Supreme Court allows appeal reinstatement for homeless prisoner lacking address, citing procedural fairness and right to defense.

Sygn. akt V KZ 53/19 POSTANOWIENIE Dnia 24 października 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba w sprawie P. K.skazanego z art. 288§1 k.k. w zw. z art. 64§1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 października 2019r. zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Ś.z dnia 13 sierpnia 2019r. sygn. akt IV Ka (…) o nieuwzględnieniu wniosku o sporządzenie i doręczenie wraz z uzasadnieniem odpisu wyroku Sądu Okręgowego w Ś.z dnia 27 lutego 2019r. w sprawie IV Ka (…) na podstawie art. 437§1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić P. K. termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wraz z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 27 lutego 2019r. w sprawie IV Ka (…) UZASADNIENIEZażalenie skazanego jest zasadne.

Bezsprzecznie skazany P.K. jest osoba bezdomną, która w ostatnich latach przebywała głównie w zakładach karnych i na leczeniu odwykowym.Z pewnością powodowało to problem po jego stronie ze wskazaniem Sądowi adresu pod którym będzie przebywał, skoro go w chwili opuszczania zakładów penitencjarnych nie znał.Jednocześnie poczynił starania ku temu, aby utrzymać kontakt z Sądem prowadzącym jego sprawę wskazując numer telefonu i adres emailowy. Poczynił też starania zmierzające do zawarcia ugody z pokrzywdzonym, czego wyrazem była ugoda z dnia 1 października 2018r. (k. 325), tymczasem w toku procesu nie została ona nawet formalnie ujawniona.Niewątpliwie też, zgodnie z dyspozycją art. 132§4 k.p.k. zawiadomienie drogą poczty elektronicznej nie może zastąpić skutecznego doręczenia zawiadomienia o pierwszym terminie rozprawy, lecz nie wyklucza to jakiegokolwiek kontaktu tą drogą, a nadto, przepis ten, z istoty swojej mający charakter gwarancyjny dla oskarżonego w tym wypadku został wykorzystany w sposób przeciwny.Skazany złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia apelacji.Wniosek ten Sąd Rejonowy w Ś. oddalił postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2019 r. (k. 394) w sprawie II K (…).

Trudno jednak uznać już za przekonujące argumenty przytoczone na jego poparcie – że skazany miał obrońcę z urzędu, że rozpoznano już apelację, czy że składał w trakcie procesu wnioski, w tym o mediację. Nie ulega wszak wątpliwości, iż jednym z podstawowych praw procesowych strony, jest prawo do samodzielnej obrony i uczestnictwa w rozprawie.Skazany złożył na to postanowienie zażalenie (k. 403). Pomimo licznych pism i monitów, zażalenie to zostało rozpoznane przez Sąd Okręgowy dopiero w dniu 4 września 2019 r. (k. 466), a więc już po wydaniu kolejnych orzeczeń w sprawie.

Postanowienie to znowu w istocie nie zawiera rzeczowego ustosunkowania się do wniosku i analizy sytuacji skazanego poprzestając na lakonicznym odwołaniu się do zakończenia postępowania apelacyjnego zainicjowanego przez obrońcę oraz podania, że wskazane przez P.K. przyczyny niedochowania terminu nie były od strony niezależne w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k. Brak już jednak jakiegokolwiek wskazania dlaczego Sąd stoi na takim stanowisku.Wcześniej, bo w dniu 2 lipca 2019 r. (k. 444 i 445) skazany złożył wiosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt IV Ka (…).Wniosek ten nie został uwzględniony postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2019 r.Z pewnością nie można zgodzić się z tą częścią wywodów Sądu Odwoławczego, w której wskazuje się, że skazany naruszył termin zawity do złożenia wniosku o przywrócenie terminu składając go po upływie 7 dni od ustania przeszkody.

Jak wynika bowiem z jego pisma, dowiedział się o skazaniu w dniu 1 kwietnia 2019 roku, kiedy w zakładzie karnym doręczono mu odpis wyroku. W aktach sprawy jest zaś wniosek o przywrócenie terminu do złożenia apelacji z dnia 5 kwietnia 2019 r. (k. 387 – 392) i kopertą potwierdzająca jego nadanie w zakładzie karnym w dniu 8 kwietnia 2019 r. (k. 393).W tej sytuacji, nieprzekonująca argumentacja Sądu Odwoławczego i względy czysto sprawiedliwościowe nakazują uwzględnienie zażalenie skazanego, co może otworzyć mu drogę do złożenia kasacji od wyroku Sadu Okręgowego w Ś..as