Supreme Court dismisses retrial request citing lack of identical factual-legal circumstances to ECHR case.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the defendant's request for a retrial based on a European Court of Human Rights judgment. The defense argued that the ECHR ruling in Demski v. Poland required a retrial under Polish law, but the court found no identical factual or legal circumstances between the two cases. Consequently, the court ruled that the statutory requirement for a retrial was not met.
Legislator headnote
AI generatedArt. 540 § 3 k.p.k.; Art. 6 § 1 Konwencji; A request for retrial based on an ECHR judgment requires identical factual and legal circumstances, which is absent when procedural codes and witness testimony rules differ significantly between the domestic proceedings and the ECHR case.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
IV KO 208/25 POSTANOWIENIE Dnia 27 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Antoni BojańczykSSN Anna Dziergawka w sprawie D.B. skazanego z art. 200 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 marca 2026 r. wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 października 2021 r., sygn. akt II AKa 247/21 utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 26 marca 2021 r., sygn. akt III K 80/20 p o s t a n o w i ł:
1. wniosek oddalić;
2. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego, w tym wydatkami w kwocie 20 (dwudziestu) złotych, obciążyć skazanego. UZASADNIENIEObrońca skazanego pismem z 24 listopada 2025 r. złożył do Sądu Najwyższego wniosek o wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 października 2021 r., sygn. akt II AKa 247/21, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 26 marca 2021 r., sygn. akt III K 80/20. Ww. wyrokiem D.B. został uznany winnym popełnienia czynów z art. 200 § 1 k.k., art. 198 k.k., 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz 18 § 2 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę łączna 15 lat pozbawienia wolności.
Obrońca skazanego wniósł o uchylenie ww. wyroków i ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej. Zdaniem obrońcy - adw. N.S. w przedmiotowej sprawie potrzeba wznowienia postępowania wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską tj. wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 4 listopada 2008 r., w sprawie ze skargi 22695/03 – Demski przeciwko Polsce. Jak wskazał obrońca, orzeczenie to powinno mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, z uwagi na wynikającą z orzecznictwa Sądu Najwyższego konieczność szerokiej interpretacji podstawy wznowienia postępowania z art. 540 § 3 k.p.k. stanowiącej realizację obowiązku przestrzegania w każdej sprawie praw i wolności człowieka.
Prokurator, ustosunkowując się do wniosku wniósł o jego oddalenie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek obrońcy o wznowienie postępowania karnego wobec skazanego D.B. jest niezasadny.Mając na uwadze wskazaną we wniosku obrońcy podstawę wznowienia, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, potrzeba wznowienia postępowania karnego wynikająca z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 540 § 3 k.p.k.) zachodzi wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia Trybunału dotyczy głównego nurtu procesu, a charakter i zakres stwierdzonych w jego toku uchybień w istocie podważa słuszność merytorycznego rozstrzygnięcia (tak: postanowienie SN z 26 lutego 2019 r., II KO 47/18, OSNK 2019, nr 7, poz. 34)."Potrzeba" wznowienia postępowania, o której mowa w art. 540 § 3 k.p.k., może dotyczyć nie tylko postępowania w sprawie, do której odnosi się rozstrzygnięcie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o naruszeniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ale także do innych postępowań karnych, w których zaistniało naruszenie postanowień Konwencji tożsame w układzie okoliczności faktyczno-prawnych do stwierdzonego w orzeczeniu tego Trybunału wydanym przeciwko Polsce.
Kluczowa jest więc owa tożsamość okoliczności faktyczno-prawnych (tak: postanowienie SN z 9 maja 2024 r., III KO 137/23, LEX nr 3713123). Mając na uwadze powyższe rozważania, w stosunku do D.B., co do którego nie zapadło rozstrzygnięcie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, skuteczne zastosowanie art. 540 § 3 k.p.k. wymagałoby wykazania identycznego uchybienia w rozumieniu okoliczności faktyczno-prawnych, stwierdzonego przez Europejski Trybunał Praw CzłowiekaObrońca odwołał się do wyroku ETPCz, wydanego w sprawie przeciwko Polsce - Demski, skarga nr 22695/03.
W przedmiotowej sprawie, Trybunał uznał, że w sprawie doszło do naruszenia artykułu 6 § 1 w związku z art. 6 § 3 (d) konwencji. W tej sprawie, siedemnastoletnia pokrzywdzona na wniosek prokuratora przesłuchana przez Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze, zgodnie z art. 316 § 1 k.p.k., obowiązującym w roku 2000. Następnie wobec wyjazdu pokrzywdzonej, na etapie postępowania sądowego jej zeznania zostały odczytane w trybie art. 391 § 1 k.p.k. Trybunał uznał, że procedujące w sprawie sądy naruszyły prawo oskarżonego do obrony, jak czytamy w uzasadnieniu ww. wyroku nie można stwierdzić, że miejsce pobytu świadka nie było znane, czy też, że próbowała ona uniknąć konfrontacji z oskarżonym.
Trybunał wskazał, że gdyby sądy krajowe uczyniły więcej wysiłku, by wezwać świadka na rozprawę, a ona wskazałaby, że jej uczestnictwo miałoby negatywny wpływ na jej stan psychiczny, zarzut skarżącego, że jego prawo do obrony nie zostało poszanowane, postawiony byłby w innej perspektywie. W sprawie zaś objętej wnioskiem o wznowienie postępowania, podstawą przesłuchania przebywających na terenie Polski pokrzywdzonych, których miejsce pobytu było ustalone, był art. 185 c § 1 a i 2 k.p.k., nieobowiązujący w dacie wyrokowania przez Trybunał.
Podstawą odtworzenia nagrań z przesłuchania pokrzywdzonych i odczytania protokołów był przepis art. 185 c § 2 k.p.k., a nie art. 391 § 1 k.p.k. Kwestia ponownego przesłuchania pokrzywdzonych, o które wnosił oskarżony była zaś przedmiotem rozważań sądu I instancji, który ten wniosek oddalił, jak i sądu odwoławczego i Sądu Najwyższego, które nie dopatrzyły się w braku ponownego przesłuchania pokrzywdzonych naruszenia prawa do obrony. Należy wskazać, że postanowieniem z 11 maja 2022 r., Sąd Najwyższy oddalił jako oczywiście bezzasadną kasację obrońcy skazanego, zawierającą m.in. zarzut naruszenia 6 k.p.k. w zw. z art. 185 c § 1 k. i art. 185 a § 1 k.p.k.Wszystkie te okoliczności wskazują, że w sprawie nie zaistniały tożsame przesłanki faktyczno-prawne, wobec czego nie jest możliwe wznowienie postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k.Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy uznał, że w realiach niniejszej sprawy nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania i z tego względu wniosek oddalił.
O kosztach postępowania wznowieniowego rozstrzygnięto po myśli art. 639 k.p.k. Antoni Bojańczyk Małgorzata Bednarek Anna Dziergawka [WB][r.g.]