Dekret Rady Regencyjnej o opiece nad zabytkami sztuki i kultury.

Art. 4.

przysługuje

czących si~

Art. 5. Z ramienia i pod kierunkiem IV\inisterstwa Wyznań Religi}nych

i Oświecenia Publicznego prowadzony bE:dz ie inwentarz zabytków sztuki

i, kultury, znajdujących siE: w granicach Państwa Pol skiego.

Właściwe organy rządowe mają prawo badania przed miotów.,

w posiadaniu osób tak fizycznych jak i prawnych, a to w celu

ustalenia wartości zabytkowej i zakwalifikowania poszczególnego przedm jotu do inwentarza zabytków sztuki i 'ku ltury.

I\rt. 6.

bE:dących

Rrt. 7. W razie za~walifikowania przedmiotu do inwentarza zabytków

sztuki i kultury, właściwy urząd konserwatorski wyda na żądanie właścicie­

la odpowiednie świadectwo.

•

Osoba, uprawniona do ro zporządzan ia zabytkiem , zezwolić

winna organom rządowym do tego powołanym na swobodne zbadanie za-bytku lub jego stanu.

"

Rrt. 8.

Art. 9. Ksic::gi, zawierające spis zabytków sztuki i kultury. powi,nny

być prowadzone i przechowywane przez konserwatorów w ten sposób, aby

były one dostc;:pne dla wszystkich zainteresowanych.

I\rt. 10. Wszystkie czynności władzy rządowej, przewidziane w ustawie niniejszej, dokonywane bt;dą przez kon serwatorów. na których decyzje

i czynności osobom interesowanym służy skarga do Ministra W. R. i O. P.

w ciągu 4-ch tygodni od daty zawiadomienia o decyzJi.

Art. 11. Wszelkie nieruchome i ruchome dzieła. świa dczące o sztuce

i ku lturze epok ubiegłych. istniejące nie mniej, niż lat 50. korzystają z opieki prawa. zanim wpisane zostaną do inwentarza zabytków sztuki i kultwr y.

Korzystają z niej takie wszystkie wykopaliska i znaleziska, które z nat\:lry

rzeczy nie mogą być uprzednio inwentaryzowane.

Dzieła ruchome, istniejące mniej niż lat 50. mogą być - IN wyjątko-­

wych razach - uznane za zabytki na mocy specjalnej decyzji Ministra

W. R. i O. P.

'

.

.

Z a b y t k i n i e r u c h o ID e.

I\rt. 12. . Za zabytki nieruchome w m yś l ustawy niniej szej uznane'

być mogą

a)

b)

c)

,

jaskinie. grodziska, (t. zw. szwedzkie góry i okopy), kurhany."

m o giły, usypiska, cmentarzyska, s iady osad nawodnych, głazy ze

stopami, misami,krz yiami, podkowami. baby kamienne i t. p.;

budowle zarówno murowane, jak drewniane wraz z przynależn e m

im otoczeniem (ogrodem, placem), a choćby dochqVfane w póź­

niejszej budowie częśd dawne (prezbiterja, kaplice, wieże, bramy, portale, kol um ny. drzwi, kominki i t. p.); dzieła sztuk plastycznych z architekturą budynku związane (mal owidła ścienne ...

rzeźby. sztu katerje i t. p.);

luźno stojące pomniki, nagrobki, kapliczki, figury, krzyże, kolum-,

ny, słupy graniczne i t. p.;

•

•

,.,

I

Dziennik Praw.

N!1 16.

d)

e)

f)

g)

'

. I

Poz. 36.

95

ruiny budowli. pomników i posągów;

grupy budowli, wybitne pod względem estetycznym i znamienne

bądź dla całych 'miast, osad, ws i. bądź dla ich dzielnic;

na gruncie dochowane do dziś rozplanowania starych miast

i dzielnic staromiejskicn wraz z dawnemi, historycznemi nazwami ulic i placów;

.

ogrody ozdobne oraz aleje stare cmentarne i przydrożn e ; drzew a

sędziwe i okaza le. otaczające zamczyska, kościoły, kapliczki, fi·

gury, cmentarze i t. p.

Rrt. 13. Zabytki nieruchome nie mogą być burzone. niszczone. prze-r abiane, odna wiane, rekonstruowane. zdobione lub uzupełniane (nawet instala cjami) bez uprzedniego pozwolenia odpowiedniej władzy konserwatorskiej. Takież pozwolenie nieodzowne jest przy wszelkich zmianach, za mie rzonych w najbliższem o to czeniu ważniejszych zabytków nieruchomych.

Art. 14. Wykonan ie- na zasadzie uzyskanego zgodnie z brzmieniem

art. 13 pozwolenia-wsze lkich robót. dotyczących zabytków nieruchomych.

podlega kontroli konserwatora, w którego okręgu znajduje się dany zabytek. Konserwator ma prawo wstrzymania rob ót, wykonywanych bez pozwole nia lu b niewlaściwie, przycze m korzysta z poparcia miejscowych organów administracyjnych.

Art. 15. I;<ażdy właściciel zabytku nieruchomego jest obowiązan y

u tr~ym ywać go w .stopniu niezbędnym dla zabezpieczenia jego istnienia.

R ząd, j eżeli są ku temu wyjątkowe powody, może dopomagać właścicie­

low i do utrzymania zabytku .

"

Art. 16. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo zniszczenia lub uszkodzenia zabytków nieruchomych, rząd m a prawo wywłaslczać je lub ogranicza ć

ich użytkowa n ie.

Rrt. 17. Rz ą d ma p rawo nie dopuścić do niszczenia. zasłanian ia lub

'szpecen ia widoku na za bytki lub z zabytków nieruchomych.

Z a b y t k i r u c h 'o m e.

Rrt. 18.

Za zabytki ruchome w myśl ustawy niniejszej uznane być

mogą

a)

,

b)

c)

d)

-e)

f)

przedmioty związane bezpQśrednio z przeznaczeniem b~dynk u

(oltarze, ambony, chrzcielnice, stalle, pomniki, nagrobki, trumn y

w grobach kościelnych wraz z ukrytemi w nich dziełami pracy

ręcznej, epitafja, tablice, vota, szaty i naczynia obrzędowe, -dzwony i t. p.) oraz kolekcje przedmiotów, przechowanych w muzeach . w skarbcach i składach świątyń, w zgromadzeniach cechowych, po magistratach i t. p.;

dzi eła sztuk plast ycznych: obrazy, rzeźby, ryciny;

dzieła sztuk zdobniczych i kunsztów cechowych: zbroje, oręże .

rzędy, pojazdy, chorągwie, sztandary, arrasy. dywany. makaty,

pasy, kilimy, hafty, koronki, ubiory, meble, sprzęty, naczynia. zegary, świeczniki, wyrob,y złotnicze, emalje, szkło, ceramika, kraty,

okucia , zamki, godła, znaki i t. p.;

monety, medale, pieczęcie, tłok i mennicze;

druk i, a rchiwalja, rękopisy zw ykł e i ozdobne, oprawy ksiąg;

luqowe sprzęty domowe i wyroby przemysłu ludowego.

9ó

Dzienmk Praw.

I\rt. 19. Zabrania się wywozu z granic Państwa

ruchomych i ich części.

\

/

N2 16.

Poz. 36.

Polskiego zabytków

I\rt. 20. Zabytki ruchome, o ile są własnością kraju, miast, gmin

administracyjnych lub wyznaniowych, parafji oraz instytucji społecznych "

nie mogą być niszczone, usuwane, sprzedawane, zamieniane, przerabiane,

odnawiane lub rekonstruowane bez uprzedniego pozwolenia odpowiedniej

władzy K.onserwatorskiej; przewożenie wymienionych zabytków ruchomych

na wystawy publiczne wymaga pozwolenia konserwatora, w którego okrę­

gu znajduje się dany zabytek.

ł\rt. 21. Wykonanie-na zasadzie uzys.kanego zgodnie z brzmieniern

artykułu 20-go - pozwolenia-wszelkich robót, dotyczących zabytków ruchomych, podlega kontroli konserwatora, w którego okręgu znajduje si ę dany-

zabytek. Konserwator ma prawo wstrzymywania robót, wy konywanych

bez pozwolenia lub niewłaściwie, przyczem korzysta z poparcia miejsco

wych organów administracyjnych.

ł\rt. 22. Jeżeli zachodzi niebezpieczer'lstwo zniszczeniJ, uszkodzenia

lub wywozu zagranicę zabytków ru ch omych, będących własnością prywatną a mających wybitrie znaczenie narodowe, rząd ma pra wo wywłaszczyć.

je r a rzecz jed nego z. muzeów n arodowych.

Wykopaliska

Z 11 a ł e z i ska.

ł\rt. 23.

a)

b)

Za zabytki tej kategorji są uważane

wykopaliska, świad;:zące o dawnej kulturze (groby, pola urn i ur-ny, narzędzia kamienne, wyroby kruszcowe i szklane, tkan i ny".

ceramika, monety, broń i t. p.);

znaleziska przypadkowe na powierzchni ziemi lub na dnie zbiorników wody, ma ją ce cechy dawn ej kultur y, z rodz aju wyżej wymi en ionych, or az takie, jak skarby i archiwalj a, ukryte \V mu rach, puszkach, skrytkach i t p.

F\rt. 24. Włeściciele lub dzierżawcy gruntów, na których znal az ły się

w ykopaliska, bąd ź kierownicy robót. podczas których na wyk lJpaliska natraf io no, b ądź teź ci. którzy odkryci il dokonali,-obowiązan i są niezw!ocm ie

za wia do mić o tem najbliższy u rząd konserwatorski, który celem zabezpiecz eHia wykopaliska lub zna lezisk a wyda de cyzję , nakazu j ącą wst rzymanie

robót i określającą spcsó iJ dalszego ich prow adze ni a; środ ki tymczas ow e

w razie ich potrze by za;>tosuje miejscowa wład za admin is tracyjna.

Hrt. 25. Wszelkie pry wat ne po szukiwania ar cheolo giczne wymagają

pozw ol enia M'nistra W. R. i O. P. i p odlegają jego kontroli.

P.rt. 26.

tej kateg orji.

Zabrania Się wywozu z granic Państwa

Po l sk'e ~:lO

zabytków

f\rL 2i. Rząd ma prawo użytkowania lub wywlaszcwn ia dla badań

naukow ych ter enu. na kt órym dokonano odkrycia. Rząd ma też praw o>

p r zec: k up u wy kc palJsk i znalezisk w ciągu trzech miesi ę cy od daty zawiad omien ia.

_

•

Ng 16.

Dziennik Plaw. Poz. ~6.

p o s t Et P owa ni e p r z y w y w ł as z c 2: <..: n i u z a b y t k ów

i o d s z k o d o w a n i u.

f\rt. 28. WywłaszC7~nie zabytku ruc~omego (art. 22) może nastąpić

nie inaczej , jak na mocy reskryptu Rady Regencyjn ej, na wniosek Ministra

W. R. i O. P.

'-

f\'r t. 29. Konserwator n:'oże przed wydaniem reskryptu Rady Regencyjnej zarządzić tymczasowe środki zapo'Jiegawcze, a w ich liczbie i objęcie

przez siebie lub przekaza nie do jednego z muzeów narodowych zaJroż o­

nego za bytku .

f\rt. 30. Jeżeli właściciel zabytku ruchomego poniósł skutkiem wylu b ograniczenia własności stratę materjalną, to może on w ter minie rocznym, licząc od doręczeni,a lub ogłoszenia decyzji ostateczne j,

o której mowa w artykule 28-ym, złożyć konserwatorowi żądanie wypłaty

określonej sumy tytuł~ odszkodowania.

właszczenia

f\rt. 31. Jeżeli żądane odszkod owanie nie przekracza trzech tysięcy

marek (45CO koron), w takim razie przyznanie wynagrodzenia nale ży do

decyzji konserwatora.

J eżeli wysokość odszkodowania przekracza 3 tysiące marek (4500 koron), konserwator przedstawia rzecz ze swoim wnioskiem do decyzji Ministra W. R. i O. P.

Jednocześnie z wydaniem decyzji, przYZllaJącej żą dane odszko dowanie

w całości lub w części, konserwator, wzglę dnie Mini ste r, zarządzi wypłatę

tegoż.

J\rt. 32.

Jeżeli

decyzja konserwatora,

w zg l ęd nie

Ministra, co do wy-

sokości odszkodo wan ia nie 'c zyni zado ś ć iąd a niu pete nta , w tak im razie

może on wytoczyć ak cję sącJ:>wC'j przeciko Skarbowi pu bli cznemu w ter -

minie miesięcznym od dnia d o re, czenia mu decyzji . .

f\rt. 33. Wywłaszczenie nieruchomo ści ulega ogólnym

o wywłaszczeniu nieruchomości na użytek publiczny .

przepis0m

.

Odpowi edzialność

za wykroc zeni a

prz e ci'Nko

p r z e p i s o m.

ł

f\rt. 34. Winni przekro r 7:enia przepisów ustawy ninier,;zej ulegną

w drodze sądo wej karze do 3 _h miesięcy aresztu oraz-w razie zniszczenia

zabytku lub zmniejszenia jego wartości wskutek uszkodzenia - grzywnie,

równającej się wartości zniszczonego przedmiotu lub zmni~jszeniu jeg-o

wartości ws kutek uszkodzenia.

W razie potajemnego wywozu lub u~, iłowania wywozu z granic Dań ­

stwa przedmiotów, objętych ustawą niniej szą, u legn ą one w drodz e s~do­

We4 konfiskacie na rzec.z jednego z muzeów narodowych.

f\rt. 35. Sprzedaż. zamiana, zast ew lu b darowizf)C'_ zabytków r'Jchcmych oraz wykopalisk i znalezisk, stanowi4cych włas n ość gmin, miast. pa.

I

\

\

Dziennik Praw. Poz. 36

37.

·r afji oraz instytucyj publicznych, uskuteczni'ona bez pozwolenia kon~erwa­

tora, jest nieważna.

Dan w Warszawie. dnia 31

października

B18 roku.

i- A leksander Kakpwski

Zdz. Lubomirski

józef Ostrowski

Prezydent Ministrów

józef Świeży/sU.

f\~inister Spraw j Wewnętrznych: Z. Chrzanowski

Minister Sprawiedliwości: /. Higersbe1'ger

Min ister Rolnictwa i Dóbr Koronnych: vVI. Grabski

Mini ster Przemysłu i Handlu: Andrzej WierzMcki

Minister Aprowizacji Ali/oni Jlliukiewicz

Minister Spraw ZewnE:trznych: Stmlislaw G/ąbilzski

Minister Komunikacji: U,r, Paszkowski

37.

DEKRET

Rady Regencyjnej w przedmiocie zarządu sprawami komunalnemi

na terenie c. i k. wojskowego Generalnego Gubernatorstwa

Lubelskiego.

M y,

R A D A R E G E N C V J N AKR Ó L E S l W A P O L S K I E G O

p o s t a n o w i I i ś m y i s t a n ~ w i m y. c o n a s t E: P u J e

Do czasu objęcia calkowitego zarządu administracyjnego na terenie

c. i k. wojskowego Generalnego Gubernatorstwa Lubelskiego obowiązywać

będą tymczasem następujące przepisy.

I\rt. 1. Zarząd sprawami komunalnemi w c. i k. wojskowe m Generainem Gubernatorstwie Lubelskiem sprawują władze polskie. Należy do

nich wykonanie przepisów prawnych o reprezentow a niu gmin i powiatów

i zarządzaniu niemi podług istniej ący ch ustaw samorządowych.

ł\rt. 2. Kompetencje c. i k. Generalnego Gubernatorstwa wojskowego

'Ił przedmiocie zarządu sprawami komunalnemi (a więc ' przedewszys~kiem

wypływające z §§ 1, 2, 5. 6; 8, 10, 13. 14, 18, 19. 20 i 21 rozporządzenia

z dn. 18 sierpnia 1916 r. Dz. Rozp. NQ 64; §§ 3, 54, 62. 63, i 64 rozporządze­

nia z dn. 31 paźdz ie rnika 1916 r. 'Dz. Rozp. Generalnego Gubernatorstwa wojskowego NQ 102; §§ 1, 2, 5, 6, 8 , 13, 14, 19, 20 i 21 rozporządzenia " dn. 18

/

.

,

', ' t·

Przedruk.

PAŃSTWA

WARSZf1Wf\..

' Treść

•

R. 1~18

POLSKIEGO.

N2 16.

8 listopada 1918.

36. Dekret o opiece nad zabytkami sztuki i kultury. . . .

37. Dekret \V przedmiocie zarządu sprawamT komunalnemi na

terenie c. i k, wojskowego Generalnego Gubernatorstwa Lubelskiego, . . . . . .

......

93

98

36.

DEKRET

Rady Regencyjnej o opiece nad zabytkami sztuki i kultury.

M Y, R PI D PI

R E G E N C Y J N PI

K RÓL E S T W PI

p o s t a n o w i I i ś m y i s t a n o w i m y, c o

•

•

Zasady

PO L S K I E G b

n a s t ~ P u je

o g ó l n e.

f\rt. 1. Wszelkie zabytki kultury i sztuki, znajdujące się w granicach

Polskiego, wpisane do inwentarza zabytków sztuki i. kultury, podlegają opiece prawa .

Należące do Państwa Polskiego lub do jego obywateli, lub do instytucji polskich zabytki sztuki i kultury, znajdujące się zagranicą, mogą być

przedmiotem szczególnych środków ochrony ze strony władzy pańs twowej

polskiej oraz umów mi~dzynarodowych, stosownie do osobnych w tej mie·

rze postanowień.

Państwa

f\rt. 2. Opieka nad zabytkami sztuki i kultury należy qo Ministerstwa

Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Wyznań

Czynności związane z opieką nad zabytkami sztuki i kultury

konserwatorzy zabytków sztuki i kultury, mianowani ?rzez /V\inistra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

I\rt. 3.

.sprawują

Ni 16.

Dziennik Praw. Poz. 36.

Ilość

bE:dą

i granica okrE:gów oraz siedziby i etaty konserwatorów okreś lo ne

osobnem rozporządzeniem ministerjalnem.

Ministrowi Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego

prawo wydawania w zakresie niniejszej ustawy zarządze ń,. tytak organizacji urzE:du konserwatorskiego, jak rÓ\l/nież wogóle

epieki nad zabytkami sztuki i kultury.