Supreme Court mandates mandatory defense appointment for mentally impaired defendant seeking retrial.
Poland (PL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Poland quashed a lower court order and remanded the case for retrial regarding a defendant's request for a new trial. The defendant, suffering from significant mental impairment and lacking a chosen lawyer, argued that the mandatory defense provisions were not applied. The court ruled that the obligation to appoint a defense attorney applies to retrial proceedings when the defendant's sanity is questionable and no private counsel exists.
Legislator headnote
AI generatedart. 81 § 1 k.p.k.; art. 84 § 3 k.p.k.: When a defendant seeking a retrial faces reasonable doubt regarding sanity and lacks a chosen attorney, the competent court president must appoint a defense attorney ex officio.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
POSTANOWIENIE Z DNIA 9 WRZEŚNIA 2009 R.
V KZ 52/09
Jeżeli wobec skazanego, który złożył wniosek o wznowienie postępowania sądowego, zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności i nie ustanowił on obrońcy z wyboru, prezes sądu właściwego do
rozpoznania sprawy powinien wyznaczyć skazanemu obrońcę z urzędu
(art. 81 § 1 k.p.k.), który zobligowany będzie albo sporządzić wniosek o
wznowienie, albo też powiadomić sąd o braku podstaw do sporządzenia tej
skargi (art. 84 § 3 k.p.k.).
Przewodniczący: sędzia SN R. Malarski.
Sąd Najwyższy w sprawie Edwarda S., skazanego z art. 148 § 1 k.k.
w zw. z art. 31 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez
udziału stron w dniu 9 września 2009 r., zażalenia skazanego na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego
w S. z dnia 5 czerwca 2009 r.,
p o s t a n o w i ł u c h y l i ć zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę
Prezesowi Sądu Apelacyjnego w S. do ponownego rozpoznania, w zakresie rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniu wznowieniowym.
UZASADNIENIE
Przepis art. 79 k.p.k. formułuje przypadki tzw. obrony obowiązkowej
w toku całego postępowania karnego – od postępowania przygotowawcze-
go poczynając, aż do postępowań po uprawomocnieniu się orzeczenia.
Oznacza to, że obrona obligatoryjna rozciąga się nawet na postępowanie
wznowieniowe. Tylko takie podejście sprawia, że można mówić o spełnieniu standardu rzetelnego procesu. W razie zaistnienia układu procesowego, w którym – zgodnie z wolą ustawodawcy – oskarżony musi mieć
obrońcę, uprawniony organ procesowy powinien z własnej inicjatywy wyznaczyć oskarżonemu obrońcę z urzędu, o ile oczywiście nie ustanowił on
wcześniej obrońcy z wyboru. Odmienna sytuacja ma miejsce, gdy oskarżony nie jest w stanie ponieść kosztów obrony z powodu wykazanych przez
niego trudnych warunków materialnych (art. 78 § 1 k.p.k.). Wtedy wyznaczenie obrońcy z urzędu wymaga złożenia wniosku przez oskarżonego.
Podsumowując, można powiedzieć: jeżeli wobec skazanego, który
złożył wniosek o wznowienie postępowania sądowego, zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności i nie ustanowił on obrońcy z wyboru, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy powinien wyznaczyć
skazanemu obrońcę z urzędu (art. 81 § 1 k.p.k.), który zobligowany będzie
albo sporządzić wniosek o wznowienie, albo też powiadomić sąd o braku
podstaw do sporządzenia tej skargi (art. 84 § 3 k.p.k.).
W konkretnej sprawie autorem wniosku o wznowienie postępowania
sądowego jest osoba dotknięta poważnym defektem psychicznym. Ustalono, że przypisanego czynu dopuściła się w warunkach ograniczonej w
stopniu znacznym poczytalności (art. 31 § 2 k.k.). Powinnością prezesa
właściwego sądu było zatem wyznaczenie Edwardowi S. obrońcy z urzędu.
Skoro tak się nie stało, Sąd Najwyższy uznał za konieczne uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w celu
wykonania przez właściwy organ wskazanej czynności procesowej i podjęcia dalszych ewentualnych działań przewidzianych przez prawo.