Legislator Case Law & Legislation
IV CSK 44/17 AI generated

Supreme Court quashes land registry decision for failing to recognize bankruptcy trustee as proper representative of bankrupt bank. The court held that bankruptcy trustees, not the bankrupt entity itself, must represent the bankrupt bank in civil proceedings. The Supreme Court ruled that the lower court erred by treating the bankrupt bank as the applicant in the land registry proceeding, violating the specific rules governing the representation of bankrupt banks. Consequently, the case was remanded for a new decision on the costs of the appeal proceedings. The key legal issue concerns the proper representation of a bankrupt bank in land registry proceedings, where the bankruptcy trustee, not the bankrupt entity itself, must act as the representative. The Supreme Court quashed the lower court's decision because it failed to recognize the bankruptcy trustee as the proper applicant, violating the specific rules governing the representation of bankrupt banks. The case was remanded for a new decision on the costs of the appeal proceedings.

Case Number IV CSK 44/17
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court quashed the lower court's decision and remanded the case for a new ruling on the costs of the appeal proceedings. The lower court had treated the bankrupt bank as the applicant in a land registry proceeding to record a mortgage transfer, despite the bank's bankruptcy having been declared earlier. The Supreme Court held that under specific bankruptcy laws, the bankruptcy trustee, not the bankrupt entity itself, must represent the bank in civil proceedings, including land registry matters. Therefore, the lower court erred by failing to recognize the bankruptcy trustee as the proper applicant, violating the rules governing the representation of bankrupt banks.

Legislator headnote

AI generated

Art. 144 ust. 1 p.u.n.; Art. 429 § 3 p.u.n.; Art. 398 § 2 k.p.c.: In proceedings concerning a bankrupt bank, the bankruptcy trustee, not the bankrupt entity itself, must act as the proper representative and applicant.

Keywords

AI generated
bankruptcy trustee representation bankrupt bank proceedings land registry applicant civil procedure representation mortgage transfer recording

Cited Legislation

AI generated
Art. 144 ust. 1 p.u.n.
z jego wniosku, a nie wniosku upadłego; art. 144 ust.
Art. 429 § 3 p.u.n.
Jednocześnie wyznaczono zarządcę upadłego i kuratora do reprezentowania Banku w postępowaniu upadłościowym (postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 30 grudnia 2015 r.; art. 429 ust.
Art. 398 § 2 k.p.c.
Art. 433 p.u.n.
145 prawa bankowego z 1997 r.; art. 433 p.u.n.).
Art. 95 ust. 1 Prawa Bankowego z 1997 r.
Zdaniem Sądu Rejonowego, scedowana wierzytelność hipoteczna została wyłączona z masy upadłości Banku (…), a złożone do wniosku tego Banku dokumenty o wpis mogły być podstawą wpisu, z tym, że oświadczenie o dokonaniu przelewu Sąd ocenił jako złożone w trybie art. 95 ust.
Art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece
stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 31 ust.
art. 39821 k.p.c
art. 386 § 2 k.p.c
z art. 386 § 2 k.p.c.).jw r.g.

Cited Case Law

AI generated
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2017 r., III CZP 6/17
1 p.u.n.; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2017 r., III CZP 6/17, niepubl.).Z treści zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego nie wynika wprost, że obecne postępowanie wieczystoksięgowe nie dotyczy masy upadłości Banku - cedenta w rozumieniu art.
III CZP 6/17
Bankruptcy trustee replaces bankrupt pledgee in registry change proceedings regardless of transfer timing.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt IV CSK 44/17 POSTANOWIENIE Dnia 17 stycznia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak (przewodniczący)‎SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)‎SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z wniosku Banku (...) w upadłości likwidacyjnej w W.‎przy uczestnictwie Narodowego Banku Polskiego w W., P. M. i N. M.‎o wpis w dziale IV księgi wieczystej nr (…),‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnejw dniu 17 stycznia 2018 r.,‎skargi kasacyjnej uczestnika postępowania Narodowego Banku Polskiego w W. od postanowienia Sądu Okręgowego w S.‎z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt IV Ca (…) uchyla zaskarżone postanowienie i znosząc postępowanie przed Sądem Okręgowym w S., przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIEW dniu 19 stycznia 2016 r. referendarz sądowy na wniosek Banku (...) w W. dokonał wpisu nowego wierzyciela hipotecznego - NBP w W., obejmującego hipotekę łączną do kwoty 6.600.000 zł w związku z przeniesieniem hipoteki na bank centralny. Wpisu tego dokonano na podstawie oświadczenia o dokonaniu przelewu wierzytelności wraz z zabezpieczającą ją hipoteką łączną, zgody na dokonanie przelewu wraz z podpisami notarialnymi uwierzytelnionymi, tekstu umowy o kredyt refinansowy z dnia 20 sierpnia 2015 r. między NBP a Bank (…) i odpisu tego Banku z KRS.Skarga na ten wpis, złożona przez Bank (…) (w upadłości likwidacyjnej) nie została uwzględniona.

Postanowieniem z dnia 30 marca 2016 r. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy wpis z dnia 19 stycznia 2016 r. Sąd ten zaaprobował stanowisko uczestnika postępowania - NBP przyjęte w odpowiedzi na skargę. Zdaniem Sądu Rejonowego, scedowana wierzytelność hipoteczna została wyłączona z masy upadłości Banku (…), a złożone do wniosku tego Banku dokumenty o wpis mogły być podstawą wpisu, z tym, że oświadczenie o dokonaniu przelewu Sąd ocenił jako złożone w trybie art. 95 ust. 1 prawa bankowego z 1997 r.Apelacja syndyka masy upadłości Banku (…) została uwzględniona jednakże - jak zaznaczył Sąd Okręgowy - z innych przyczyn niż w niej podanych.

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. zmienił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 19 stycznia 2016 r. w przedmiocie zmiany wierzyciela (k. (…) akt sprawy; postanowienie Sądu Okręgowego zostało sprostowane postanowieniem tego Sądu z dnia 16 grudnia 2016 r.). Wskazując na zakres kognicji Sądu Okręgowego w postępowaniu wieczystoksięgowym, Sąd ten stwierdził, że art. 95 prawa bankowego z 1997 r. stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.

U. z 2017 r., poz. 1007, dalej - „u.k.w.i.h.”). Jednocześnie Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przedłożone z wnioskiem oświadczenie cedenta (Banku (…)) o dokonaniu cesji oraz zgoda na dokonanie wpisu przelewu nie zostały zaopatrzone w jakąkolwiek pieczęć Banku - cedenta. Dokument obejmujący oświadczenie Banku nie może być podstawą wpisu w księdze wieczystej, gdy nie został opatrzony pieczęcią Banku. Warunków formalnych nie spełnia także dokument obejmujący umowę przelewu (art. 31 ust. 1 u.k.w.i.h.), ponieważ brak w nim podpisów notarialnie poświadczonych.

Złożona do akt umowa, odpis umowy zawartej w formie pisemnej, o przelewie wierzytelności w celu zabezpieczenia i odpis ten (a nie podpisy) został poświadczony z oryginałem przez notariusza.W skardze kasacyjnej uczestnika - NBP podniesiono zarzuty naruszenia art. 95 ust. 1-5 prawa bankowego z 1997 r., art. 31 ust. 1 u.k.w.i.h., art. 32 ust. 1 zd. 2 k.c. w zw. z 328 § 2 k.p.c.Skarżący uczestnik domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie wpisu zgodnie z wnioskiem.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z akt sprawy wynika, że w dniu 30 grudnia 2015 r. ogłoszono upadłość Banku (...) z możliwością zawarcia układu (k. (…) akt sprawy).

Jednocześnie wyznaczono zarządcę upadłego i kuratora do reprezentowania Banku w postępowaniu upadłościowym (postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 30 grudnia 2015 r.; art. 429 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r.; Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm.; cyt. dalej jako „p.u.n." i art. 449 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - prawo restrukturyzacyjne Dz. U. z 2017 r. Nr 1508).Jeszcze przed wniesieniem apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 30 marca 2016 r., utrzymującego w mocy wpis referendarza sądowego (k. (…) akt sprawy), postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego Banku (…) (w upadłości układowej), odwołano zarządcę masy upadłości i ustanowiono syndyka masy upadłości (k. (…) akt sprawy).

Apelację od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 30 marca 2016 r. złożył już syndyk upadłości. Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu drugiej instancji złożył uczestnik postępowania - NBP (nabywca wierzytelności hipotecznej).W rozpoznawanej sprawie wieczystoksięgowej o wpis przeniesienia hipoteki łącznej podstawowe znaczenie ma kwestia właściwej reprezentacji Banku - cedenta. Z treści postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 22 czerwca 2016 r. wynika, że Sąd ten potraktował upadły Bank jako wnioskodawcę, który także wniósł skutecznie apelację od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 30 marca 2016 r.

Tymczasem po ogłoszeniu upadłości (także banku) postępowanie sądowe (w tym też wieczystoksięgowe) dotyczące masy upadłości może być wszczęte i prowadzone wyłącznie z udziałem syndyka (m.in. z jego wniosku, a nie wniosku upadłego; art. 144 ust. 1 p.u.n.; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2017 r., III CZP 6/17, niepubl.).Z treści zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego nie wynika wprost, że obecne postępowanie wieczystoksięgowe nie dotyczy masy upadłości Banku - cedenta w rozumieniu art. 144 ust. 1 p.u.n. Sąd Okręgowy wyraźnie stwierdził, że należy ponownie zbadać, czy wniosek SBRiR może być uwzględniony na podstawie złożonych przez ten Bank dokumentów (s. 984 verte akt sprawy).

Wykonując zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2016 r. (k. (…) akt sprawy), dotyczące konieczności właściwego oznaczenia wnioskodawcy w obecnym postępowaniu, Sąd dokonał jedynie sprostowania postanowienia z dnia 22 czerwca 2016 r. w ten sposób, że nadal jako wnioskodawcę wskazał Bank Spółdzielczy (postanowienie z dnia 16 grudnia 2016 r.).Należy przypomnieć, że skutki prawne ogłoszenia upadłości banku w zakresie jego reprezentacji w postępowaniu cywilnym unormowano de lege lata w sposób szczególny, odmienny od reguł obowiązujących w odniesieniu do innych osób prawnych.

Nie ma przy tym znaczenia status prawno - organizacyjny upadłego banku (spółdzielnia lub spółka akcyjna). W wyniku ogłoszenia upadłości banku - inaczej niż w odniesieniu do innych osób prawnych - dochodzi do definitywnego rozwiązania organów zarządzających bankiem i organów nadzorczych, a nie tylko do utraty (lub ograniczenia) ich niektórych kompetencji (por. art. 144 ust. 1, art. 145 prawa bankowego z 1997 r.; art. 433 p.u.n.). Dlatego właśnie Sąd ustanawia kuratora do reprezentowania banku w postępowaniu upadłościowym (art. 429 § 3-p.u.n.).

W związku z tym, syndyk nie mógł w obecnym postępowaniu występować jedynie w roli podmiotu reprezentującego upadły Bank (potraktowany przez Sąd Okręgowy jako wnioskodawcę o wpis przeniesienia hipoteki) należało uchylić zaskarżone postanowienie, znieść postępowanie odwoławcze i przekazać sprawę Sadowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania (art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 386 § 2 k.p.c.).jw r.g.