października 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie A. S., skazanego za czyn z art. 296 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 października 2020 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt II AKa (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt III K (…) p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego A. S. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt III K (…) A. S., został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 296 § 1 k.k. w zw. z art. 296 § 2 k.k. w zw. z art. 296 § 3 k.k. w zw. z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za który wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 500 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 200 zł (pkt I). Nadto, na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., wykonanie orzeczonej wobec A.
S. kary pozbawienia wolności Sąd warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 5 lat (pkt II). W pkt III wyroku zawarto rozstrzygnięcie o kosztach. Od powyższego wyroku apelacje wnieśli obrońcy oskarżonego. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt II AKa (…) Sąd Apelacyjny w (…) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Kwestionując powołany wyżej wyrok Sądu II instancji obrońca skazanego A. S. wywiódł kasację na korzyść skazanego, w której zarzucił:„I. obrazę przepisów postępowania, tj.:- art. 374 § 1 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2015 r. poprzez przedstawienie zarzutów oskarżenia i odczytanie wyjaśnień oskarżonego podczas rozprawy głównej w dniu 30 września 2016 r., podczas gdy obecność oskarżonego na rozprawie głównej była obowiązkowa, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.;- art. 6 k.p.k. w zw. z art. 389 § 1 k.p.k. i art. 401 k.p.k. poprzez naruszenie prawa do obrony oskarżonego A.
S. i rozpoczęcie przewodu sądowego oraz odczytanie protokołu wyjaśnień oskarżonego złożonych w postępowaniu przygotowawczym, a to wobec «nieusprawiedliwionego jego niestawiennictwa na rozprawę» i niezarządzenie w dniu 30.09.2016 r. przerwy w rozprawie w sytuacji, gdy obrońca oskarżonego przedłożył zaświadczenie lekarskie nr (…) wydane przez lekarza sądowego, z którego wynikało, że na podstawie przeprowadzonego w dniu 27.09.2016 r. badania niezdolność oskarżonego do stawiennictwa na rozprawie potrwa do 30.09.2016 r., co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.,II. rażące naruszenie prawa materialnego, tj.:- art. 296 § 1 k.k. w zw. z art. 296 § 2 k.k. w zw. z art. 296 § 3 k.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały spełnione znamiona przedmiotowe tego przestępstwa w postaci powstania znacznej szkody majątkowej w wysokości 11 532 178 złotych, albowiem umowa przenosząca własność nieruchomości z dnia 9 sierpnia 2010 r. była nieważna od dnia jej zawarcia z uwagi na brak causa czynności prawnej i nie powstał skutek prawny w postaci przeniesienia własności nieruchomości i wyrządzenia szkody majątkowej w wielkich rozmiarach.”Podnosząc powyższe zarzuty obrońca skazanego wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w (…) oraz Sądu Okręgowego w K. i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu II instancji oraz Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Obrońca wniósł także o zasądzenie na rzecz skazanego kosztów obrony. W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w K. wniósł o jej oddalanie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście bezzasadna, zaś zawarte w niej zarzuty inne niż zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, są niedopuszczalne i z tego względu nie mogą stać się przedmiotem badania przez Sąd Najwyższy. Z jasnego brzmienia art. 523 § 2 i 4 k.p.k. wynika bowiem, że w przypadku skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, kasacja strony może zostać wniesiona jedynie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.
Tego rodzaju uchybienie wskazano w zarzucie pierwszym kasacji, toteż tylko ten zarzut został rozpoznany i okazał się niezasadny w stopniu oczywistym. Celem uzasadnienia tego stanowiska warto skrótowo zaprezentować przebieg postępowania w sprawie. Z akt sprawy wynika, że od daty wpływu aktu oskarżenia do Sądu Okręgowego w dniu 19 lutego 2014 r., A. S. nie stawiał się notorycznie na wyznaczone terminy rozpraw. Do dnia 30 września 2016 r. nie stawił się ani razu na rozprawę, będąc o jej terminie prawidłowo zawiadomionym. Nieobecność miała wynikać ze stanu zdrowia udokumentowanego wystawionymi przez lekarza sądowego zaświadczeniami o niezdolności do uczestnictwa w rozprawach.
W związku z zaistniałą sytuacją, Sąd Okręgowy podjął próbę weryfikacji przedkładanych zaświadczeń lekarskich, następnie dopuścił dowód z opinii Zakładu Medycyny Sądowej CM U[…] na okoliczność stanu zdrowia oskarżonego i możliwości jego udziału w postępowaniu sądowym. A. S. nie stawił się na badania dobrowolnie. Dopiero zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie umożliwiło przebadanie go i wydanie opinii przez biegłych. Z treści opinii wynika, że skazany był zdolny do udziału w czynnościach procesowych i stawiennictwa na rozprawach przed sądem (k. 364 – koperta z opinią).
Przechodząc do kwestionowanego terminu rozprawy z dnia 30 września 2016 r. należy zauważyć, że zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. wyznaczono termin rozprawy, o którym A. S. został prawidłowo zawiadomiony. Zawiadomienie odebrał osobiście w dniu 16 września 2016 r. W dniu 30 września 2016 r. Sąd Okręgowy nie uwzględnił kolejnego wniosku obrońcy o odroczenie rozprawy, uznając, że obecność A. S. była nieobowiązkowa. Na rozprawie zwięźle przedstawiono zarzuty i na podstawie art. 389 § 1 k.p.k. odczytano część wyjaśnień oskarżonego.
Tego dnia do Sądu stawił się substytut obrońcy z wyboru (k. 373 – 374). Zauważyć należy, że po dniu 1 lipca 2015 r. tylko w sprawach o zbrodnie obecność oskarżonego na rozprawie głównej podczas czynności, o których mowa w art. 385 k.p.k. i art. 386 k.p.k., jest obowiązkowa z mocy prawa. W innych wypadkach konieczne jest wydanie przez przewodniczącego składu orzekającego lub sąd odrębnej decyzji procesowej (odpowiednio zarządzenia lub postanowienia) ze wskazaniem czynności związanych z przebiegiem rozprawy głównej, w których udział oskarżonego jest obowiązkowy.
Analizując treść protokołów rozpraw nie stwierdzono by Przewodniczący składu orzekającego lub Sąd wydał decyzję procesową, z której wynikałby obowiązek stawiennictwa oskarżonego na rozprawę. Nie ma zatem racji obrońca skazanego, że obecność ówczesnego oskarżonego na rozprawie głównej w dniu 30 września 2016 r. była obowiązkowa. Wręcz przeciwnie, jak już wspomniano, z dniem 1 lipca 2015 r. w sprawach o występki obecność oskarżonego na rozprawie stała się fakultatywna poza sytuacją, w której przewodniczący lub sąd uzna taką obecność za obligatoryjną.
Jak już wykazano, w tej sprawie nie miało miejsca wydanie decyzji procesowej zobowiązującej oskarżonego do udziału w rozprawie. Stosowanie art. 374 § 1 k.p.k. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1247) w sprawie skarżącego wynika z jednoznacznego brzmienia art. 36 wspomnianej ustawy nowelizującej. Przepis ten nie wymienia art. 374 § 1 k.p.k. wśród przepisów, które stosuje się w brzmieniu dotychczasowym do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Z przepisów przejściowych wspomnianej ustawy nowelizującej wynika, że ustawodawca nie przyjął rozwiązania, iż postępowania karne toczą się w określonym czasie według "starych" lub "nowych" przepisów procesowych, lecz wprowadził system "hybrydowy". Oznacza to, że sprawy, w których wniesiono akty oskarżenia przed dniem 1 lipca 2015 r. (jak w rozpatrywanej sprawie) generalnie toczą się według dotychczasowych przepisów procesowych, ale z wyjątkami, którymi są między innymi przepisy o obecności oskarżonego na rozprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2015 r., III KK 375/14; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2018 r., II KK 472/18; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2019 r., II KK 9/19).
W tych okolicznościach stanowisko obrońcy skazanego o zaistnieniu w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., jest nietrafne. Tej oceny w żadnym razie nie zmienia powołany obszernie w kasacji pogląd D. L., Autora glosy do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2015 r., III KK 375/14. Jest to pogląd niesłuszny, błędnie interpretujący przepisy przejściowe wspomnianej nowelizacji k.p.k. Wobec tego, że pierwszy zarzut kasacyjny okazał się bezzasadny i ostatecznie nie potwierdził istnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jak również wobec niedopuszczalności pozostałych zarzutów kasacji, wynikającej z brzmienia art. 523 § 2 k.p.k., należało oddalić kasację obrońcy jako oczywiście bezzasadną.
O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k., obciążając nimi skazanego A. S. . Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji postanowienia.