Supreme Court suspends appeal and summons absent creditors in debt restructuring case due to mandatory joint litigation.

Απόφαση 757 / 2019 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 757/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ειρήνη Καλού, Γεώργιο Χοϊμέ, Μαρία Τζανακάκη και Αντώνιο Τσαλαπόρτα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Οκτωβρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... AE" και το διακριτικό τίτλο "..." (πρώην "ΤΡΑΠΕΖΑ... AE"), που εδρεύει στην ….και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Κουτρούμπα, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 2-10-2018 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Τ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαράλαμπο Γεωργόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-6-2011 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κολυμβαρίου.

Εκδόθηκε η 9/2012 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, τη μεταρρύθμιση της οποίας ζήτησε ο ήδη αναιρεσίβλητος με την από 5-2-2014 αίτησή του. Εκδόθηκαν αρχικά οι 282/2015 εν μέρει οριστική και 254/2016 οριστική αποφάσεις του Ειρηνοδικείου Χανίων και ακολούθως η 202/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 30-6-2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ειρήνη Καλού, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 769 ΚΠολΔ, που ορίζει τους δικαιούμενους να ασκήσουν αναίρεση στη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, "αναίρεση έχουν δικαίωμα να ασκήσουν, και αν νίκησαν, ο αιτών, εκείνος κατά του οποίου στρέφεται η αίτηση, ο εκκαλών, ο εφεσίβλητος, εκείνοι που άσκησαν κύρια και πρόσθετη παρέμβαση και οι καθολικοί και ειδικοί διάδοχοί τους, καθώς και ο εισαγγελέας πρωτοδικών.

Οι διατάξεις του άρθρου 762 εφαρμόζονται και εδώ". Ως προς την παθητική νομιμοποίηση, η παρούσα διάταξη παραπέμπει στο άρθρο 762 ΚΠολΔ, που ρυθμίζει την παθητική νομιμοποίηση της έφεσης κατά των αποφάσεων οι οποίες εκδίδονται κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, και συνεπώς, η διάταξη αυτή, που ορίζει ότι "αν περισσότεροι έλαβαν μέρος στην πρωτόδικη δίκη, η έφεση που ασκεί ένας από αυτούς απευθύνεται κατά των άλλων ή των καθολικών διαδόχων ή των κληρονόμων τους" εφαρμόζεται και για την παθητική νομιμοποίηση της αναίρεσης κατά των αποφάσεων που εκδίδονται κατά τη διαδικασία αυτή.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 748 παρ. 3 εδ. α' ΚΠολΔ, η οποία εφαρμόζεται και στα ένδικα μέσα (άρθρο 760 εδ. α' ΚΠολΔ), το δικαστήριο που είναι αρμόδιο να δικάσει το ένδικο μέσο, επομένως και την αναίρεση, κατ' αποφάσεως που εκδίδεται κατά την εκούσια δικαιοδοσία, μπορεί να διατάξει την κλήτευση τρίτων που έχουν έννομο συμφέρον από τη δίκη, το οποίο μπορεί να στηρίζεται και στο γεγονός ότι η ισχύς της αποφάσεως που θα εκδοθεί στη δίκη αυτή, εκτείνεται και στις έννομες σχέσεις αυτού οπότε εφαρμόζονται τα άρθρα 76, 77, 78 ΚΠολΔ για την αναγκαστική ομοδικία Από τις πιο πάνω διατάξεις προκύπτει ότι το ένδικο μέσο, επομένως και η αναίρεση, κατ' αποφάσεως που εκδίδεται κατά την εκουσία δικαιοδοσία, πρέπει να απευθύνεται εναντίον όλων εκείνων, που έλαβαν μέρος στη δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, όχι όμως με κύρωση το απαράδεκτο.

Ωστόσο, το δικαστήριο, που είναι αρμόδιο να δικάσει το ένδικο μέσο, μπορεί, σύμφωνα με την ως άνω διάταξη του άρθρου 748 παρ. 3 ΚΠολΔ, να επιβάλει την κλήτευση τρίτων που έχουν έννομο συμφέρον από τη δίκη, επομένως και του διαδίκου που είχε λάβει μέρος στη δίκη κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, κατά του οποίου δεν απευθύνεται το ένδικο μέσο.

Τούτο δικαιολογείται από το γεγονός ότι το άρθρο 748 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 760 ΚΠολΔ, δεν καταλαμβάνει μόνο τους τρίτους που δεν κατέστησαν διάδικοι στη δίκη αλλά και τους διαδίκους που έλαβαν μέρος σ' αυτήν και κατά των οποίων δεν στρέφεται η αίτηση αναιρέσεως (ΑΠ Ολομ. 6/1999, ΑΠ 491/1999). Για τον ίδιο λόγο, επί αιτήσεως αναιρέσεως κατ' αποφάσεως που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, αν η αίτηση αναίρεσης δεν απευθύνεται εναντίον όλων εκείνων, που έλαβαν μέρος στη δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, όπως επιβάλλεται από τη διάταξη του άρθρου 769 ΚΠολΔ σε συνδυασμό με το άρθρο 760 ΚΠολΔ, το δικαστήριο, που είναι αρμόδιο να δικάσει την αίτηση αναίρεσης, μπορεί, κατ' εφαρμογήν της παρεχόμενης σ' αυτό δυνατότητας από τη διάταξη του άρθρου 748 παρ. 3 ΚΠολΔ, να επιβάλει την κλήτευση τρίτων που έχουν έννομο συμφέρον από τη δίκη, να διατάξει την κλήτευση του διαδίκου που είχε λάβει μέρος στη δίκη κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, κατά του οποίου δεν απευθύνεται η αίτηση αναίρεσης.

Εξάλλου, οι διατάξεις περί ομοδικίας του ΚΠολΔ εφαρμόζονται και στη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (ΚΠολΔ 741). Στη ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, ο δεσμός που συνδέει τους πιστωτές του αιτούντος - οφειλέτη, ενόψει του ότι η ισχύς της αποφάσεως που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους "μετέχοντες στη δίκη" πιστωτές, είναι αυτός της αναγκαστικής παθητικής ομοδικίας (άρθρο 76 παρ. 1 περ.

β` του ΚΠολΔ). Στην εκούσια δικαιοδοσία -κατά την ορθότερη γνώμη- δεν εφαρμόζεται -όπως στην αμφισβητούμενη- η διάταξη του άρθρου 76 παράγραφος 1 εδάφιο τελευταίο του ΚΠολΔ, κατά την οποία "οι ομόδικοι που μετέχουν νόμιμα στη δίκη ή έχουν προσεπικληθεί, αν δεν παραστούν, θεωρούνται ότι αντιπροσωπεύονται από εκείνους που παρίστανται".

Και τούτο διότι η έκταση του επηρεασμού στις έννομες σχέσεις του αιτούντος και των άλλων ενδιαφερομένων είναι διάφορη. Ειδικά, στο Ν. 3869/2010 (Φ.Ε.Κ. Α` 130/3-8-2010) "Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων και άλλες διατάξεις", δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής η ανωτέρω διάταξη, για το λόγο ότι συντρέχουν αντίθετα συμφέροντα των πιστωτών.

Στην προκειμένη περίπτωση με την κρινόμενη από 30-6-2017 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 202/2017 απόφαση του δικάσαντος ως εφετείου Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρο 3 του Ν. 3869/2010). Από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε επί της από 25-11-2014 έφεσης του εκκαλούντος Γ.

Τ. του Ε. κατά των εφεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην ….και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην …. και εκπροσωπείται νόμιμα, με την ιδιότητά της ως οιονεί καθολικής διαδόχου, λόγω συγχώνευσης με απορρόφηση, της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "...

Α.Ε.", η οποία ήταν νόμιμη διάδοχος της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Τ.Ε." και 3) ανώνυμης εταιρίας πίστωσης με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην ….. όπως εκπροσωπείται νόμιμα, στρεφόμενης κατά της υπ' αριθμ. 254/2016 απόφασης του Ειρηνοδικείου Χανίων, η οποία εκδόθηκε αντιμωλία του αιτούντος - εκκαλούντος και ήδη αναιρεσίβλητου Γ.

Τ. και της δεύτερης των καθών η αίτηση - εφεσίβλητης και ήδη αναιρεσείουσας ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "... Α.Ε.", και ερήμην των λοιπών διαδίκων, κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, επί της ασκηθείσας ενώπιον του Ειρηνοδικείου Χανίων από 5-2-2014 και με αριθμό πρωτοκόλλου κατάθεσης 128/18-2-2014 αίτησης τροποποίησης απόφασης ρύθμισης οφειλών, ως προς το ύψος των μηνιαίων καταβολών του άρθρου 8 παρ. 4 του Ν. 3869/2010 του αιτούντος - εκκαλούντος και ήδη αναιρεσίβλητου Γ.

Τ. κατά των εφεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην …., οδός ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "... Α.Ε", που εδρεύει στην …. οδός ... και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της πρώην ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "...

Α.Τ.Ε.", λόγω συγχώνευσης με απορρόφηση της δεύτερης από την πρώτη, δυνάμει της υπ' αριθ. Κ2-7651/27.12.2013 απόφασης του Υπ. Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας (ΑΔΑ-ΒΛΓΥΦ-ΖΧΒ), (ΦΕΚ Τ.Α.Ε. - ΕΠΕ με αριθμό 9243/27-12-2013). Η άνω ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία "... Α.Τ.Ε." έχει διαδεχθεί κατά νόμο (άρθρ. 68 Ν. 3601/2007, ως τροποποιηθείς και ισχύει) την πρώην τραπεζική εταιρία με την επωνυμία "...

Α.Τ.Ε." (ΦΕΚ τ.Β' 74/18-01-2013 και ΦΕΚ τ.Β' 76/18-01-2013), 3) ανώνυμης τραπεζικής Εταιρίας με την επωνυμία "... Α.Τ.Ε.", το οποίο τελεί υπό ειδική εκκαθάριση, που εδρεύει στην ….., οδός ... και εκπροσωπείται νόμιμα και 4) ανώνυμης εταιρίας παροχής πιστώσεως με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην …., ..., .... Με την αίτησή του αυτή ο αιτών - εκκαλών και ήδη αναιρεσίβλητος Γ.

Τ., επικαλούμενος μεταβολή της εισοδηματικής του κατάστασης, ζήτησε τη μεταρρύθμιση της υπ' αριθμόν 9/2012 απόφασης του Ειρηνοδικείου Κολυμβαρίου, η οποία εκδόθηκε κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, περί ρύθμισης των αναφερόμενων ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών του προς τις πιστώτριές του, καθ' ων η αίτηση - εφεσίβλητες τραπεζικές εταιρίες, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3869/2010, με προσδιορισμό μηδενικών μηνιαίων καταβολών προς τις εν λόγω πιστώτριές του, λόγω των επικαλούμενων σοβαρών προβλημάτων υγείας του και της εκτιθέμενης ανεπάρκειας των εισοδημάτων του για την κάλυψη στοιχειωδών βασικών αναγκών του, με εξαίρεση από την εκποίηση της περιγραφόμενης κύριας κατοικίας του, αποκλειστικής κυριότητάς του, με σκοπό την απαλλαγή του από αυτά.

Επί της αίτησης αυτής, που συζητήθηκε το πρώτον στις 14-3-2014, εκδόθηκε αρχικά η υπ' αριθμόν 282/2015 εν μέρει οριστική απόφαση του Ειρηνοδικείου Χανίων, η οποία αφού έκρινε την ως άνω αίτηση παραδεκτή και νόμιμη, εν συνεχεία την έκανε δεκτή ως κατ' ουσίαν βάσιμη, μεταρρυθμίζοντας την υπ' αριθμόν 9/2012 απόφαση του Ειρηνοδικείου Κολυμβαρίου ως προς τις μηνιαίες καταβολές του άρθρου 8 παρ. 2 του ν. 3869/2010, που επιβλήθηκαν στον εκκαλούντα, τις οποίες όρισε μηδενικές, με αναδρομική ισχύ από το χρόνο υποβολής της αίτησης τροποποίησης, ενώ όρισε νέα δικάσιμο για επαναπροσδιορισμό των μηνιαίων καταβολών του αιτούντος τη 13.11.2015, οπότε συζητήθηκε εκ νέου η αίτηση και εν συνεχεία εκδόθηκε η εκκαλουμένη, υπ' αριθμόν 254/2016 οριστική απόφαση του Ειρηνοδικείου Χανίων, που όρισε ομοίως μηδενικές καταβολές για τον αιτούντα, μέχρι τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών και περαιτέρω εξαίρεσε από την εκποίηση την αναφερόμενη κύρια κατοικία του, επιβάλλοντας σε αυτόν την υποχρέωση να καταβάλει για τη διάσωσή της ποσό ίσο με το 75% της εμπορικής της αξίας, όπως είχε ορίσει η ως άνω υπ' αριθμόν 9/2012 απόφαση, πλην όμως σε χρονικό διάστημα 20 ετών, μετά την παρέλευση της τετραετίας (περίοδος χάριτος), ήτοι το ποσό των 60.000 ευρώ, καταβλητέο σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις ποσού 250 ευρώ εκάστης, διανεμόμενο συμμέτρως στις πιστώτριές του, χωρίς ανατοκισμό, με το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου με κυμαινόμενο επιτόκιο, που θα ισχύει κατά το χρόνο της αποπληρωμής, σύμφωνα με το στατιστικό δελτίο της ..., αναπροσαρμοζόμενο με επιτόκιο αναφοράς αυτό των Πράξεων Κύριας Αναχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Κατά της αποφάσεως αυτής, η δεύτερη εφεσίβλητη και ήδη αναιρεσείουσα "... Α.Ε.", που εδρεύει στην …., οδός ... και εκπροσωπείται νόμιμα, με την ιδιότητά της ως οιονεί καθολικής διαδόχου, λόγω συγχώνευσης με απορρόφηση, της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", η οποία ήταν νόμιμη διάδοχος της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "...

Α.Τ.Ε.", άσκησε την ένδικη αίτηση αναίρεσης, στρεφόμενη κατά του αιτούντος - εκκαλούντος και ήδη αναιρεσείοντος Γ. Τ., την οποία όμως δεν την στρέφει και κατά των πρώτης και τέταρτης των εφεσιβλήτων στην κατ' έφεση δίκη, με τις οποίες τελεί σε σχέση αναγκαστικής ομοδικίας, δηλαδή κατά: α) της πρώτης εφεσίβλητης ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "...

ΑΕ", που εδρεύει στην …, οδός ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, και β) της τέταρτης εφεσίβλητης ανώνυμης εταιρίας παροχής πιστώσεως με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην …, ..., ..., ούτε επικαλείται ούτε αποδεικνύει ότι αντίγραφο αυτής με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο τους επιδόθηκε, ούτε άλλωστε οι ως άνω εταιρίες εμφανίστηκαν αυτοβούλως κατά την εκφώνηση και συζήτηση της ένδικης αίτησης από το οικείο πινάκιο, κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο.

Ωστόσο, ενόψει του ότι έχουν έννομο συμφέρον από τη δίκη, αφού η τελευταία αφορά ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων σύμφωνα με το Ν. 3869/2010, κατά την οποία, ο δεσμός που συνδέει τους πιστωτές του αιτούντος - οφειλέτη, ενόψει του ότι η ισχύς της αποφάσεως που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους "μετέχοντες στη δίκη" πιστωτές, είναι αυτός της αναγκαστικής παθητικής ομοδικίας (άρθρο 76 παρ. 1 περ.

β` του ΚΠολΔ ), οι δε ως άνω εταιρίες είναι πιστώτριες του αιτούντος-εκκαλούντος και ήδη αναιρεσίβλητου, έχοντας ως εκ τούτου μεταξύ τους αντίθετα συμφέροντα, πρέπει να αναβληθεί η κρίση του δικαστηρίου επί της αιτήσεως αναιρέσεως και να διαταχθεί με επιμέλεια της αναιρεσείουσας κατά τη νέα συζήτηση της υποθέσεως, η κλήτευση των ως άνω εφεσιβλήτων στην κατ' έφεση δίκη, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναβάλλει την έκδοση της οριστικής του απόφασης επί της από 30-6-2017 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 202/2017 απόφασης του δικάσαντος ως εφετείου Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων. Και

Διατάσσει την κλήτευση των μη διαδίκων στην παρούσα δίκη πρώτης και τέταρτης των εφεσιβλήτων στην από 25-11-2014 έφεση του ήδη αναιρεσίβλητου Γ. Τ. του Ε., επί της οποίας εκδόθηκε η ως άνω υπ' αριθμ. 202/2017 απόφαση του δικάσαντος ως εφετείου Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, και συγκεκριμένα: α) της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΕ", που εδρεύει στην …., οδός ..., και εκπροσωπείται νόμιμα και β) της ανώνυμης εταιρίας παροχής πιστώσεως με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην …., ..., ..., αντίστοιχα.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 10 Μαΐου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Ιουνίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ