Supreme Court dismisses appeal, ruling that Art. 335 CPK requires specific sentencing mitigation forms, not just a fixed fine.

WYROK Z DNIA 27 LUTEGO 2003 R.

WK 2/03

Jakkolwiek zarówno art. 335 k.p.k., jak i art. 387 k.p.k. normują instytucje

„dobrowolnego poddania się odpowiedzialności karnej”, to należy zwrócić

uwagę na to, że w odróżnieniu od art. 387 k.p.k., który umożliwia wymierzenie

oskarżonemu – po stosownym uzgodnieniu – „określonej kary lub środka

karnego”, art. 335 k.p.k. dopuszcza jedynie „wymierzenie kary z

zastosowaniem nadzwyczajnego jej złagodzenia, orzeczenie środka karnego

wymienionego w art. 39 pkt 1–3, 5–8 Kodeksu karnego, odstąpienie od

wymierzenia kary lub warunkowe zawieszenie wykonania kary”.

Przewodniczący: sędzia SN płk J. Steckiewicz

(sprawozdawca).

Sędziowie SN: płk W. Błuś, płk A. Kapłon.

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Żak.

Sąd Najwyższy w sprawie Rafała L., skazanego za popełnienie przestępstwa

określonego art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k., po rozpoznaniu na rozprawie

w dniu 27 lutego 2003 r. kasacji na korzyść, wniesionej przez Naczelnego

Prokuratora Wojskowego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. z

dnia 27 marca 2002 r.

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał

Garnizonowemu w W. do ponownego rozpoznania (...)

Wojskowemu

Sądowi

Uzasadnienie:

Wnosząc do Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. akt oskarżenia przeciwko

Rafałowi L, któremu zarzucono popełnienie przestępstwa określonego w art. 18 § 3

k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k., prokurator dołączył do niego – za zgodą oskarżonego

– wniosek, o którym mowa w art. 335 § 1 k.p.k. We wniosku tym postulowano

skazanie Rafała L. na karę grzywny w wysokości 20 stawek dziennych, każda po 10

złotych.

Po skierowaniu sprawy na posiedzenie Wojskowy Sąd Garnizonowy w W.

wyrokiem z dnia 27 marca 2002 r., uznał oskarżonego Rafała L. za winnego

popełnienia zarzucanego mu czynu i orzekł wnioskowaną karę. Wyrok ten

uprawomocnił się w pierwszej instancji.

Kasację od tego orzeczenia, na korzyść skazanego, na podstawie art. 521 k.p.k. w

zw. z art. 657 § 1 k.p.k., wniósł Naczelny Prokurator Wojskowy, zarzucając:

„rażącą obrazę prawa procesowego, a to art. 343 § 5 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1

k.p.k., mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez uwzględnienie wniosku

prokuratora i wymierzenie oskarżonemu kary 20 stawek dziennych grzywny po 10

złotych każda, podczas, gdy – działając w ramach art. 335 § 1 k.p.k. – sąd

uwzględnić mógł tylko wniosek o orzeczenie kary z nadzwyczajnym złagodzeniem,

odstąpienie od jej wymierzenia lub warunkowe zawieszenie wykonania, albo też

poprzestanie na orzeczeniu środka karnego, o jakim mowa w art. 39 pkt 1–3, 5–8

k.k., nie mógł zatem akceptować swoistej «ugody» i uznając, że nie zachodzą

podstawy do orzekania na posiedzeniu powinien sprawę rozpoznać na zasadach

ogólnych (art. 343 § 5 k.p.k.)”, i postulował uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojskowemu Sądowi

Garnizonowemu w W.

W uzasadnieniu kasacji jej autor stwierdził m.in., że sąd „zaakceptował błędny

wniosek o dobrowolne poddanie się karze, uchybiając art. 343 § 5 k.p.k. w zw. z art.

335 § 1 k.p.k., bowiem był on «... sprzeczny z zasadami wymiaru kary» (w trybie

art. 335 k.p.k. – dop. SN )”. W ocenie Naczelnego Prokuratora Wojskowego

Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. nie powinien zatem kończyć na posiedzeniu

postępowania przeciwko Rafałowi L., a jedynie „wydać postanowienie o

skierowaniu sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych, tzn. na rozprawie”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna.

Artykuł 335 § 1 k.p.k., w przeciwieństwie do art. 387 § 1 k.p.k., który również

dotyczy instytucji „dobrowolnego poddania się karze”, nie jest całkowicie jasny, a

jego stosowanie – czego przykładem może być niniejsza sprawa – bywa błędne.

Powodem niejasności jest zapis ustawy dotyczący wniosku o skazanie. O ile

bowiem w art. 387 § 1 k.p.k. mowa jest o wniosku o wydanie wyroku skazującego i

wymierzenie oskarżonemu określonej kary, o tyle w art. 335 § 1 k.p.k. mowa jest o

wymierzeniu oskarżonemu kary z zastosowaniem nadzwyczajnego jej złagodzenia,

orzeczeniu środków karnych wymienionych w art. 39 pkt 1–3, 5–8 k.k., odstąpieniu

od wymierzenia kary lub warunkowym zawieszeniu wykonania kary.

Jak zatem należy interpretować w tym kontekście art. 335 § 1 k.p.k.? Czy treścią

uzgodnień między oskarżonym a prokuratorem ma być kwestia dotycząca ogólnej

formy złagodzenia odpowiedzialności karnej, przez zastosowanie jednej z instytucji,

o której mowa w powołanym przepisie, czy też może (a nawet powinno) być to

porozumienie konkretne. Ponadto jeżeli miałoby być to porozumienie konkretne, to

czy byłaby nim każda kara uzgodniona pomiędzy oskarżycielem publicznym a

oskarżonym (wszak „chcącemu nie dzieje się krzywda”), czy też kara oparta na

którejś z reguł zawartych w art. 335 § 1 k.p.k.

Sąd w wyroku zaskarżonym kasacją, w ślad za dołączonym do aktu oskarżenia

wnioskiem, stanął na stanowisku, że możliwą do uzgodnienia i zaakceptowania na

posiedzeniu może być kara, na którą zgadzają się prokurator i oskarżony.

Pogląd ten jest błędny, ponieważ wniosek o skazanie bez rozprawy może być

skuteczny wówczas, gdy będzie on nie tylko konkretny, a więc określi rodzaj kary i

jej wysokość, albo rodzaj i wymiar środka karnego lub – w wypadku warunkowego

zawieszenia wykonania kary – długość okresu probacyjnego, ale również formę

(sposób) jej złagodzenia przez pryzmat art. 335 § 1 k.p.k.

Ograniczenie omawianej ugody tylko do ogólnej formuły złagodzenia

odpowiedzialności lub kary (środka karnego), na którą godzą się uprawnione strony,

bez uwzględnienia reguł zawartych w powołanym przepisie, musi powodować

niemożność zakończenia sprawy na posiedzeniu, chyba że sąd, włączając się

aktywnie do negocjacji, zdoła doprowadzić do ugody odpowiadającej wnioskowi o

skazanie w rozumieniu art. 335 § 1 k.p.k.

W niniejszej sprawie – na co zasadnie zwrócił uwagę autor kasacji – wniosek,

który dołączono do aktu oskarżenia, a w efekcie, na skutek jego bezkrytycznego

zaakceptowania, również zapadły wyrok, były wadliwe.

Wyrok sądu pierwszej instancji jest wadliwy dlatego, że w swoim

rozstrzygnięciu nie zawiera form złagodzenia kary, o których mowa w art. 335 § 1

k.p.k. Gdyby bowiem zastosowano którąś z tych reguł, to kara grzywny musiałaby

być orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Zastosowanie innych form złagodzenia odpowiedzialności, przewidzianych w

art. 335 § 1 k.p.k., musiałoby z kolei prowadzić do orzeczenia środka karnego lub

odstąpienia od wymierzenia kary, nigdy zaś kary bezwzględnej (patrz również art.

60 § 7 k.k.).

Mając wskazane okoliczności na uwadze, należało uwzględnić kasację i

zaskarżony nią wyrok uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania

Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w W.

Sąd procedując ponownie może skazać oskarżonego bez rozprawy, gdy zdoła (z

udziałem oskarżonego) doprowadzić do zmodyfikowania wniosku przez

prokuratora w sposób zgodny z regułami wynikającymi z art. 335 § 1 k.p.k.

Jeżeli do takiej ugody nie dojdzie lub sąd uzgodnionego wniosku nie uwzględni,

sprawa powinna zostać skierowana do rozpoznania na zasadach ogólnych (art. 343 §

5 k.p.k.).