Legislator Jurisprudence & Législation
IV KK 644/19 Généré par l'IA

Supreme Court dismisses appeal as groundless due to lack of mandatory defense requirement under Art. 79 § 2 of Criminal Procedure Code.

Numéro de cause IV KK 644/19
Autorité / Tribunal
Juridiction Pologne (PL)
Issue du litige Rejeté (Dismissed)

Synthèse Legislator

Généré par l'IA

The Supreme Court dismissed the defense's cassation appeal as obviously groundless, ruling that the defendant did not require a mandatory defense lawyer. The lower courts failed to appoint a mandatory defender despite the defendant's request, but the Supreme Court found no statutory grounds for such an appointment since the defendant actively participated in proceedings and did not demonstrate mental incapacity or life imprudence. Consequently, the court held that the absence of a mandatory defender did not violate the right to defense under Article 439 § 1(10) of the Criminal Procedure Code.

Regeste Legislator

Généré par l'IA

Art. 79 § 2 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. - A mandatory defense lawyer must be appointed only when the accused's life imprudence, mental impairment, or other circumstances make defense practically impossible; mere psychological state or lack of evidence does not trigger this obligation.

Mots-clés

Généré par l'IA
mandatory defense lawyer Criminal Procedure Code right to defense mental impairment life imprudence cassation appeal discretionary defense moyens de preuve médicaux

Dispositions légales citées

Généré par l'IA
Art. 79 § 2 k.p.k.
z art. 79 § 2 k.p.k., które w konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na treść wyroku, a to: - art.
Art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
kwotę 420 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z udziałem pełnomocnika w rozprawie przed Sądem odwoławczym.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, zarzucając naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw.
Art. 535 § 3 k.p.k.
akt IV KK 644/19 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2020 r.
Art. 624 § 1 k.p.k.
Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 637a k.p.k.
z art. 637a k.p.k. zwolniono skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne.
art. 535 § 3 k.p.k
akt IV KK 644/19 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
art. 157 § 2 k.k
skazanego z art. 157 § 2 k.k., z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w C.
art. 35 § 1 k.k
art. 34 § 3 k.k
Na podstawie art. 34 § 3 k.k.
art. 72 § 1 pkt 2 k.k
z art. 72 § 1 pkt 2 k.k.

Jurisprudence citée

Généré par l'IA
Généré par l'IA

Vous souhaitez savoir comment cet arrêt s'applique à votre dossier ?

Analysez cette décision avec la législation fédérale, le droit cantonal, la doctrine et la jurisprudence subséquente dans Legislator AI.

Ouvrir dans Legislator →

Texte complet

Sygn. akt IV KK 644/19 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy M. B. skazanego z art. 157 § 2 k.k., z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt VII Ka (...), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt II K (...), p o s t a n o w i ł I. oddalić kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną; II. zwolnić skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w M. wyrokiem z dnia 13 listopada 2018 r., w sprawie o sygn. akt II K (...), uznał oskarżonego M. B. za winnego tego, że w dniu 28 września 2017 r. w P. uderzył T. S. otwartą ręką w twarz po lewej stronie, przewrócił ją oraz kopnął w dolną część lewej goleni, czym spowodował u niej naruszenie czynności narządów ciała poniżej 7 dni w postaci podbiegnięcia krwawego, obejmującego lewą okolicę podoczodołową, schodzącego na lewy policzek i sięgającego 1/2 okolicy jarzmowej lewej o wymiarach około 6x4 cm, obrzęku i podbiegnięcia krwawego obejmującego okolicę przyczepu ścięgna Achillesa oraz powierzchnię grzbietową stopy lewej, przednią i boczną powierzchnię lewego stawu skokowego i podeszwę w okolicy pięty lewej – to jest, czynu wypełniającego znamiona występku z art. 157 § 2 k.k., i za to na podstawie art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 34 § 1 i § 1a pkt 1 k.k. i art. 35 § 1 k.k. skazał go na karę 3 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 2 k.k. zobowiązał oskarżonego do pisemnego przeproszenia oskarżycielki prywatnej T. S. w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia, zaś na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł na jej rzecz od oskarżonego kwotę 3.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Na podstawie art. 628 pkt 1 k.p.k. zasądził od niego na rzecz oskarżycielki prywatnej kwotę 1.452 zł tytułem poniesionych przez nią kosztów procesu.Apelację od tego wyroku wywiódł osobiście oskarżony, który zaskarżył go w całości i zarzucił: - obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, to jest, art. 170 § 1 pkt 1 k.p.k.; - błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść orzeczenia przez błędne przyjęcie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosków przeciwnych;- naruszenie zasady domniemania niewinności z art. 5 k.p.k.W konkluzji oskarżony wniósł o zmianę wyroku poprzez jego uniewinnienie od zarzucanego mu czynu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Okręgowy w C. wyrokiem z dnia 22 lutego 2019 r., w sprawie o sygn. akt VII Ka (...), utrzymał w mocy zaskarżony wyrok i zasądził od oskarżonego M. B. na rzecz Skarbu Państwa opłatę za drugą instancję w kwocie 60 zł oraz na rzecz oskarżycielki prywatnej T. S. kwotę 420 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z udziałem pełnomocnika w rozprawie przed Sądem odwoławczym.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, zarzucając naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 2 k.p.k., które w konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na treść wyroku, a to: - art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 5 § 1 i 2 k.p.k., polegające na wadliwej kontroli odwoławczej wyroku Sądu Rejonowego w M., poprzez nieuwzględnienie zarzutu apelującego, że zarówno w akcie oskarżenia jak i w wyroku miejsce popełnienia czynu wskazano P., podczas gdy oskarżony nie mieszka w P., a tym samym w tym dniu nie spotkał się z pokrzywdzoną w miejscowości P.;- art. 193 k.p.k. poprzez oparcie wyroku skazującego na prywatnej opinii (zaświadczeniu) przedłożonej przez pokrzywdzoną, podczas gdy zgodnie z utrwaloną praktyką, pozaprocesowa opinia biegłego nie może stanowić dowodu będącego przedmiotem oceny sądu, póki dowód taki nie zostanie przeprowadzony w sposób przewidziany przez przepisy procesowe;- art. 170 k.p.k. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów na okoliczność stanu zdrowia pokrzywdzonej;- art. 7 k.p.k. wskutek tego, iż ustalenia faktyczne Sądu II instancji stanowią wynik dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a w szczególności polegający na tym, że:- Sąd dowolnie ustalił, iż zeznania świadków E. P. i A.

S. są wiarygodne i spójne, podczas gdy ich analiza wskazuje, że nie są w stanie podać podstawowych informacji dotyczących zdarzenia; są one wewnętrznie sprzeczne;- Sąd bezpodstawnie odmówił wiarygodności relacji jedynego naocznego świadka zdarzenia na posesji oskarżonego, to jest, jego żony z uwagi na to, że przedstawiła odmienną wersję zdarzeń.W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M..Sąd Najwyższy zważył co następuje.Kasacja okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k.

Analiza podniesionego w niej zarzutu nie wskazała na to, by rzeczywiście miało dojść do zaistnienia uchybienia, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w związku z art. 79 § 2 k.p.k. Z uwagi na wymierzoną skazanemu karę ograniczenia wolności możliwe było rozpoznanie kasacji jedynie w zakresie zarzutu dotyczącego bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Nie mogły stać się przedmiotem oceny przez Sąd Najwyższy pozostałe zarzuty, dotyczące naruszenia prawa procesowego, a to z uwagi na ograniczenia w dopuszczalności wnoszenia kasacji wynikające z art. 523 § 2 k.p.k.

Przepis ten stanowi, że kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. W wypadku skazania na karę nie izolacyjną prawo nie przewiduje możliwości podniesienia zarzutu innego niż taki, który opiera się na uchybieniach wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Podniesienie zarzutu innego rażącego naruszenia prawa powoduje, że kasacja w tym zakresie jest niedopuszczalna z mocy prawa w rozumieniu art. 429 § 1 k.p.k. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 czerwca 2017 r., II KZ 19/17, LEX nr 2321877; z dnia 12 grudnia 2018 r., III KK 687/18, LEX nr 2621139).Należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 79 § 2 k.p.k. oskarżony musi mieć obrońcę wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu na inne okoliczności utrudniające obronę.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że nie można mówić o naruszeniu art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w sytuacji, gdy nie został wyznaczony obrońca obligatoryjny na podstawie art. 79 § 2 k.p.k. W postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2017 r., w sprawie IV KK 106/17 (LEX nr 2298309), Sąd Najwyższy stwierdził - „O zaistnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 2 k.p.k. można mówić jedynie wtedy, gdy sąd, przed którym toczy się postępowanie uzna, że oskarżony obrońcę mieć musi ze względu na okoliczności utrudniające obronę, a następnie prowadzi postępowanie nie wyznaczając obrońcy z urzędu, pomimo, że oskarżony sam obrońcy nie ustanowił.

Dla stwierdzenia, że ta bezwzględna przyczyna odwoławcza wystąpiła, nie wystarczy wykazać, iż w realiach rozpatrywanej sprawy zachodziły przesłanki obrony obligatoryjnej, o jakiej mowa w art. 79 § 2 k.p.k. Obligatoryjność obrony powstaje bowiem dopiero w wyniku sądowego uznania, że oskarżony musi mieć obrońcę. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma zatem ocena organu procesowego, a nie subiektywna ocena obrońcy czy stron postępowania” (podobnie w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 22 września 2016 r., V KK 205/16, LEX nr 2151449; z dnia 1 marca 2016 r., IV KK 4/16, LEX nr 2008749).Nie ulega więc wątpliwości, że to dopiero decyzja sądu i wydanie zarządzenia doprowadzają do powstania stosunku obrony obligatoryjnej i następczego obowiązku obecności obrońcy przy wszystkich czynnościach procesowych.

Tymczasem w niniejszej sprawie ani Sąd I instancji, ani Sąd odwoławczy nie wyznaczyły oskarżonemu obligatoryjnego obrońcy z urzędu. Nawet w uzasadnieniu kasacji obrońca nie wyjaśnia zresztą, dlaczego miałyby to uczynić. W jego ocenie, takimi „okolicznościami utrudniającymi obronę” są: „nastawienie psychiczne oskarżonego, utrata z pola widzenia zagrożenia wyroku skazującego, oczywisty brak podstaw do oskarżenia”. Należy wyraźnie stwierdzić, iż żadna z tych okoliczności nie stanowi o powstaniu obowiązku wyznaczenia obrońcy obligatoryjnego, gdyż w żaden sposób nie można uznać ich automatycznie za utrudniające obronę.Przykładowo przyjmuje się zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie, iż za okoliczności utrudniające obronę w rozumieniu art. 79 § 2 k.p.k. można uznać nieporadność życiową oskarżonego, jego upośledzenie umysłowe, które nie mieści się jednak w dyspozycji art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k., czy inne okoliczności powodujące trudności w porozumieniu się z oskarżonym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2007 r., III KK 130/07, Prok. i Pr.-wkł., 2008, Nr 1, poz. 15; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2004 r., II KK 277/02, OSNKW 2004, z. 4, poz. 44;

Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I, pod red. P. Hofmańskiego, Warszawa 2011, s. 539 – 541, teza 9). Z analizy toku postępowania przed obydwoma procedującymi w sprawie Sądami nie wynika, by oskarżony miał utrudnioną w jakimkolwiek stopniu możliwość prowadzenia obrony. Brał aktywnie udział w postępowaniu, składał wnioski dowodowe, które częściowo zostały przez Sąd I instancji uwzględnione. Przesłuchani zostali liczni świadkowie, w tym świadkowie obrony. Oskarżony wypowiadał się odnośnie przedstawianych dowodów i składał pisma do sprawy, a następnie wniosek o uzasadnienie oraz o wyznaczenie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia kasacji.

Sporządził osobiście obszerną apelację od wyroku Sądu I instancji i nie zdecydował się na powołanie obrońcy z wyboru – nawet w postępowaniu przed Sądem II instancji. Obrońca z urzędu został wyznaczony na podstawie art. 78 § 1 i § 1a k.p.k. dopiero na etapie postępowania kasacyjnego – przy czym poinformował on Sąd o braku podstaw do wniesienia kasacji (k. 201, 237 - 238). Ostatecznie kasacja została sporządzona przez obrońcę skazanego ustanowionego przez niego z wyboru.Reasumując, opierając się na powyżej przedstawionych rozważaniach, należało przyjąć, że nie doszło do naruszenia art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w związku z art. 79 § 2 k.p.k.

W rezultacie kasację należało uznać za oczywiście bezzasadną i oddalić w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. zwolniono skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne.