Supreme Court reversed appeal, ruling additional works were supplementary, not new tenders, under public procurement law.

Sygn. akt V CSK 508/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSA Marek Machnij

w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Budowlanego Usługowo-Remontowego

"M." Spółki z o.o. w K.

przeciwko Gminie B.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 6 października 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 czerwca 2010 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala apelację;

2. obciąża pozwaną kosztami postępowania apelacyjnego

i kasacyjnego,

pozostawiając

szczegółowe

wyliczenie

referendarzowi sądowemu w Sądzie Okręgowym.

Uzasadnienie

Przedsiębiorstwo Budowlane Usługowo-Remontowe „M.” spółka z o.o. w K.

wystąpiło przeciwko Gminie Miasta B. z pozwem o zapłatę 171 125 zł.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 10 lutego 2010 r. zasądził dochodzoną

przez powódkę kwotę w przeważającej części, a w pozostałym zakresie powództwo

oddalił. Ustalił, że między stronami doszło do zawarcia dnia 18 października 2007 r.

umowy o roboty dodatkowe. Uznał, że powódka dopełniła obowiązek zgłoszenia

pozwanej robót dodatkowych, przyjmując jednocześnie, że strony nie określiły w

umowie, w jaki sposób ma nastąpić zgłoszenie konieczności wykonania robót

dodatkowych oraz w jaki sposób należy je zatwierdzić. Stwierdził, że powódka

wykonała je po uzyskaniu dodatkowego zamówienia w trybie art. 67 ustawy z 29

stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (jedn. tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr

113, poz. 759 ze zm.; dalej „p.z.p.”).

Pozwana wniosła apelację od wyroku Sądu Okręgowego.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2010 r. zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił i orzekł o kosztach postępowania.

Podkreślił, że - stosownie do art. 72, art. 76, art. 65 § 2 i art. 56 k.c. oraz art. 67 ust.

1 pkt 5, art. 66 i art. 139 p.z.p. - prace zgłoszone do wykonania nie stanowiły tzw.

robót dodatkowych, ale powinny stać się przedmiotem zamówienia dodatkowego.

Nie mieściły się one w zakresie prac objętych zamówieniem podstawowym, na co

wskazuje specyfikacja istotnych warunków zamówienia. Strony powinny zatem

zawrzeć w formie pisemnej po negocjacjach umowę o roboty stanowiące tzw.

zamówienie dodatkowe z wolnej ręki w trybie art. 67 ust. 1 pkt 5 p.z.p. i § 11

umowy. Powódka sygnalizowała potrzebę wykonania robót dodatkowych Radzie

Budowy powołanej przez pozwaną w celu zapewnienia sprawnej realizacji

inwestycji. W niniejszej sprawie nie doszło do podjęcia negocjacji poprzedzających

zawarcie umowy w sprawie zamówienia dodatkowego. Nie doszło też do zawarcia

umowy w formie pisemnej, zaś Rada Budowy nie była – zdaniem Sądu

Apelacyjnego – organem pozwanej zdolnym do składania oświadczeń woli w jej

imieniu. Mimo to powódka przystąpiła do wykonania robót dodatkowych, licząc na

zawarcie umowy i wypłatę wynagrodzenia. Roboty te zostały wykonane i odebrane

przez inwestora, co zostało potwierdzone w dzienniku budowy.

Powódka w skardze kasacyjnej zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego

w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, mianowicie art. 66, art. 67

ust. 1 pkt 5 i art. 139 p.z.p. oraz art. 72, art. 76 i art. 65 § 2 k.c. przez błędną

wykładnię, a także naruszenie przepisu postępowania, mianowicie art. 247 k.p.c.,

przez jego niezastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z § 3 wiążącej strony umowy o roboty budowlane, realizacja

zadania obejmowała roboty przygotowawcze i rozbiórkowe, roboty fundamentowe,

stan zerowy, stan surowy otwarty - w tym instalacje sanitarne i elektryczne

zewnętrzne, stan surowy zamknięty, stan wykończeniowy zewnętrzny, stan

wykończeniowy wewnętrzny, instalacje sanitarne wewnętrzne i wentylację,

instalacje elektryczne wewnętrzne oraz zagospodarowanie terenu. Z akt niniejszej

sprawy wynika, że Zarząd Nieruchomości Miejskich w B. zawiadomił pismem z dnia

13 września 2008 r. autorską pracownię projektową „A.-S.”, iż w trakcie realizacji

zadania wystąpiły następujące braki w opracowaniu dokumentacji projektowej i

przedmiarowej:

pogłębienie

istniejących

piwnic

w budynku

starym,

skucie

istniejących tynków zewnętrznych pod ocieplenie budynku starego, zmiana

wykonania robót ziemnych drogowych - brak możliwości zastosowania koparki ze

względu na małą odległość budynku nowego od istniejącego ogrodzenia muru, brak

w projekcie i kosztorysie inwestorskim wykończenia ścian w kotłowni, brak

kosztorysu inwestorskiego i rozwiązania technicznego na roboty zewnętrzne

(remont muru ogrodzeniowego), wykonanie kontrłat na konstrukcji dachu w

budynku starym i nowym, zła technologia wykonania robót ziemnych budynku

nowego w kosztorysie inwestorskim – ze względu na bardzo mały plac budowy,

brak miejsca na złożenie gruntu na odkład do zasypywania ścian fundamentowych,

wykonanie dodatkowej ściany nośnej piwnic w budynku nowym, sprawdzenie i

odgruzowanie istniejących przewodów kominowych w budynku starym, dodatkowe

drzwi ogniowe do piwnicy i pomieszczenia gospodarczego w budynku starym,

wykonanie dodatkowej ławy fundamentowej pod ścianą kominową oraz ścianą przy

kotłowni w budynku starym, brak rozwiązania technicznego i kosztowego elewacji

szczytu budynku starego południowo - wschodniego dotyczącego istniejących

kominów oraz ustawienia rusztowań na istniejących dachach oraz ustawienia

rusztowań na elewacji szczytu północno – zachodniego, za mała wysokość nowego

biegu klatki schodowej, brak wykonania barier stalowych zewnętrznych na

otworach okienno – drzwiowych w budynku nowym. Po dokonaniu przez pracownię

projektową „A.-S.” stosownych zmian w projekcie zadanie inwestycyjnego powódka

wykonała określone prace zgodnie z tymi zmianami i zażądała za nie dodatkowego

wynagrodzenia. Powódka w skardze kasacyjnej trafnie podkreśliła, że wspomniane

prace miały charakter posiłkowy i mieściły się w podstawowym zakresie robót

określonych w § 3 wiążącej strony umowy. Wbrew odmiennej ocenie dokonanej

przez Sąd Apelacyjny, nie powinny one stać się przedmiotem zamówienia

dodatkowego, zatem przepisy art. 67 ust. 1 pkt 5, art. 66 i art. 139 p.z.p. oraz art.

72 i art. 76 k.c. w ogóle nie powinny mieć zastosowania w niniejszej sprawie.

W konsekwencji zarzut naruszenia tych przepisów oraz art. 65 § 2 k.c. przez ich

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie okazał się oczywiście uzasadniony.

Nieuzasadniony natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 247 k.p.c.

Po pierwsze, przepis ten znajduje się wśród przepisów o postępowaniu przed

sądem pierwszej instancji, zarzut jego naruszenia mógłby zatem być podnoszony

w skardze kasacyjnej tylko w związku z art. 391 k.p.c. Po drugie, przepis ten

znajduje się wśród przepisów dotyczących postępowania dowodowego, zgodnie

zaś z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 k.p.c.

orzekł, jak w sentencji.