999/2025 — 999/2025 — Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 999 / 2025 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 999/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Κουφούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Βενιζελέα, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη - Εισηγητή, Κορνηλία Πανούτσου και Μιχαήλ Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Νοεμβρίου 2024, με την παρουσία και της γραμματέως Α. Α., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Λ. του Φ., κατοίκου ... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Ντοκατζή.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ - ΕΥΟΣΜΟΥ (ΔΗΚΕΚΕ)", που εδρεύει στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ν. Τ. του Π., κατοίκου ... και 3) Ν. Ν. του Γ., κατοίκου ... Το πρώτο αναιρεσίβλητο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνστανίνο Πλιάτσικα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ., ο τρίτος αναιρεσίβλητος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αλέξανδρο Καρδασιάδη, ομοίως με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ., ενώ ο δεύτερος αναιρεσίβλητος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-10-2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 15018/2014 εν μέρει οριστική, 2425/2020 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1957/2021 του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 3-2-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ'αριθ. ...-2023 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Εφετείο Θεσσαλονίκης Π. Ι., που προσκομίζει και επικαλείται ο αναιρεσείων, προκύπτει ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο της 8-4-2024 επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον δεύτερο αναιρεσίβλητο Ν. Τ. Κατά την δικάσιμο εκείνη η υπόθεση αναβλήθηκε για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης, κατά την οποία δεν εμφανίστηκε αυτός όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά του οικείου πινακίου. Επειδή η αναβολή της υπόθεσης και η εγγραφή της στο πινάκιο της μετ'αναβολή δικασίμου ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων (άρθ. 226 § 4 σε συνδ. με 575 ΚΠολΔ) πρέπει η υπόθεση να συζητηθεί παρά την απουσία του δευτέρου αναιρεσιβλήτου (άρθ. 576 § 2 ΚΠολΔ).

Με την υπό κρίση από 3-2-2020 αίτηση ζητείται η αναίρεση της υπ'αριθ. 1957/2021 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία συνεκδικάστηκαν οι αντίθετες από 13-5-2020, 25-6-2020, 9-9-2020 και 14-9-2020 εφέσεις κατά της υπ'αριθ. 2425/2020 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, έγιναν αυτές τυπικά και κατ'ουσίαν δεκτές, εξαφανίστηκε η ως άνω εκκαλουμένη απόφαση, δικάστηκε επι της ουσίας η από 1-10-2012 αγωγή και έγινε αυτή εν μέρει δεκτή υποχρεώνοντας τους νυν αναιρεσιβλήτους να καταβάλουν, εις ολόκληρον ο καθένας τους, στον νυν αναιρεσείοντα το ποσό των 142.351,85 ευρώ νομιμοτόκως από την επομένη της επιδόσεως της αγωγής. Η αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα, καθόσον δεν προκύπτει επίδοσης της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η οποία δημοσιεύθηκε την 1-12-2021, η δε αίτηση για την αναίρεσή της κατατέθηκε στη Γραμματεία του Εφετείου Θεσσαλονίκης στις 8-2-2022 μαζί με το οικείο παράβολο (άρθ. 495, 552, 553, 556, 558, 564 § 2 ΚΠολΔ). Πρέπει, συνεπώς, να γίνει αυτή τυπικά δεκτή και να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ'ιδίαν λόγων της (άρθ. 577 § 3 ΚΠολΔ). Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 926 εδ. α' ΑΚ, αν από κοινή πράξη περισσοτέρων προήλθε ζημία ή αν για την ίδια ζημία ευθύνονται παράλληλα περισσότεροι, ενέχονται όλοι εις ολόκληρον. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι στην περίπτωση που συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου αυτού, θεμελιώνεται εις ολόκληρον ευθύνη των περισσοτέρων προσώπων, δηλαδή δημιουργείται παθητική εις ολόκληρον ενοχή κατά την έννοια του άρθρου 481 ΑΚ.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 927 ΑΚ, εκείνος που κατά το άρθρο 926 του ίδιου κώδικα κατέβαλε ολόκληρη την αποζημίωση έχει δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών, το δε δικαστήριο προσδιορίζει το μέτρο της μεταξύ τους ευθύνης ανάλογα με το βαθμό πταίσματος του καθενός. Αν δεν μπορεί να εξακριβωθεί ο βαθμός αυτός, η ζημία κατανέμεται μεταξύ όλων σε ίσα μέρη. Η εν λόγω διάταξη ρυθμίζει την εσωτερική σχέση μεταξύ των κατ' ΑΚ 926 συνοφειλετών, παρέχοντας σε αυτόν που κατέβαλε αποζημίωση δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών. Ειδικότερα, ως προς την έκταση της αναγωγής αυτής ορίζεται, κατ' απόκλιση από τον κανόνα της ΑΚ 487 παρ. 1, ότι το μέτρο της μεταξύ των συνοφειλετών ευθύνης προσδιορίζει το δικαστήριο ανάλογα με το βαθμό του πταίσματος καθενός των συνοφειλετών (ΑΠ 1491/2011, ΑΠ 239/2010) και ότι σε αδυναμία εξακριβώσεως του βαθμού αυτού η ζημία κατανέμεται μεταξύ τους κατ' ίσα μέρη (ΑΠ 680/2020). Η ΑΚ 927 εφαρμόζεται στην περίπτωση που οι συνυπόχρεοι ευθύνονται έναντι του ζημιωθέντος όλοι από πταίσμα, δηλαδή υποκειμενικά καθώς και στις περιπτώσεις που είτε ευθύνονται όλοι αντικειμενικά είτε μερικοί υποκειμενικά και μερικοί αντικειμενικά. Η ΑΚ 927 αποκλίνει από την ΑΚ 487 § 1, κατά την οποία "μεταξύ τους οι περισσότεροι συνοφειλέτες ευθύνονται κατά ίσα μέρη, εκτός αν προκύπτει κάτι άλλο από την σχέση", εφόσον κατά την πρώτη, το μέτρο της ευθύνης προσδιορίζεται από το δικαστήριο ανάλογα με το βαθμό πταίσματος καθενός από τους συνυπόχρεους, ενώ, σύμφωνα με τη δεύτερη διάταξη, το μέτρο ευθύνης προσδιορίζεται κατά ίσα μέρη.

Περαιτέρω, όταν θεμελιώνεται εις ολόκληρον ευθύνη των περισσοτέρων προσώπων, ο παθών - δικαιούχος της αποζημίωσης, δικαιούται να επιδιώξει αυτήν από οποιονδήποτε από τους εις ολόκληρον ευθυνομένους ή και από όλους. Στην περίπτωση δε που ο παθών αποζημιώθηκε για τη ζημία που υπέστη μετά από διεξαγωγή δίκης κατά όλων των εις ολόκληρον ευθυνομένων, από ένα εξ αυτών, ο τελευταίος, στρεφόμενος με αναγωγή κατά των λοιπών εις ολόκληρο υπόχρεων, δικαιούται να αξιώσει ο,τιδήποτε κατέβαλε στον τρίτο ανάλογα με το ποσοστό (συν)υπαιτιότητας του καθενός εκ των περισσοτέρων συνυποχρέων (ΑΠ 1057/2022, ΑΠ 1040/2021).

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 300 ΑΚ, αν εκείνος που ζημιώθηκε συνετέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία, ή την έκτασή της, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό αυτής. Το ίδιο ισχύει και όταν εκείνος που ζημιώθηκε, παρέλειψε να αποτρέψει ή να περιορίσει τη ζημία ή δεν επέστησε την προσοχή του οφειλέτη στον κίνδυνο ασυνήθιστα μεγάλης ζημίας, την οποία ο οφειλέτης ούτε γνώριζε, ούτε όφειλε να γνωρίζει. Κατά τα παραπάνω, η έννοια της συνυπαιτιότητας είναι νομική, οπότε η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς τη συνδρομή ή όχι συντρέχοντος πταίσματος του ζημιωθέντος για την επέλευση της ζημίας ή την έκτασή της υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (άρθ. 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ), ως προς αν τα περιστατικά, που το δικαστήριο της ουσίας δέχτηκε ανέλεγκτα, ως αποδειχθέντα, συγκροτούν ή όχι την έννοια της συνυπαιτιότητας (ΟλΑΠ 15/2006). Η κρίση, όμως, του δικαστηρίου της ουσίας, για τη βαρύτητα του πταίσματος και τον καθορισμό του ποσοστού, κατά το οποίο πρέπει να μειωθεί η αποζημίωση, δεν ελέγχεται αναιρετικά, γιατί αφορά την εκτίμηση της ουσίας (ΑΠ 2023/2013, ΑΠ 609/2008, ΑΠ 1724/2005).

Περαιτέρω ως διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται γενικές αρχές που συνάγονται επαγωγικά από την καθημερινή παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας, τη συμμετοχή στις συναλλαγές και τις γενικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις, οι οποίες έχουν γίνει κοινό κτήμα και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών και για την έμμεση απόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν. Κατά τη σαφή έννοια του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. β' του ΚΠολΔ, η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ιδρύει λόγο αναιρέσεως, μόνο αν αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, δηλαδή όταν το δικαστήριο χρησιμοποιεί εσφαλμένα ή παραλείπει εσφαλμένα να χρησιμοποιήσει διδάγματα της κοινής πείρας για να βρει την έννοια κάποιου κανόνα δικαίου ή να υπαγάγει σ' αυτόν τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς, όχι δε και όταν χρησιμεύουν για την εξακρίβωση από το δικαστήριο της ύπαρξης πραγματικών περιστατικών ή προς εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν, γιατί στην περίπτωση αυτήν πρόκειται για εκτίμηση πραγμάτων, η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη (ΟλΑΠ 2/2008,ΑΠ 806/2013, ΑΠ 1583/2011).

Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθ.1 και 19 του άρθ. 559 ΚΠολΔ συνισταμένη στο ότι το Εφετείο κατά την υπαγωγή των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών στους οικείους κανόνες δικαίου (914, 922, 300 ΑΚ) περιέλαβε ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες όσον αφορά τη θεμελίωση του συντρέχοντος πταίσματος στο πρόσωπο του αναιρεσείοντος και ζημιωθέντος από το ατύχημα. Από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε, μετά από εκτίμηση των προσκομισθέντων με επίκληση από τους διαδίκους αποδεικτικών στοιχείων, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του και κατά τον ενδιαφέροντα τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα: "Ενόψει των εορταστικών εκδηλώσεων της 25ης Μαρτίου έτους 2009, ο Δήμος Κορδελιού-Ευόσμου αποφάσισε να προβεί στον έλεγχο των μεγαφωνικών εγκαταστάσεων που είχαν τοποθετηθεί σε κολώνες της ΔΕΗ. Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι είχε αφαιρεθεί μία κόρνα από κολώνα που βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών ... Ο Δήμος Κορδελιού-Ευόσμου έχει ιδρύσει μεταξύ άλλων την δεύτερη των εναγομένων, ήδη εκκαλούσα, Δημοτική και Κοινωφελή Επιχείρηση (ΔΗΚΕΕ), η οποία, παρότι δεν διαθέτει δικά της τεχνικά μέσα ή προσωπικό, αναλαμβάνει την εκτέλεση έργων που της αναθέτει ο Δήμος, χρησιμοποιώντας τεχνικά μέσα ή προσωπικό του Δήμου και εισπράττει αμοιβή, η οποία εξασφαλίζει και δικαιολογεί την ύπαρξή της. Πρόεδρος αυτής κατά τον ως άνω χρόνο ήταν ο πέμπτος των εναγομένων και ήδη εκκαλών, Ν. Τ. Η ως άνω δημοτική επιχείρηση είχε τοποθετήσει στο παρελθόν τις μεγαφωνικές εγκαταστάσεις και τον Μάρτιο του 2009 ανέλαβε την τοποθέτηση της νέας κόρνας και του αντίστοιχου καλωδίου. Η οδός ... έχει πλάτος οδοστρώματος 11 μέτρα, είναι διπλής κατεύθυνσης, με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση και ευθεία σε απόσταση τουλάχιστον 100 μέτρων, ανήκει δε στο βασικό οδικό δίκτυο του Δήμου και διέρχεται από αυτήν αστικό λεωφορείο του ΟΑΣΘ. Η αποκατάσταση αυτή απαιτούσε την διέλευση ηλεκτρικού καλωδίου κατά πλάτος του οδοστρώματος της οδού ..., μαζί με συρματόσχοινο για την προστασία του, το οποίο θα ξεκινούσε από ξύλινη κολώνα σε απόσταση 3,8 μέτρων από το άκρο του οδοστρώματος του ρεύματος πορείας προς την οδό ... και, αφού διέσχιζε την οδό καθέτως θα κατέληγε σε μεταλλική κολώνα στο αντίθετο πεζοδρόμιο, σε απόσταση 1,2 μέτρων από το άκρο του οδοστρώματος του αντίθετου ρεύματος πορείας. Μάλιστα, τα γραφεία της ΔΗΚΕΕ βρίσκονται επί της οδού ..., στο σημείο όπου επρόκειτο να γίνει η επισκευή. Για την εκτέλεση της εν λόγω εργασίας συντάχθηκε σχετικό έγγραφο του Δήμου, πιο συγκεκριμένα το υπ' αριθμόν πρωτοκόλλου ....2009 έγγραφο της αρμόδιας τεχνικής του υπηρεσίας, ήτοι της Διεύθυνσης Συντήρησης Έργων και Ηλεκτροφωτισμού, το οποίο φέρει ως αποδέκτες την ΔΗΚΕΕ, την Υποδιεύθυνση Τροχαίας Θεσσαλονίκης και την Δημοτική Αστυνομία Ευόσμου, με θέμα "Μερικός αποκλεισμός οδού" και στο οποίο αναφέρονται επί λέξει τα εξής: "Σύμφωνα με τη σημερινή απόφαση του Δημάρχου Ευόσμου επιτρέπουμε τον μερικό αποκλεισμό της οδού ... (από το ύψος της οδού ... έως την οδό ...) λόγω αποκατάστασης και συντήρησης καλωδίωσης και της μεγαφωνικής από τη Δημοτική Επιχείρηση του Δήμου Ευόσμου. Οι εργασίες θα ξεκινήσουν στις 9/03/2009 ημέρα Δευτέρα και θα ολοκληρωθούν την ίδια ημέρα, κατά τη διάρκεια ολοκλήρου του εικοσιτετραώρου. Ο αποκλεισμός θα πραγματοποιηθεί πρώτα στο ένα ρεύμα κυκλοφορίας και στη συνέχεια στο αντίθετο. Οι εργασίες θα εκτελεστούν με μέριμνα και ευθύνη όλων των εμπλεκομένων με την απαραίτητη σχετική σήμανση σύμφωνα με τις διατάξεις του Κ.Ο.Κ προς αποφυγή τροχαίων ατυχημάτων και έγκαιρη ενημέρωση των οδηγών και των πεζών ιδιαίτερα στα σημεία εκτροπής". Ωστόσο το έγγραφο αυτό κοινοποιήθηκε στην Υποδιεύθυνση Τροχαίας Θεσσαλονίκης την 10.03.2009, δηλαδή μία ημέρα μετά την εκτέλεση της εργασίας, ενώ δεν προέκυψε από οποιοδήποτε στοιχείο ότι κλήθηκε η Δημοτική Αστυνομία Ευόσμου για την λήψη μέτρων διακοπής της κυκλοφορίας. Την 09.03.2009 περί ώρα 15.00, άρχισε η εκτέλεση του συγκεκριμένου έργου, παρόντες δε ήταν ο Ν. Τ., πέμπτος των εναγομένων, ήδη εκκαλών, ο οποίος επέβλεπε τη σχετική εργασία, ενώ την λήψη μέτρων ασφαλείας επί της οδού, καθ' όσο διάστημα θα διαρκούσε η διέλευση του καλωδίου και ρυθμίσεως της κυκλοφορίας των οχημάτων, ανέλαβε για λογαριασμό της ΔΗΚΕΕ ο μόνιμος υπάλληλος του Δήμου Ευόσμου στον τομέα τεχνικών εργασιών Κ. Λ., τον οποίο παραχώρησε τη συγκεκριμένη ημέρα ο Δήμος στη ΔΗΚΕΕ για τη σχετική εργασία. Το έργο της τοποθετήσεως της νέας κόρνας και του καλωδίου ανέλαβε αφιλοκερδώς ο Ν. Ν., έκτος των εναγομένων ήδη εκκαλών, η εταιρεία του οποίου είχε προμηθεύσει το έτος 2008 την ηχητική εγκατάσταση, ο ίδιος δε ασχολείται επί αρκετά έτη με την εργασία αυτή, έχοντας σχετική εμπειρία από τοποθέτηση μεγαφωνικών εγκαταστάσεων σε οποιονδήποτε χώρο. Στο σημείο εκτέλεσης των εργασιών δεν υπήρχε όργανο της Τροχαίας ή της Δημοτικής Αστυνομίας, προκειμένου να διακοπεί η κίνηση των οχημάτων επί της οδού ή να εκτραπεί αυτή σε κάθετες οδούς μέχρι την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας, ούτε τοποθετήθηκαν κώνοι στο οδόστρωμα, όπως άλλωστε προκύπτει από το πρόχειρο σχεδιάγραμμα που συνέταξαν τα αρμόδια όργανα του Α' Τμήματος Τροχαίας Θεσσαλονίκης, το οποίο συνοδεύει την έκθεση αυτοψίας σχετικά με το επίδικο περιστατικό. Ειδικότερα κατά την αυτοψία που διενεργήθηκε μισή ώρα μετά το ατύχημα, δεν υπήρχαν μέτρα ασφαλείας για τον αποκλεισμό της οδού ..., ούτε είχαν τοποθετηθεί κώνοι επί αυτής στο ρεύμα κυκλοφορίας προς την οδό ... Κώνοι απεικονίζονται στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, πριν από τη διασταύρωση της οδού με την οδό ... Κατά την εκτέλεση της εργασίας, ο Ν. Ν. έδεσε κατ' αρχάς την άκρη από το συρματόσχοινο στην προαναφερθείσα ξύλινη κολώνα και στη συνέχεια άπλωσε το συρματόσχοινο μαζί με το καλώδιο καθέτως στο οδόστρωμα μέχρι τη μεταλλική κολώνα, που βρισκόταν στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας της οδού .... Ακολούθως, αφού αναρριχήθηκε στην κολώνα έχοντας στα χέρια του την άλλη άκρη από το συρματόσχοινο, το τύλιξε χαλαρά επί 1,5 στροφές γύρω από την κολώνα, και ειδοποίησε τον Κ. Λ. ότι είναι έτοιμος για να σφίξει το συρματόσχοινο, ώστε αυτό να αιωρείται πάνω από το οδόστρωμα. Ο εν λόγω υπάλληλος του Δήμου επιχείρησε να διακόψει την κίνηση των οχημάτων επί της οδού ..., κάνοντας νεύματα με τα χέρια του, ενώ ενημέρωσε τον Ν. Ν. ότι μπορούσε να προβεί στην ανύψωση του καλωδίου. Ο Ν. Ν. άρχισε να σφίγγει το καλώδιο, το οποίο ανυψώθηκε από το οδόστρωμα σε ύψος 1,5 μέτρων περίπου. Τη στιγμή εκείνη, ο ενάγων Γ. Λ., οδηγώντας την υπ' αριθμόν κυκλοφορίας ... δίκυκλη μοτοσικλέτα, ιδιοκτησίας του, εκινείτο επί της οδού ... με κατεύθυνση προς την οδό ... και ενώ είχε φθάσει στο ύψος της οδού όπου πραγματοποιούνταν η εργασία, αντιλήφθηκε το νεύμα του Κ. Λ. και προς στιγμήν ακινητοποίησε τη μοτοσικλέτα του, στη συνέχεια όμως, είτε διότι δεν αντιλήφθηκε το συρματόσχοινο, είτε διότι εκτίμησε εσφαλμένα ότι προλαβαίνει να διέλθει, είτε διότι νόμισε ότι αυτό θα σηκωνόταν πιο ψηλά από το έδαφος, ξεκίνησε με χαμηλή ταχύτητα και συνέχισε την πορεία του ευθεία. Κατά την κίνηση αυτή το σώμα του στο ύψος του λαιμού προσέκρουσε στο συρματόσχοινο που βρισκόταν σε φάση αναρτήσεως (ανυψώσεως), με αποτέλεσμα να ανατραπεί στο οδόστρωμα ο ίδιος και η μοτοσικλέτα του, η οποία σύρθηκε σε απόσταση 2,2 μέτρων από το σημείο της προσκρούσεως, και να τραυματισθεί σοβαρά, όπως θα εκτεθεί αναλυτικότερα κατωτέρω. Με βάση τα παραπάνω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, συνυπαίτιοι για την πρόκληση του ατυχήματος και συνακόλουθα για την σωματική βλάβη που υπέστη ο ενάγων είναι μεταξύ άλλων και οι πέμπτος και έκτος των εναγομένων, νυν εκκαλούντες, οι οποίοι ενεργούσαν εν προκειμένω ως προστηθέντες της δεύτερης των εναγομένων, νυν εκκαλούσας και οι οποίοι από έλλειψη της απαιτούμενης κατ'αντικειμενική κρίση προσοχής και επιμέλειας, την οποία όφειλαν κατά τις περιστάσεις, μπορούσαν και ήταν υποχρεωμένοι να καταβάλουν, δεν προέβλεψαν το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη τους, καίτοι είχαν την δυνατότητα σύμφωνα με τις προσωπικές τους ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες να το προβλέψουν. Συγκεκριμένα, ο Ν. Τ. ως πρόεδρος της ΔΗΚΕΕ, που είχε αναλάβει την εκτέλεση του έργου και ήταν παρών κατά την εκτέλεσή του, δίδοντας οδηγίες στον τεχνικό υπάλληλο του Δήμου, Κ. Λ., που ανέλαβε την επίβλεψη της εργασίας εκ μέρους της ΔΗΚΕΕ και τη ρύθμιση της κυκλοφορίας των οχημάτων επί της οδού καθώς και στον Ν. Ν. που εκτελούσε την εργασία ως προστηθείς της ΔΗΚΕΕ για την εκτέλεσή της, παρέλειψε να τηρήσει τη νόμιμη διαδικασία αποκλεισμού της οδού και απαγορεύσεως κυκλοφορίας κατά την εκτέλεση των εργασιών από την Τροχαία ή τη Δημοτική Αστυνομία και έδωσε εντολή να προχωρήσει η εκτέλεση της εργασίας, άνευ της λήψεως των κατάλληλων και ενδεδειγμένων μέτρων ασφαλείας, όπως προβλέπεται υπό του άρθρου 52 Κ.Ο.Κ, δυνάμει του οποίου για την επιβολή περιορισμών (μερικού ή ολικού αποκλεισμού) ή απαγόρευσης της κυκλοφορίας στην ανωτέρω οδό του βασικού οδικού δικτύου του Νομού Θεσσαλονίκης, απαιτείται η έκδοση σχετικής απόφασης υπό της αρμόδιας προς τούτο Υπηρεσίας της Διεύθυνσης Τροχαίας Θεσσαλονίκης, κατόπιν υποβολής σχετικής μελέτης της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου, όπου και θα πρέπει να περιγράφεται το είδος του προς εκτέλεση έργου καθώς και τα επιβαλλόμενα μέτρα ασφαλείας, η οποία άδεια ακολούθως θα πρέπει να λάβει και τη σχετική έγκριση της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Σημειωτέον, ότι όσα κατέθεσαν οι μάρτυρες Β. Κ. και Δ. Χ., τόσο σε διάφορα στάδια της ποινικής δίκης όσο και κατά την ένορκη κατάθεσή τους στο ακροατήριο του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου κατά την πρώτη συζήτηση της αγωγής, ότι στον τόπο του ατυχήματος, 15 έως 30 λεπτά πριν από το ατύχημα βρισκόταν η Δημοτική Αστυνομία και απαγόρευε την κυκλοφορία των οχημάτων εκτρέποντάς την στην οδό ..., δεν κρίνονται πειστικά, καθώς, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής, είναι απίθανος ο ισχυρισμός ότι 30 λεπτά πριν από την επικίνδυνη εργασία ήταν παρούσα η Δημοτική Αστυνομία και την ώρα που έπρεπε να γίνει η κρίσιμη ενέργεια της ανυψώσεως του συρματόσχοινου, με κίνδυνο για τους διερχόμενους οδηγούς, αυτή να έχει αποχωρήσει. Παράλληλα, ο Ν. Ν. προχώρησε στην εκτέλεση της εργασίας, και δη στην άκρως επικίνδυνη ενέργεια του τεντώματος ενός συρματόσχοινου κατά πλάτος του οδοστρώματος της ως άνω προαναφερόμενης οδού, επί της οποίας εξακολουθούσαν να κινούνται οχήματα, παρά το γεγονός ότι ήταν ευχερώς διαπιστώσιμη η παντελής έλλειψη μέτρων ασφαλείας, αφού δεν επισημάνθηκε κατάλληλα και δεν αποκλείστηκε από την κυκλοφορία ο χώρος εναποθέσεως του καλωδίου. Επισημαίνεται, ότι με την υπ' αριθμ. 875/2015 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία κατέστη ήδη αμετάκλητη, οι Κ. Λ., Ν. Ν. και Ν. Τ., κρίθηκαν ένοχοι για την αξιόποινη πράξη της απλής σωματικής βλάβης τελεσθείσας από αμέλεια από υπόχρεο σε βάρος του ενάγοντας και επιβλήθηκε σε αυτούς ποινή φυλάκισης 10 μηνών, 6 μηνών και 12 μηνών, αντίστοιχα. Ειρήσθω εν παρόδω ότι κατά την κρίση του παρόντος Δικαστηρίου οι προαναφερθέντες πέμπτος και έκτος των εναγομένων, νυν εκκαλούντων, δεν είναι οι αποκλειστικοί υπαίτιοι του ατυχήματος, ούτε έχουν τον ίδιο βαθμό συνυπαιτιότητας στην πρόκλησή του, πλην όμως αυτό ουδόλως ασκεί επιρροή στην ευδοκίμηση της κρινόμενης αγωγής, καθώς κατ' άρθρο 926 ΑΚ οι περισσότεροι συνυπαίτιοι για την ζημία ευθύνονται εις ολόκληρον, η δε ευθύνη τους θεμελιώνεται ανεξάρτητα από τον βαθμό συμβολής ή συνυπαιτιότητάς τους (ΑΠ 59/2019 ΝΟΜΟΣ). Πλην όμως, η έκταση της ευθύνης για την αποκατάσταση της ζημίας του ενάγοντας, των πέμπτου και έκτου των εναγομένων, καθώς και της προστήσασας αυτών δεύτερης των εναγομένων, επηρεάζεται σαφέστατα κατ' άρθρο 300 ΑΚ από την ύπαρξη συντρέχοντας πταίσματος του ιδίου του ενάγοντος στην πρόκληση του τραυματισμού του, όπως ισχυρίζονται άπαντες οι εναγόμενοι, οι οποίοι προέβαλαν νομίμως και εμπροθέσμως σχετική ένσταση κατά την πρώτη συζήτηση της αγωγής στο Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο.

Εν προκειμένω, κατά την κρίση του παρόντος Δικαστηρίου, αποδείχθηκε ότι ο ενάγων, λίγο πριν συμβεί το ατύχημα, αντιλήφθηκε το νεύμα του Κ. Λ. να σταματήσει την πορεία του και προς στιγμήν ακινητοποίησε τη μοτοσικλέτα του, στη συνέχεια όμως επανεκκίνησε την μοτοσυκλέτα και συνέχισε την πορεία του ευθεία, όπως προαναφέρθηκε, είτε διότι δεν αντιλήφθηκε το συρματόσχοινο το οποίο είχε ήδη ανασηκωθεί στο 1,5 μέτρο περίπου από το οδόστρωμα, είτε διότι εκτίμησε ότι πλέον προλαβαίνει να διέλθει με ασφάλεια, πράξη σαφέστατα εξαιρετικά αμελής και επικίνδυνη, καθώς η λογική και αναμενόμενη από τον μέσο συνετό κοινωνό και χρήστη της οδού ενέργεια, στην περίπτωση που βλέπει κώνους στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και ένα άτομο να προσπαθεί να ανακόψει την πορεία των οχημάτων στο δικό του ρεύμα κυκλοφορίας, είναι να σταματήσει, ακόμη και εάν δεν διαβλέπει κάποιον άμεσο κίνδυνο από την συνέχιση της κίνησής του, και να περιμένει να του δοθεί σήμα ότι μπορεί να πράξει αυτό ασφαλώς, ή έστω να προχωρήσει με προσοχή, προσπαθώντας να διαπιστώσει το λόγο της διακοπής της κυκλοφορίας. Η κατάθεση του μάρτυρα του ενάγοντος, Θ. Π. ενώπιον του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου αναφορικά με τις συνθήκες επέλευσης του ενδίκου ατυχήματος, ο οποίος φέρεται ως αυτόπτης, παρόλο που στην έκθεση αυτοψίας δεν αναγράφεται, ότι "...στην διασταύρωση της οδού ... βλέπω ένα καλώδιο, πέφτει από πάνω και τον χτυπάει στο κεφάλι" (σ. 8 πρακτικών), ενώ σε άλλο σημείο αναφέρει " προσπαθούσαν να βάλουν το συρματόσχοινο από την μία πλευρά στην άλλη και τους πέφτει από τα χέρια" (σ. 9 πρακτικών), δεν κρίνεται πειστική, εφόσον τελεί σε πρόδηλη αντίφαση με τα εκτιθέμενα στην αγωγή όπου αναφέρεται ότι "...οι αντίδικοι δεν αντιλήφθηκαν εγκαίρως την κίνηση του δικύκλου μου, το οποίο πλησίαζε προς το σημείο που βρισκόταν το συρματόσχοινο, παρόλο που ευχερώς μπορούσαν καθώς ήταν μέρα και η οδός είναι ευθεία, ώστε να αναμένουν την διέλευσή του, αλλά αντιθέτως τράβηξαν απότομα το συρματόσχοινο το οποίο ανασηκώθηκε από το έδαφος τη στιγμή που εγώ διερχόμουν από το συγκεκριμένο σημείο επί της οδού .... Αποτέλεσμα της ενέργειας των αντιδίκων ήταν να γαντζωθεί το συρματόσχοινο στο λαιμό μου και να με πετάξει στο έδαφος αιμόφυρτο και αναίσθητο" (σ. 5 αγωγής). Εν όψει αυτού, ο ενάγων με την ενέργειά του να συνεχίσει την πορεία του, παρά το σήμα που του είχε δοθεί να περιμένει, συνέβαλε και αυτός τα μέγιστα στην πρόκληση του τραυματισμού του, κατά δε την κρίση του παρόντος Δικαστηρίου το ποσοστό συνυπαιτιότητάς του ανέρχεται σε 70%. Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλουμένη απόφασή του στην ίδια κρίση κατέληξε και με τις ίδιες αιτιολογίες, ορθά εφάρμοσε το νόμο και εκτίμησε το αποδεικτικό υλικό και ως εκ τούτου οι σχετικοί λόγοι έφεσης, με τους οποίους επαναφέρονται προς κρίση οι ισχυρισμοί των εκκαλούντων (ενάγοντος και εναγομένων), με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, ότι δηλαδή ο ενάγων ουδεμία ευθύνη φέρει για το ατύχημα, οι δε εναγόμενοι ότι αποκλειστικά υπαίτιος άλλως συνυπαίτιος σε ποσοστό 90% στην πρόκληση του ατυχήματος και του τραυματισμού του, ήταν ο ενάγων, απορριπτέοι τυγχάνουν ως ουσιαστικά αβάσιμοι...". Μετά ταύτα το Εφετείο αφού απέρριψε τους αντίθετους λόγους έφεσης περί ελλείψεως συνυπαιτιότητος του ενάγοντος/αναιρεσείοντος στο επισυμβάν ατύχημα και μείζονος του αναγνωρισθέντος 70 % ποσοστού συνυπαιτιότητος αυτού, δίκασε επι της αγωγής και επιδίκασε υπερ του ενάγοντος το συνολικό ποσό των 142.351,85, λαμβάνοντας υπόψη το ως άνω αναγνωρισθέν ποσό συνυπαιτιότητός του στο επισυμβάν ατύχημα. Έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο και συγκεκριμένα ότι: α) Ο Ν. Ν. είχε αναλάβει αφιλοκερδώς για λογαριασμό της πρώτης αναιρεσίβλητης το έργο της τοποθετήσεως νέας κόρνας και καλωδίου κατά πλάτος του οδοστρώματος της οδού ..., μαζί με συρματόσχοινο για την προστασία του, το οποίο θα ξεκινούσε από ξύλινη κολώνα σε απόσταση 3,8 μέτρων από το άκρο του οδοστρώματος του ρεύματος πορείας προς την οδό ..., β) για την εκτέλεση της εργασίας απαιτείτο, λόγω της επικινδυνότητός της, η λήψη μέτρων ασφαλείας επί της οδού για όσο διάστημα θα διαρκούσε η διέλευση του καλωδίου και ρυθμίσεως της κυκλοφορίας των οχημάτων, τα οποία (μέτρα ασφαλείας) ανέλαβε για λογαριασμό της ΔΗΚΕΕ ο μόνιμος υπάλληλος του Δήμου Ευόσμου στον τομέα τεχνικών εργασιών Κ. Λ., τον οποίο παραχώρησε τη συγκεκριμένη ημέρα ο Δήμος στη ΔΗΚΕΕ για τη σχετική εργασία, γ) στο σημείο εκτέλεσης των εργασιών και κατά τον χρόνο εκτέλεσής τους δεν υπήρχε όργανο της Τροχαίας ή της Δημοτικής Αστυνομίας, προκειμένου να διακοπεί η κίνηση των οχημάτων επί της οδού ή να εκτραπεί αυτή σε κάθετες οδούς μέχρι την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας, ούτε τοποθετήθηκαν κώνοι στο οδόστρωμα, δ) οι υπεύθυνοι για την εκτέλεση του έργου, παρέλειψαν να τηρήσουν τη νόμιμη διαδικασία αποκλεισμού της οδού και απαγορεύσεως κυκλοφορίας κατά την εκτέλεση των εργασιών από την Τροχαία ή τη Δημοτική Αστυνομία και έδωσαν εντολή να προχωρήσει η εκτέλεση της εργασίας, άνευ της λήψεως των κατάλληλων και ενδεδειγμένων μέτρων ασφαλείας, όπως προβλέπεται από το άρθρο 52 του ισχύοντος Κ.Ο.Κ, ε) ο ενάγων/αναιρεσείων, λίγο πριν συμβεί το ατύχημα, αντιλήφθηκε το νεύμα του Κ. Λ. να σταματήσει την πορεία του και προς στιγμήν ακινητοποίησε τη μοτοσικλέτα του, στη συνέχεια όμως επανεκκίνησε την μοτοσυκλέτα και συνέχισε την πορεία του ευθεία, είτε διότι δεν αντιλήφθηκε το συρματόσχοινο το οποίο είχε ήδη ανασηκωθεί στο 1,5 μέτρο περίπου από το οδόστρωμα, είτε διότι εκτίμησε ότι πλέον προλαβαίνει να διέλθει με ασφάλεια, είτε διότι νόμισε ότι αυτό θα σηκωνόταν πιο ψηλά από το έδαφος και ότι είχε το χρόνο να διέλθει, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει με χαμηλή ταχύτητα και να συνεχίσει την πορεία του ευθεία, με άμεση συνέπεια να προσκρούσει το σώμα του στο ύψος του λαιμού στο ευρισκόμενο σε φάση αναρτήσεως (ανυψώσεως) συρματόσχοινο, να ανατραπεί στο οδόστρωμα ο ίδιος και η μοτοσικλέτα του και να τραυματισθεί αυτός σοβαρά, αναγνωρίζοντας συνυπαιτιότητα του αναιρεσείοντος στην επέλευση της ζημίας του και μάλιστα σε ποσοστό 70% , παραβίασε τόσον ευθέως όσον και εκ πλαγίου τις διατάξεις των άρθ. 914, 926 και 300 § 1 ΑΚ διαλαμβάνοντας ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με τις συνθήκες του κρίσιμου ατυχήματος, που δεν στηρίζουν το διατακτικό αναφορικά με την ύπαρξη συνυπαιτιότητος του παθόντος στην επελθούσα ζημία, αφού υπό τις προεκτεθείσες παραδοχές της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι αναιρεσίβλητοι δεν είχαν λάβει κανένα απολύτως μέτρο ασφαλείας κατά την εκτέλεση των εργασιών, η δε παρουσία του φερομένου ως υπευθύνου ασφαλείας χωρίς εμφανή ιδιότητα, που απλώς έκανε νεύματα στους διερχόμενους και η μη συμμόρφωση του παθόντος σ'αυτά χωρίς πειστική και σαφή αιτιολογία σχετικά με το αν υπήρχε ή όχι η δυνατότητα να διακριθεί το υψωθέν άνωθεν του οδοστρώματος καλώδιο και αν ο ίδιος το αντιλήφθηκε και απερίσκεπτα συνέχισε την πορεία του, δεν καθιστούν συνυπαίτιο τον τελευταίο στο επισυμβάν ατύχημα και την εξ αυτού επελθούσα σε βάρος του ζημία, αφού το προέχον και κύριο στοιχείο εν προκειμένω ήταν η λήψη και η σχολαστική τήρηση των προβλεπόμενων μέτρων ασφαλείας που κατά τις παραδοχές δεν ελήφθησαν -και συνεπώς δεν παραβιάστηκαν από τον παθόντα- και που αν λαμβάνονταν θα καθιστούσαν ασφαλή την αυξημένης επικινδυνότητος εκτέλεση της προγραμματισμένης εργασίας επι του οδοστρώματος οδού συχνής κυκλοφορίας οχημάτων και πεζών, η δε προσβαλλομένη απόφαση που έκρινε διαφορετικά και αναγνώρισε συνυπαιτιότητα του παθόντος , εσφαλμένα υπήγαγε τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά στη διάταξη του άρθ. 300 ΑΚ και ως εκ τούτου θα πρέπει να αναιρεθεί αυτή κατά παραδοχή του πρώτου λόγου αναίρεσης, ενώ λόγω της αναιρετικής εμβέλειας αυτού, παρέλκει η έρευνα των τρίτου και τετάρτου λόγου που αφορούν την εφαρμογή από την προσβαλλόμενη απόφαση της αρχής της αναλογικότητος κατά την ερμηνεία των διατάξεων των άρθ. 931 και 932 ΑΚ αναφορικά με την επιδικασθείσα υπερ αυτού χρηματική ικανοποίηση, για την οποία λαμβάνεται υπόψη, εκτός των άλλων, ο βαθμός πταίσματος του ιδίου του παθόντος στην πρόκληση της αναπηρίας του (ΑΠ 1547/2021).

Περαιτέρω, με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθ.1β και 19 του άρθ. 559 ΚΠολΔ συνισταμένη στο ότι το Εφετείο: α) κατά την υπαγωγή στους ουσιαστικούς κανόνες δικαίου των διατάξεων των άρθ. 929, 298 και 930 § 3 ΑΚ των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών σχετικά με την αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης του αναιρεσείοντος από το επισυμβάν ατύχημα και απορρίπτοντας το αίτημα αυτού περί επιδικάσεως μελλοντικής δαπάνης για τις υπηρεσίες δευτέρου προσώπου για δύο επιπλέον 8ωρα ημερησίως, ήτοι την αιτούμενη επι 24ώρου βάσεως παροχή υπηρεσιών λόγω της καταγνωσθείσης αναπηρίας του σε ποσοστό 85%, παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας ,όπως τα αναφέρει και β) κατά την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στους ως άνω κανόνες δικαίου διέλαβε ελλιπείς και ασαφείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο όπως αναλυτικά εκθέτει στο δεύτερο σκέλος του οικείου λόγου αναίρεσης. Από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι αυτή διέλαβε, κατά το ενδιαφέρον τον προκείμενο αναιρετικό λόγο μέρος της, τα ακόλουθα: "...από τα ίδια αποδεικτικά στοιχεία αποδείχθηκε ότι αμέσως μετά το ένδικο ατύχημα ο ενάγων διακομίστηκε με ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης "Ο Άγιος Δημήτριος", όπου διαπιστώθηκε ότι από την πρόσκρουση του συρματόσχοινου στο λαιμό του, υπέστη τραύμα περιβροχισμού, ήτοι κάκωση πρόσθιας τραχηλικής χώρας, ενώ από την πτώση του στο οδόστρωμα, κάταγμα αριστερού ηβικού κλάδου. Εισήχθη στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, όπου και παρέμεινε για δέκα ημέρες, ενώ αποδιασωληνώθηκε την 16.03.2009 και στην συνέχεια την 18.03.2009 μεταφέρθηκε στην Χειρουργική Κλινική του νοσοκομείου έως και την 23.03.2009, οπότε και πήρε εξιτήριο με διάγνωση "απόφραξη αεραγωγού από πνιγμονή", του συστήθηκε δε συντηρητική θεραπεία και αναρρωτική άδεια 15 ημερών. Μεταγενέστερα, ο ενάγων νοσηλεύτηκε άλλες τρεις φορές, πιο συγκεκριμένα α) το έτος 2010 είχε επεισόδια αποπροσανατολισμού και διπλωπία και την 24.05.2010 εισήχθη στην Νευρολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης "Γ. Παπαγεωργίου", όπου και παρέμεινε έως την 02.06.2010, έχοντας διαγνωσθεί με γενικευμένη βαριά δυστονία, β) το έτος 2011 είχε επιληπτικά επεισόδια και την 11.03.2011 εισήχθη στην Α' Νευρολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης "Α.Χ.Ε.Π.Α.", όπου και παρέμεινε έως την 24.03.2011, έχοντας διαγνωσθεί με "status epilepticus-τετραπάρεση", και γ) το έτος 2012 είχε εκ νέου επιληπτικό επεισόδιο και την 08.02.2011 εισήχθη στην Νευρολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης "Άγιος Παύλος", όπου διασωληνώθηκε και παρέμεινε σε καταστολή για τρεις ημέρες, πήρε δε εξιτήριο την 20.02.2012, έχοντας διαγνωσθεί με "status epilepticus-τετραπάρεση", ενώ την 10.12.2012 παρουσίασε απώλεια συνειδήσεως και τονικοκλονικούς σπασμούς και χρειάστηκε να διακομισθεί στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης "Α.Χ.Ε.Π.Α.". Από τις διενεργηθείσες πραγματογνωμοσύνες, τα συμπεράσματα των οποίων επιβεβαιώνονται και από τις προσκομιζόμενες όχι μόνο από τον ενάγοντα αλλά και από τις ιατρικές γνωματεύσεις που προσκομίζουν οι εναγόμενοι, το κάταγμα του αριστερού ηβικού κλάδου που υπέστη ο ενάγων πωρώθηκε λίγες εβδομάδες μετά το ατύχημα, χωρίς καμία μεταγενέστερη συνέπεια για την υγεία του. Αντίθετα, η κάκωση της πρόσθιας τραχηλικής χώρας που του προκλήθηκε από την πρόσκρουση του συρματόσχοινου με τον λαιμό του, είχε ως συνέπεια να υποστεί ανοξία από πνιγμονή, με αποτέλεσμα την ανοξαιμική εγκεφαλοπάθεια με διαταραχή του συνόλου των λειτουργιών του εγκεφάλου, κατά δε την διενέργεια της πραγματογνωμοσύνης, σχεδόν 5 έτη μετά το ατύχημα, παρουσίαζε σοβαρή διαταραχή της βάδισης, μεγάλη δυσκολία έγερσης από την καθιστή στην όρθια θέση, έντονη σύγκαμψη όλων των αρθρώσεων, που συνιστούν εικόνα τετρασπαστικότητας, υπαισθησία στα κάτω άκρα, αδυναμία ελέγχου των κινήσεων με βαριά δυστονία, φωτοφοβία, διαταραχή της ομιλίας και απώλεια ελέγχου των σφιγκτήρων με απώλεια ούρων και κοπράνων, καθώς επίσης και επιληπτικές κρίσεις. Η κλινική του εικόνα έχει τα χαρακτηριστικά της μόνιμης αναπηρίας, η οποία έχει διαπιστωθεί και από την Διεύθυνση Αναπηρίας και Ιατρικής της Εργασίας του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. σε ποσοστό 85%, όπως προκύπτει από την από 30.01.2014 πιστοποίηση του εν λόγω φορέα, και είναι ολικά ανίκανος για την εργασία που ασκούσε κατά το χρόνο του ατυχήματος, ήτοι αυτήν του τεχνίτη-συντηρητή-υδραυλικού, αλλά και για κάθε βιοποριστικό επάγγελμα εφ' όρου ζωής. Συνεπεία του ως άνω τραυματισμού του ενάγοντας και των επιπτώσεων που είχε στην κατάσταση της υγείας του, αυτός αναγκάστηκε να υποβληθεί σε πλείστες όσες δαπάνες, για τις οποίες δεν του καταβλήθηκε κανένα ποσό από τον ασφαλιστικό του φορέα, ενώ κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων, εν όψει της μόνιμης αναπηρίας του, θα συνεχίσει να υποβάλλεται σε πολλές από αυτές και στο μέλλον, και επομένως δικαιούται τις δαπάνες αποκατάστασης της σχετικής ζημίας του και ειδικότερα (απαριθμούνται οι δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκε ο ενάγων)...7) Από το χρόνο του τραυματισμού του και εντεύθεν ο ενάγων αδυνατεί να αυτοεξυπηρετείται και χρήζει συμπαραστάτη επί δώρου βάσεως, υπηρεσίες τις οποίες του παρείχαν η μητέρα και οικογενειακοί του φίλοι με υπερένταση των προσπαθειών τους για το χρονικό διάστημα των 42 μηνών από την έξοδό του από το νοσοκομείο έως την άσκηση της αγωγής, σε περίπτωση δε που προσλάμβανε άτομο για την φροντίδα του, θα κατέβαλε κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας το ποσό των 500 ευρώ μηνιαίως σε 1 άτομο που θα εργάζονταν σε 8ωρη βάρδια, ήτοι 500 ευρώ μηνιαίως, ενώ προέκυψε ότι θα έχει ανάγκη συνεχούς φροντίδας πιθανότατα εφ' όρου ζωής, αλλά πάντως τουλάχιστον για την επόμενη 15ετία, άλλως 180 μήνες, ήτοι έως την συμπλήρωση του 75ου έτους της ηλικίας του και του προσδόκιμου ζωής του, η δε σχετική δαπάνη θα ανέλθει στο ποσό των 21.000 (42 χ 500) + 90.000 (180 χ 500) ήτοι συνολικά 111.000 ευρώ. Το ποσό αυτό πρέπει, κατ' αρθ. 930 παρ. 3 ΑΚ, να υποχρεωθούν να το καταβάλουν οι εναγόμενοι, σε ολόκληρο έκαστος, αφαιρουμένου του ποσού που αναλογεί στο ποσοστό συνυπαιτιότητας του ενάγοντας στον ως άνω τραυματισμό του. Τα επιπλέον ποσά που ζητούνται για την αιτία αυτή (υπηρεσίες επί δύο οκταώρων επιπλέον) είναι αβάσιμα και απορριπτέα δεδομένου ότι δεν χρειαζόταν δεύτερο άτομο να τον εξυπηρετεί για δύο επιπλέον οκτάωρα. Η κρίση της εκκαλουμένης περί της ανάγκης συνεχούς φροντίδας επί 24ώρου βάσεως πιθανότατα εφόρου ζωής, αλλά τουλάχιστον για την επόμενη 15ετία, ήτοι έως την συμπλήρωση του 75ου έτους της ηλικίας του και του προσδόκιμου ζωής του ενάγοντας, έρχεται σε προφανή αντίθεση με το γεγονός ότι, όπως αποδείχθηκε αλλά και ο ίδιος (ο ενάγων) αναφέρει στην αγωγή του, δεν βρισκόταν συνεχώς έγκλειστος στην κατοικία του αλλά από το Μάρτιο του έτους 2009 έως και τον Ιούλιο του έτους 2011 πραγματοποίησε 521 διαδρομές με ταξί και εξόδους.

Συνεπώς, το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο το οποίο με την εκκαλουμένη επιδίκασε το ποσό των 333.000 ευρώ ως αποζημίωση για υποκατάστατη δύναμη, εσφαλμένα εκτίμησε τις αποδείξεις, γενομένων δεκτών των αντίστοιχων λόγων έφεσης των υπό στοιχ. Α, Γ και Δ εφέσεων, ως ουσιαστικά βάσιμων (...). Εξαιτίας του ατυχήματος και του βαρύτατου τραυματισμού του ο ενάγων υπέστη αναμφίβολα ηθική βλάβη και δικαιούται εκ του λόγου αυτού χρηματική ικανοποίηση. Το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες του ατυχήματος, το βαθμό του πταίσματος των εναγομένων στην πρόκληση του ατυχήματος αλλά και την, σε μεγάλο βαθμό συνυπαιτιότητα του ιδίου, τη σοβαρότητα και το είδος του τραυματισμού του ενάγοντας, την ηλικία του (57 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος), τη μακρά νοσηλεία του, την υποβολή του σε χειρουργικές επεμβάσεις και συνεχείς ιατρικές εξετάσεις, τη μόνιμη αναπηρία του, τη σωματική και ψυχική ταλαιπωρία του, την καλή μέχρι τότε κατάσταση της υγείας του, και γενικότερα την οικονομική, κοινωνική και προσωπική κατάσταση των διαδίκων, κρίνει, μετά την στάθμιση των κατά το νόμο ως άνω στοιχείων, (ο ενάγων απλός τεχνίτης μισθοσυντήρητος υδραυλικός η δε εναγόμενη Ν.Π.Δ.Ι. Δημοτική Επιχείρηση) ως εύλογο το ποσό των 20.000 ευρώ (άρθρο 932 του ΑΚ), το οποίο είναι ανάλογο με τις ως άνω συγκεκριμένες περιστάσεις της ένδικης περίπτωσης, αλλά και σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 §1 του Συντάγματος και 2,9 παρ.2 και 10 παρ.2 της ΕΣΔΑ), όπως η αρχή αυτή, χωρίς να έχει άμεση εφαρμογή στην ένδικη περίπτωση, εξειδικεύεται με την πιο πάνω διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ για τον προσδιορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης (ΟλΑΠ 6/2009, Αρμ 2009 [ΝΘ'].1162). Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που όμοια έκρινε, δεν έσφαλε στην εκτίμηση των αποδείξεων και ο σχετικός λόγος της έφεσης του ενάγοντας πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, ομοίως και οι λόγοι των λοιπών εφέσεων με τους οποίους ζητείται η επιδίκαση μικρότερου ποσού.

Περαιτέρω, ο ενάγων κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν ένας άγαμος μεσήλικας άνδρας, ηλικίας 57 ετών, και εργαζόταν ως τεχνίτης-συντηρητής- υδραυλικός σε διάφορους εργοδότες, απασχόλησή η οποία κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας απαιτούσε συχνές μετακινήσεις και υψηλά επίπεδα ενεργητικότητας, ο δε ενάγων μπορούσε να ανταπεξέλθει σε αυτήν ως δραστήριος και υγιής άνθρωπος και επιδιδόταν και στις συνήθεις κοινωνικές δραστηριότητες των συνομηλίκων του, καθώς αποκόμιζε ικανοποιητικά εισοδήματα και δεν είχε οικογενειακές υποχρεώσεις. Η άνω κατάσταση της υγείας του που οφείλεται στο ατύχημα επιδρά σαφέστατα στο οικονομικό του μέλλον ενώ επηρέασε και την κοινωνική του κατάσταση, δεδομένου ότι η δραστηριότητά του εκτός της οικίας του για διεκπεραίωση προσωπικών αναγκών έχει διακοπεί, ενώ δυσκολεύεται να επισκέπτεται συγγενείς και φίλους, με αποτέλεσμα να περιορίζονται σημαντικά οι ευκαιρίες του για ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων και συναναστροφών.

Περαιτέρω, όπως αναλύθηκε παραπάνω, είναι πλέον ανίκανος για οποιαδήποτε εργασία και αδυνατεί να βιοπορισθεί. Οι συνέπειες αυτές δεν μπορούν να καλυφθούν εντελώς με τις παροχές των/άρθρων 929 και 932 του ΑΚ. Συνακόλουθα ο εναγών δικαιούται ιδιαίτερης αποζημίωσης, σύμφωνα με το άρθρο 931 ΑΚ. Το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες του ατυχήματος, το βαθμό του πταίσματος του ιδίου του ενάγοντας στην πρόκληση της αναπηρίας του, το είδος του τραυματισμού του και της έκτασης των συνεπειών του, την ηλικία του παθόντος κατά το χρόνο του ατυχήματος, κρίνει ότι για την παραπάνω αιτία πρέπει να του επιδικασθεί (ενάγοντα) ως πρόσθετη αποζημίωση, κατ'άρθρο 931 ΑΚ, το ποσό των 15.000 ευρώ. Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που εκτίμησε σε 10.000 ευρώ την ως άνω αποζημίωση, εσφαλμένα εκτίμησε τις αποδείξεις και ο σχετικός λόγος της έφεσης του ενάγοντας πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος, απορριπτομένων των λόγων των λοιπών εφέσεων με τους οποίους ζητείται η επιδίκαση μικρότερου ποσού. Ενόψει όλων των ανωτέρω και επειδή δεν προβάλλεται έτερος λόγος έφεσης, πρέπει να γίνουν δεκτές οι εφέσεις ως ουσιαστικά βάσιμες, να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη απόφαση καθ' ολοκληρίαν χάριν του ενιαίου της εκτέλεσης, να κρατηθεί η υπόθεση, να δικαστεί η αγωγή και κατόπιν να γίνει δεκτή εν μέρει ως κατ' ουσίαν βάσιμη, να υποχρεωθούν δε οι εναγόμενοι, καθένας σε ολόκληρο, να καταβάλουν στον ενάγοντα το συνολικό ποσό των 142.351,85 (107.351,85+20.000+15.000) ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής μέχρις ολοσχερούς εξόφλησης". Υπό τις προεκτεθείσες παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως συνιστάμενες στο ότι: α) η κάκωση της πρόσθιας τραχηλικής χώρας που προκλήθηκε στον παθόντα από την πρόσκρουση του συρματόσχοινου με τον λαιμό του, είχε ως συνέπεια αυτός να υποστεί ανοξία από πνιγμονή, με αποτέλεσμα την ανοξαιμική εγκεφαλοπάθεια με διαταραχή του συνόλου των λειτουργιών του εγκεφάλου, β) πέντε έτη μετά το ατύχημα, παρουσίαζε σοβαρή διαταραχή της βάδισης, μεγάλη δυσκολία έγερσης από την καθιστή στην όρθια θέση, έντονη σύγκαμψη όλων των αρθρώσεων, που συνιστούν εικόνα τετρασπαστικότητας, υπαισθησία στα κάτω άκρα, αδυναμία ελέγχου των κινήσεων με βαριά δυστονία, φωτοφοβία, διαταραχή της ομιλίας και απώλεια ελέγχου των σφιγκτήρων με απώλεια ούρων και κοπράνων, καθώς επίσης και επιληπτικές κρίσεις, γ)η κλινική του εικόνα έχει τα χαρακτηριστικά της μόνιμης αναπηρίας, η οποία έχει διαπιστωθεί και από την Διεύθυνση Αναπηρίας και Ιατρικής της Εργασίας του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. σε ποσοστό 85% και είναι ολικά ανίκανος για την εργασία που ασκούσε κατά το χρόνο του ατυχήματος, ήτοι αυτήν του τεχνίτη-συντηρητή-υδραυλικού, αλλά και για κάθε βιοποριστικό επάγγελμα εφ' όρου ζωής, έπρεπε να γίνει δεκτό, με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας, κατά τα οποία ένα άτομο που πάσχει από σοβαρές διαταραχές βάδισης, μεγάλη δυσκολία έγερσης από την καθιστή στην όρθια θέση, έντονη σύγκαμψη όλων των αρθρώσεων, που συνιστούν εικόνα τετρασπαστικότητας, υπαισθησία στα κάτω άκρα, αδυναμία ελέγχου των κινήσεων με βαριά δυστονία, φωτοφοβία, διαταραχή της ομιλίας και απώλεια ελέγχου των σφιγκτήρων με απώλεια ούρων και κοπράνων, καθώς επίσης και επιληπτικές κρίσεις με διαπιστωμένο ποσοστό αναπηρίας 85% εφ'όρου ζωής, ότι ο παθών έχει ανάγκη από 24ωρη φροντίδα και όχι μόνον επι 8ωρο ημερησίως, καθόσον η δυσμενής αντιμετώπιση των ως άνω εμφανιζομένων επιπτώσεων στην υγεία του δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με 8ωρη ημερήσια φροντίδα. Η δε επιχειρηματολογία της προσβαλλόμενης αποφάσεως που στηρίζει το αποδεικτικό της πόρισμα ότι δηλ. επειδή ο παθών δεν βρισκόταν συνεχώς έγκλειστος στην κατοικία του αλλά από το Μάρτιο του έτους 2009 έως και τον Ιούλιο του έτους 2011 πραγματοποίησε 521 διαδρομές με ταξί και εξόδους, παρά το ποσοστό αναπηρίας του, που καταγνώστηκε, συνάγεται ότι δεν είχε ανάγκη απασχόλησης βοηθού επί 24ώρου βάσεως αλλά επί 8ωρον ημερησίως, είναι μεν αναιρετικά ανέλεγκτη πλην όμως συνιστά παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας σχετικά με την ανάγκη 24ωρης φροντίδος του παθόντος, κατά την υπαγωγή των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών στους ουσιαστικούς κανόνες δικαίου των άρθ. 931, 298 ΑΚ. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως εκ του αριθ. 1β του άρθ. 559 ΚΠολΔ με τον οποίο ο αναιρεσείων παραπονείται ότι το Εφετείο απέρριψε το αίτημά του για μελλοντική δαπάνη από υπηρεσίες δεύτερου προσώπου για δύο επιπλέον 8ωρα ημερησίως είναι βάσιμος. Πρέπει συνεπώς να αναιρεθεί ενόλω η προσβαλλομένη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο αποτελούμενο από άλλους από τους δικάσαντες δικαστές, να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική του δαπάνη λόγω της ήττας τους (άρθ. 176, 183, 189 § 1, 191 § 2 ΚΠολΔ) όπως αναφέρεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθ. 1957/2021 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο αποτελούμενο από άλλους δικαστές από αυτούς που δίκασαν.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Και Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος εκ ποσού τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Μαρτίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Ιουνίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ