Supreme Court allows appeal against second-instance judgment for procedural error in filing appeal against first-instance decision.

Απόφαση 994 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός: 994/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-καλούντος: Γραφείου Διεθνούς Ασφάλισης, Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιλτιάδη Κόρδα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου-καθ'ου η κλήση: ...., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεοχάρη Μέγα και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-1-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 8112/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2530/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση των οποίων ζήτησε το αναιρεσείον με την από 10/1/2007 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 64/2008 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφερε προς συζήτηση το αναιρεσείον με την από 3/4/2008 κλήση του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 10/10/2007 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτου Αντωνίου Παπαθεοδώρου, με την οποία εισηγήθηκε 1) την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης ως απαράδεκτης κατά το μέρος που προσβάλλεται με αυτή η 8112/2005 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης και 2) την παραδοχή των δύο πρώτων και την απόρριψη του τρίτου των λόγων αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.Κατά το άρθρο 566 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν με το ίδιο αναιρετήριο προσβάλλονται δύο ή περισσότερες αποφάσεις πρωτοβάθμιου και δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, η κατάθεσή του πρέπει να γίνεται στο καθένα από τα δικαστήρια αυτά. Η παράβαση της διάταξης αυτής, η οποία συμπληρώνει τη γενική διάταξη του άρθρου 495 παρ. 1 ΚΠολΔ, που ρυθμίζει τον τρόπο άσκησης των ένδικων μέσων, επάγεται την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης αναφορικά με εκείνη από τις προσβαλλόμενες αποφάσεις ως προς την οποία το αναιρετήριο δεν κατατέθηκε στη γραμματεία του δικαστηρίου που έχει εκδώσει την απόφαση αυτή (ΑΠ 1087/2005). Με την κρινόμενη αναίρεση προσβάλλονται τόσο η 2530/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, που απέρριψε τις εφέσεις των διαδίκων, όσο και η 8112/2005 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, που δέχθηκε μερικά την αγωγή του αναιρεσιβλήτου. Το δικόγραφό της, όμως, όπως εξ αυτού προκύπτει, έχει κατατεθεί μόνο στη γραμματεία του Εφετείου Θεσσαλονίκης, (υπ' αριθ. 35/31-1-2007 πράξη κατάθεσης), και όχι και στη γραμματεία του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Συνεπώς είναι απαράδεκτη η αναίρεση κατά το μέρος που προσβάλλεται με αυτή η ως άνω απόφαση του Πρωτοδικείου.

ΙΙ.Με το άρθρο 26 του ν. 489/1976 "Περί της υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης", όπως ο νόμος αυτός κωδικοποιήθηκε με το ΠΔ 237/1986, συνιστάται νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης", το οποίο τελεί υπό την εποπτεία και τον έλεγχο του Υπουργού Ανάπτυξης, εδρεύει στην Αθήνα και διέπεται από τις διατάξεις του νόμου αυτού.

Το γραφείο αυτό, σύμφωνα με το άρθρο 27 του ίδιου νόμου, διακανονίζει ζημιές και καταβάλλει αποζημιώσεις για λογαριασμό αλλοδαπών γραφείων διεθνούς ασφάλισης μέσα στα όρια του νόμου αυτού, εξαιτίας ατυχημάτων που προκαλούνται από την κυκλοφορία στην Ελλάδα αυτοκινήτων, που έχουν τόπο συνήθους στάθμευσης σε χώρες μετά των αντιστοίχων γραφείων των οποίων έχει καταρτίσει συμβάσεις κατά το άρθρο 30 παρ. 1 του νόμου αυτού και εφόσον τα αυτοκίνητα αυτά είναι εφοδιασμένα με πιστοποιητικό διεθνούς ασφάλισης, που ισχύει.

Η ευθύνη του ΓΔΑ υπάρχει έστω και αν το ζημιογόνο αυτοκίνητο δεν είναι ασφαλισμένο ή δεν είναι εφοδιασμένο με πιστοποιητικό διεθνούς ασφάλισης (πράσινη κάρτα). Πρέπει, όμως να πρόκειται για ανασφάλιστο αλλοδαπό αυτοκίνητο, που να προέρχεται από τις χώρες μέλη της ΕΟΚ (νυν Ε.Ε.), καθώς και τις χώρες Αυστρία, Φιλανδία, Νορβηγία, Σουηδία, Ελβετία, Τσεχοσλοβακία και Ουγγαρία, που έχουν προσυπογράψει την κατά το άρθρο 2 παρ. 2 του ν. 489/1976 από 12-12-1973 συμπληρωματική συμφωνία.

Επομένως, για ατυχήματα που συμβαίνουν στην Ελλάδα μετά την 1-7-1988, η ευθύνη του Γραφείου Διεθνούς Ασφάλισης (Γ.Δ.Α.) είναι ανεξάρτητη από το αν το ζημιογόνο αυτοκίνητο είναι ασφαλισμένο ή ανασφάλιστο, εφοδιασμένο ή μη με πιστοποιητικό διεθνούς ασφάλισης, (πράσινη κάρτα), αρκεί ο συνήθης τόπος στάθμευσης του ξένου και ζημιογόνου αυτού αυτοκινήτου να είναι χώρα της Ε.Ο.Κ. (νυν Ε.Ε.) ή μία εκ των παραπάνω αναφερομένων επτά χωρών, αδιαφόρως προς την εθνικότητα του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου.

Εξάλλου, το ανασφάλιστο αλλοδαπό όχημα, εφόσον έχει αποδηλωθεί από τα αντίστοιχα αρχεία που τηρούνται στον τόπο της συνήθους στάθμευσής του, δεν θεωρείται ότι προέρχεται από τη συγκεκριμένη χώρα και ότι έχει τόπο συνήθους στάθμευσης τη χώρα αυτή, εφόσον κατά τις επιταγές του άρθρου 1 περ. Ε' του ίδιου ως άνω νόμου "τόπος συνήθους στάθμευσης αυτοκινήτου οχήματος είναι το έδαφος του κράτους του οποίου το όχημα φέρει πινακίδα κυκλοφορίας (άρθρο 2 παρ. 1 Π.Δ. 264/91).

Στην περίπτωση που δεν προβλέπεται καταχώρηση σε μητρώο για ορισμένα αυτοκίνητα τα οποία όμως φέρουν πιστοποιητικό ασφάλισης ή διακριτικό σήμα ανάλογο με την πινακίδα κυκλοφορίας, τόπος συνήθους στάθμευσης θεωρείται το έδαφος του Κράτους στο οποίο εκδόθηκε το ανωτέρω σήμα ή πιστοποιητικό. Στην περίπτωση που δεν προβλέπεται για ορισμένα αυτοκίνητα ούτε καταχώρηση σε μητρώα, ούτε πιστοποιητικό ασφάλισης, ούτε διακριτικό σήμα, τόπος συνήθους στάθμευσης θεωρείται το έδαφος του Κράτους της κατοικίας του κατόχου αυτών".

Υπό τις άνω περιστάσεις αν δεν προκύπτει η εθνικότητα του ζημιογόνου αυτοκινήτου, την ευθύνη από το ατύχημα, που προκάλεσε μετά την είσοδό του στην Ελληνική Επικράτεια, δεν την έχει το Ελληνικό Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης, διότι δεν συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις ευθύνης του που ρυθμίζονται από το εφαρμοζόμενο εδώ άρθρο 27 του Ν. 489/1976 (ΑΠ 1265/2006, ΑΠ 1659/1999).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα. Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά, που είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων για την εφαρμογή της διάταξης που εφαρμόστηκε ή της μη συνδρομής των όρων αυτών που αποκλείει την εφαρμογή της, όπως και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, σε σχέση με το κρίσιμο ζήτημα του τόπου (Κράτους) στάθμευσης του ζημιογόνου αυτοκινήτου ή της κατοικίας του κατόχου αυτού, από το οποίο και εξαρτάται η θεμελίωση ή μη αστικής ευθύνης του αναιρεσείοντος Γραφείου Διεθνούς Ασφάλισης, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: "Στις 25-6-2002 και ώρα 23.15' ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος, οδηγώντας την με αριθμό κυκλ. ...δίκυκλη μοτοσικλέτα του, εκινείτο επί της οδού ..., και στην αριστερή λωρίδα της ανωτέρω οδού, με κατεύθυνση προς την πλατεία Δημοκρατίας.

Την ίδια ημέρα και ώρα ο ... οδηγώντας το με αριθμό κυκλ. ...IXE αυτοκίνητο, μάρκας AUDI A4, εκινείτο ομορρόπως προς τον ενάγοντα στην ως άνω οδό και στη δεξιά λωρίδα αυτής. Ο οδηγός ..., αιφνιδίως και χωρίς να ειδοποιήσει με τους δείκτες κατεύθυνσης, όπως είχε υποχρέωση σύμφωνα με το άρθρο 21 παρ. 2 και 3 του Κ.Ο.Κ., για την αλλαγή λωρίδας, που προτίθετο να κάνει, έστριψε λοξώς αριστερά το όχημά του, με αποτέλεσμα να εισέλθει στη λωρίδα που εκινείτο κανονικά ο ενάγων, με αποτέλεσμα να συγκρουσθεί το εμπρόσθιο αριστερό τμήμα του αυτοκινήτου του με το οπίσθιο δεξιό τμήμα της μοτοσικλέτας του ενάγοντος.

Εξαιτίας της σύγκρουσης αυτής, ο ενάγων έπεσε στο οδόστρωμα, με αποτέλεσμα να τραυματισθεί, υποστάς κάκωση του δεξιού γόνατος, ειδικότερα ρήξη οπισθίου κέρατος έσω μηνίσκου. Ο ενάγων νοσηλεύθηκε μετά το ατύχημα από 16-1-2003 έως 23-1-2003 στο Γενικό Νοσοκομείο ... και στις 21-1-2003 του έγινε μερική μηνισκεκτομή με αρθροσκόπιση.

Υπό τις προαναφερόμενες συνθήκες αποκλειστικά υπαίτιος της σύγκρουσης είναι ο οδηγός ..., ο οποίος από έλλειψη της προσοχής που όφειλε και μπορούσε να καταβάλει ως μέσος συνετός οδηγός, δεν οδηγούσε με σύνεση και με διαρκώς τεταμένη την προσοχή του στην οδήγηση, αλλά εισήλθε στο ρεύμα πορείας του ενάγοντος, με αποτέλεσμα να συγκρουσθεί με την μοτοσικλέτα που οδηγούσε ο ενάγων.

Από τα ίδια στοιχεία αποδείχθηκε, ότι ο οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου ..., κατά το χρόνο του ατυχήματος οδηγούσε το υπ' αριθμ. κυκλ. ... EIX αυτοκίνητο, το οποίο ήταν ασφαλισμένο, για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη, στην αλλοδαπή εταιρία "...", η οποία είχε έδρα της τη Βιέννη της Αυστρίας, και ήταν εφοδιασμένο με το υπ' αριθμ. ...

πιστοποιητικό διεθνούς ασφάλισης (ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΡΤΑ), το οποίο και επέδειξε στο αρμόδιο αστυνομικό όργανο της Τροχαίας ..., το οποίο και συνέταξε και το σχετικό δελτίο τροχαίου ατυχήματος. Ο ανωτέρω οδηγός είναι κάτοικος Αυστρίας, όπως προκύπτει και από το από ... δελτίο Τροχαίου ατυχήματος της Υποδιοίκησης Τροχαίας....

Το εναγόμενο (και ήδη αναιρεσείον) ισχυρίζεται, ότι η πινακίδα κυκλοφορίας του ζημιογόνου αυτοκινήτου...δεν έχει εκδοθεί από τις αρμόδιες αρχές της Αυστρίας, και προσκομίζει και το από 15-11-2004 έγγραφο, που έχει εκδοθεί στη Βιέννη, σε μετάφραση, στο οποίο αναφέρεται , ότι σύμφωνα με τις αρχές έκδοσης αδειών κανένα όχημα με πινακίδα κυκλοφορίας ...

δεν έχει καταχωρηθεί στις 25-6-2002 και ότι ο τόπος συνήθους στάθμευσης του ζημιογόνου αυτοκινήτου δεν είναι η Αυστρία και ότι επομένως αυτό (εναγόμενο) δεν νομιμοποιείται παθητικά και την ευθύνη για το ένδικο ατύχημα φέρει το Επικουρικό Κεφάλαιο. Σύμφωνα όμως με τα αναφερόμενα στην παραπάνω σκέψη, η ανωτέρω ένσταση του εναγομένου, η οποία αποτελεί και σχετικό λόγο έφεσής του, πρέπει ν' απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη, αφού όπως προαναφέρθηκε ως τόπος συνήθους στάθμευσης θεωρείται και το έδαφος της κατοικίας του κατόχου του αυτοκινήτου, που στην προκειμένη περίπτωση, όπως αποδείχθηκε, ήταν η Αυστρία και ως εκ τούτου το εναγόμενο φέρει την ευθύνη για το ένδικο ατύχημα".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο σχετικά με την ένσταση παθητικής νομιμοποίησης του αναιρεσείοντος, παραβίασε ευθέως, αλλά και εκ πλαγίου, με ανεπαρκείς αιτιολογίες, τις προαναφερόμενες ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 1 περ. Ε', 2 παρ. 1, 26 και 27 ν. 489/1976, διότι για τον προσδιορισμό της προέλευσης του αλλοδαπού οχήματος και συνακόλουθα της ευθύνης του αναιρεσείοντος, δέχθηκε ως τόπο συνήθους στάθμευσης το έδαφος του Κράτους της κατοικίας του κατόχου του ζημιογόνου αυτοκινήτου, χωρίς την παραδοχή περί συνδρομής της περίπτωση του εδαφίου γ' του άρθρου 1 περ.

ε του ν. 489/1976, ότι δηλαδή το συγκεκριμένο αυτοκίνητο εμπίπτει στην κατηγορία των αυτοκινήτων εκείνων στην Αυστρία, που δεν προβλέπεται ούτε καταχώρηση σε μητρώο, ούτε πιστοποιητικό ασφάλισης, ούτε διακριτικό σήμα.

Συνεπώς, οι δύο πρώτοι λόγοι αναίρεσης, με τους οποίους προσάπτονται στο Εφετείο πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 αντίστοιχα του άρθρου 559 ΚπολΔ, πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι.

ΙΙΙ.Μετά τα παραπάνω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-12-2007 αίτηση αναίρεσης του εδρεύοντος στην Αθήνα Γραφείου Διεθνούς Ασφάλισης κατά το μέρος που προσβάλλεται με αυτή η 8112/2005 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Αναιρεί την 2530/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 14 Απριλίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Απριλίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ