Registration of a limited partnership as a general partnership requires attaching an amended agreement, not just a form. The Supreme Court ruled that an annex is mandatory for compliance. The court held that a mere form is insufficient without supporting documents. The decision clarifies the procedural requirements for business registration. The ruling ensures legal compliance for business transformations. The court emphasized the necessity of specific documentation. The judgment addresses the gap between form and substance. The outcome mandates the submission of an amended contract. The decision sets a precedent for similar registration cases. The ruling protects the integrity of the business register.

Uchwała z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 96/02 Sędzia SN Jan Górowski (przewodniczący) Sędzia SN Bronisław Czech (sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Dariusza Ś. i Barbary Ś. – wspólników spółki cywilnej pod nazwą „A.R.” o wpis w rejestrze przedsiębiorców, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 12 marca 2003 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 14 listopada 2002 r.:

„Czy zgłaszając wniosek o wpis do rejestru spółki jawnej – w trybie art. 26 § 4 k.s.h. – należy dołączyć umowę spółki cywilnej ze zmianami dostosowującymi treść tej umowy do wymogów art. 24 i 25 k.s.h. (czyli w istocie dokonać zmiany umowy spółki cywilnej na umowę spółki jawnej) czy też wystarczającym do zarejestrowania jest prawidłowe wypełnienie wniosku (na formularzu) i dołączenie (uprzednio zawartej) umowy spółki cywilnej ?" podjął uchwałę: Do wniosku o rejestrację spółki jawnej w trybie art. 26 § 4 k.s.h. należy dołączyć umowę spółki cywilnej ze zmianami, dostosowującymi jej treść do wymagań przewidzianych dla spółki jawnej.

Uzasadnienie Dariusz Ś. i Barbara Ś. w dniu 1 sierpnia 1993 r. zawarli umowę spółki cywilnej pod nazwą >>„A.R.” Spółka cywilna<<. Następnie w dniu 1 grudnia 2001 r. podjęli „uchwałę” nr 1/2001, „stanowiącą aneks do umowy spółki cywilnej”. W uchwale tej wspólnicy stwierdzili, że „postanawiają zgodnie z wymogiem art. 26 § 4 k.s.h. prowadzić dalej działalność gospodarczą jako spółka jawna po zarejestrowaniu w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym”. Dalej powtórzyli całą treść umowy spółki cywilnej i na końcu dodali:

„Umowa spółki cywilnej z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego stanowić będzie umowę spółki jawnej. Firma spółki będzie brzmieć >>„A.R.” Spółka Jawna”<<. Dariusz Ś. i Barbara Ś. w dniu 21 grudnia 2001 r. złożyli w Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy w Warszawie – w trybie art. 26 § 4 k.s.h. – wniosek o wpisanie w rejestrze przedsiębiorców przekształcenia swojej spółki cywilnej w spółkę jawną pod firmą >>”A.R.” Dariusz Ś. i Barbara Ś. Spółka Jawna<<. Do wniosku dołączyli m.in. wymienioną wyżej umowę spółki cywilnej oraz „uchwałę”.

Jest w sprawie niesporne, że wymieniona spółka cywilna należy do „przedsiębiorstw większych rozmiarów” w rozumieniu art. 26 § 4 k.s.h. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie postanowieniem z dnia 25 stycznia 2002 r. odmówił wpisu, albowiem „zgłoszenie spełnia wprawdzie przesłanki z art. 26 § 1 k.s.h., jednakże wniosek nie może zostać uwzględniony ze względu na to, że firma powstałej spółki jest niezgodna z wymaganiami art. 24 § 1 k.s.h.”, bo w uchwale wspólników ma brzmienie >>„A.R.” Spółka Jawna<<, w którym brakuje nazwisk wspólników, a przynajmniej nazwiska jednego z nich.

Zdaniem Sądu Rejonowego podanie we wniosku prawidłowej nazwy spółki jest niewystarczające, skoro w załączonych dokumentach nazwa ta jest wadliwa. Rozpoznając apelację wnioskodawców Sąd Okręgowy w Warszawie przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w komparycji niniejszej uchwały. Zdaniem Sądu Okręgowego wykładnia art. 26 § 4 k.s.h. budzi poważne wątpliwości, które znalazły wyraz w dwóch grupach poglądów. Pierwszy pogląd zakłada – w oparciu o praktykę sądów rejestrowych oraz o brzmienie art. 23 k.s.h. i § 31 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach – konieczność dołączenia przez wnioskodawcę, poza prawidłowo wypełnionym wnioskiem, także odpowiednio zmodyfikowanej umowy spółki cywilnej.

Drugie zapatrywanie, opierające się m.in. na literalnej wykładni art. 26 § 4 k.s.h. („z chwilą wpisu do rejestru spółka ta staje się spółką jawną”), przyjmuje, że skoro wpis dokonywany jest na podstawie art. 26 § 4 k.s.h., to należy (jedynie) prawidłowo wypełnić wniosek (formularz) – określając w nim m.in. poprawną firmę spółki jawnej (art. 24 § 1 k.s.h.), natomiast w samym rejestrze (dział I rubryka 4) należy zamieścić dane o umowie spółki cywilnej. Przepisy te nie przewidują więc konieczności dołączania odpowiedniej umowy o przekształceniu spółki cywilnej w spółkę jawną.

Tak wpisana do rejestru spółka funkcjonuje w obrocie prawnym w oparciu o dane z rejestru (wpis), a nie o umowę spółki. Należy tutaj także wskazać na brak w art. 26 § 4 k.s.h. wymogu dołączenia do wniosku umowy spółki, jak ma to miejsce w przypadku zgłoszenia do rejestru spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 167 § 1 pkt 1 k.s.h.); wymóg ten wprowadzają dopiero przepisy wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Prokurator wniosła o odmówienie udzielenia odpowiedzi ze względu na przedłożenie przez wnioskodawców na rozprawie w sądzie drugiej instancji brakujących dokumentów, a w przypadku podjęcia uchwały – o udzielenie odpowiedzi, że treść wniosku musi być zgodna z przedłożoną dokumentacją (aneksem do umowy spółki cywilnej).

Sąd Najwyższy miał na względzie, co następuje: Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego wymaga uwzględnienia zarówno przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1117 ze zm. – dalej: "k.s.h."), jak i przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 17, poz. 209 ze zm. – dalej: "u.K.Rej.Sąd.") oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach (Dz.U.

Nr 117, poz. 1237 ze zm., dalej "r.K.Rej.Sąd."). Spółka cywilna (art. 860 k.c.), jeżeli jej przychody netto ze sprzedaży towarów lub świadczenia usług w każdym z dwóch kolejnych lat obrotowych osiągnęły równowartość w walucie polskiej co najmniej 400 000 EURO (przedsiębiorstwo większych rozmiarów) podlega obligatoryjnemu przekształceniu w spółkę jawną, co następuje z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców (art. 26 § 3 i 4 k.s.h.). W takiej sytuacji prawo i obowiązek zgłoszenia do rejestru przysługuje każdemu wspólnikowi spółki cywilnej (art. 26 § 3 k.s.h.).

Zgłoszenie spółki jawnej do sądu rejestrowego powinno zawierać: firmę, siedzibę i adres spółki, przedmiot działalności spółki, nazwiska i imiona albo firmy (nazwy) wspólników oraz adresy wspólników albo ich adresy do doręczeń, nazwiska i imiona osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki, i sposób reprezentacji (art. 26 § 1 k.s.h.), a nadto powinna być do niego dołączona umowa spółki jawnej określająca wymagania wymienione w art. 24 i 25 k.s.h. (firma i siedziba spółki, określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość, przedmiot działalności spółki, czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony).

Jeżeli podmiot wpisywany do rejestru działa na podstawie umowy lub statutu, do wniosku o jego wpisanie dołącza się umowę lub statut (art. 9 ust 3 u.K.Rej.Sąd.). Dla takiego podmiotu sąd rejestrowy prowadzi odrębne akta rejestrowe obejmujące w szczególności dokumenty stanowiące podstawę wpisu (art. 9 ust. 1 u.K.Rej.Sąd.), a w rejestrze przedsiębiorców odnośnie m.in. spółki jawnej, w rubryce czwartej działu pierwszego, wpisuje się informacje dotyczące umowy stanowiącej podstawę wpisu (§ 31 pkt 4 r.K.Rej.Sąd.). Przedstawione ustawowe wymagania treści wniosku o rejestrację spółki jawnej w rejestrze przedsiębiorców dotyczą także zgłoszenia przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną w trybie z art. 26 § 4 k.s.h.

Przekształcenie takie nie wymaga jednak podjęcia przez wspólników spółki cywilnej uchwały w tym przedmiocie, bądź zawarcia umowy spółki jawnej, jednak wspólnicy ci muszą uzgodnić wymagania wymienione w art. 24, 25 i 26 § 1 k.s.h., jeżeli nie ma ich wszystkich (i często nie będzie) w umowie spółki cywilnej. Wystarczy, że wspólnicy spółki cywilnej sporządzą aneks do umowy spółki cywilnej w którym uzgodnią dane wymienione w art. 24, 25 i 26 § 1 k.s.h., jeżeli nie ma ich w dotychczasowej umowie oraz stwierdzą, że z chwilą wpisu do rejestru spółka cywilna staje się spółką jawną (art. 26 § 4 in fine k.s.h.).

Aneks taki wraz z umową spółki cywilnej powinien być załączony do wniosku o rejestrację, sporządzonym na urzędowym formularzu. W opisanej sytuacji zbyteczne jest zawieranie umowy spółki jawnej przez dotychczasowych wspólników spółki cywilnej. Powyższe świadczy o tym, że do dokonania rejestracji spółki jawnej, powstałej z przekształcenia spółki cywilnej, w rejestrze przedsiębiorców nie wystarczy sam prawidłowo wypełniony wniosek sporządzony na formularzu urzędowym (art. 19 ust. 2 u.K.Rej.Sąd.), ale wymagane jest przedłożenie dokumentów uzasadniających rejestrację.

Dlatego Sąd Najwyższy, podjął uchwałę jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c. i art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. Nr 240, poz. 2052).