Supreme Court dismisses appeal on costs, ruling financial hardship alone does not justify exemption for losing party.

Sygn. akt V CZ 88/11

POSTANOWIENIE

Dnia 16 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

SSA Roman Dziczek

w sprawie z powództwa A. D.

przeciwko K. D.

ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 16 listopada 2011 r.,

zażalenia pozwanego na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu

Apelacyjnego

z dnia 7 kwietnia 2011 r.,

1) oddala zażalenie,

2) zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 300

(trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo A.

D. i stwierdził nieważność umowy darowizny zawartej dnia 19 listopada 2008 r.

pomiędzy Al. D. i K. D.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2011 r. oddalił apelację

pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego i zasądził od niego na rzecz powoda

kwotę 1.800 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Tym samym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powoda na

rozstrzygnięcie o kosztach procesu w pierwszej instancji zwalniające pozwanego

od zwrotu kosztów poniesionych przez powoda.

Pozwany K. D. wniósł zażalenie na postanowienie o obciążeniu go kosztami

postępowania apelacyjnego. Podniósł w nim, że proces został zainicjowany przez

powoda, a jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie art. 102

k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może w ogóle nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. Należą do nich

zarówno fakty związane z samym procesem jak i leżące poza nim, a dotyczące

sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede

wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, w świetle których

uzasadniona jest ocena, że chodzi o wypadek szczególnie uzasadniony. Sam stan

majątkowy czy sytuacja finansowa powoda nie stanowi okoliczności wyłącznie

decydującej o zwolnieniu od kosztów procesu w pełnym zakresie. O ile bowiem taki

stan może uzasadniać zwolnienie strony - całkowicie lub częściowo - od kosztów

sądowych, co wiąże się z zagwarantowaniem jej prawa do sądu, to w przypadku

kontynuowania przegranego w pierwszej instancji procesu strona powinna liczyć się

z obowiązkiem pokrycia kosztów obrony strony przeciwnej. Ten słuszny pogląd

prezentowany był wielokrotnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (tak m. in. Sąd

Najwyższy w postanowieniach z dnia 25 sierpnia 2011 r., II CZ 51/11, nie publ;

z dnia 13 lipca 2011 r., III CZ 32/11, nie publ.; z dnia 8 lipca 2011 r., IV CZ 23/11,

nie publ.).

Skorzystanie

z

możliwości

zastosowania

przepisu

art.

k.p.c.

ustawodawca pozostawia uznaniu sądu. W związku z tym, jak przyjmuje się

w orzecznictwie (tak m.in. postanowienia SN z dnia 3 grudnia 2007 r., I CZ 110/07

i z dnia 1 października 2010, I CZ 142/10 niepublikowane) zmiana takiego

orzeczenia o kosztach przez sąd odwoławczy powinna mieć charakter wyjątkowy

i

dotyczyć

sytuacji

oczywistego

naruszenia

przytoczonych

wskazań

do

zastosowania art. 102 k.p.c. Opisane w zażaleniu okoliczności nie uprawniają do

zmiany decyzji Sądu Apelacyjnego

Z tego względu Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14 k.p.c. w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c., postanowił jak w sentencji, o kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygając w oparciu o art. 98 § 1 i § 3 w zw. z art. 391 § 1, art. 398 21 i art. 3941

§ 3 k.p.c. oraz § 13 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).