Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
V CK 97/03 KI-generiert

Public procurement contract assignment to non-competitor invalidates transfer due to statutory prohibition.

Geschäftsnummer V CK 97/03
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Abgewiesen (Dismissed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal regarding a public procurement contract assignment. The lower court found that the contract allowed assignment to a new entity, but the Supreme Court ruled this violated the mandatory prohibition on transferring public contracts to non-competitors. The court held that such agreements are void because they attempt to circumvent public procurement laws, rendering the entire transfer of rights and obligations invalid.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Ustawa o zamówieniach publicznych art. 12a ust. 1; art. 72 ust. 2; Kodeks cywilny art. 58 ust. 1; Przejście praw i obowiązków z umowy publicznego jest nieważne, gdy następuje na rzecz podmiotu nieuprawnionego, co narusza bezwzględny zakaz ustawy.

Schlagwörter

KI-generiert
public procurement law contract assignment non-competitor transfer mandatory statutory prohibition void contract clause public interest protection cassation appeal dismissal

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Ustawa z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 19, poz. 177 ze zm.)
Kodeks cywilny art. 509
wierzyciela wskutek przelewu (art. 509 k.c.) oraz do zmiany dłużnika w następstwie
Kodeks cywilny art. 519
przejęcia długu (art. 519 § 1 i § 2 pkt 2 k.c.).
Kodeks cywilny art. 510
zobowiązującej ze skutkiem rozporządzającym (art. 510 § 1 k.c.), czy też ma
Kodeks cywilny art. 58
w związku z art. 58 § 1 k.c.
Kodeks postępowania cywilnego art. 393
kosztach postępowania kasacyjnego (art. 39312 k.p.c.
art. 509 k.c
wierzyciela wskutek przelewu (art. 509 k.c.) oraz do zmiany dłużnika w następstwie
art. 58 § 1 k.c
w związku z art. 58 § 1 k.c.
art. 3531 k.c
art. 510 § 1 k.c
zobowiązującej ze skutkiem rozporządzającym (art. 510 § 1 k.c.), czy też ma

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

Wyrok z dnia 13 stycznia 2004 r., V CK 97/03

Niedopuszczalna jest zmiana podmiotowa umowy zawartej w

następstwie przetargu, umożliwiająca przejęcie zamówienia publicznego.

Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Irena Gromska-Szuster

Sędzia SN Marian Kocon

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "I.W.", spółki o.o. w W. przeciwko

Gminie W. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 13

stycznia 2004 r. kasacji strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu z dnia 22 listopada 2002 r.

oddalił kasację i zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 3600 zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 maja 2002 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zasądził od

pozwanej Gminy W. na rzecz strony powodowej "I.W.", spółki z o.o. w W. kwotę

798 230,13 zł z odsetkami. Ustalił, że – w wykonaniu uchwały Zarządu Miasta W. z

dnia 19 września 1997 r. – przeprowadzony został przetarg na udzielenie

zamówienia publicznego, dotyczącego kompleksowej obsługi miejsc parkingowych

na terenie W. Przetarg ten wygrała spółka z o.o. "I." w K., w następstwie czego

została zawarta między zamawiającym a wykonawcą w dniu 1 czerwca 1999 r.

umowa na kompleksową obsługę miejsc wyznaczonych do parkowania na terenie

W. W umowie m.in. ustalono (§ 1 ust. 2 lit. b), że „wykonawca ma prawo cesji

umowy na "I.W.", spółki z o.o., po jej zarejestrowaniu, zgodnie z punktem A.03.3.

oferty ostatecznej wykonawcy”. Spółka z o.o. "I.W." została wpisana do rejestru w

dniu 10 kwietnia 2000 r., o czym wykonawca zawiadomił zamawiającego.

Następnie, umową z dnia 30 maja 2000 r., wykonawca przeniósł w całości na rzecz

"I.W." prawa i obowiązki wynikające z umowy z dnia 1 czerwca 1999 r., a

przejmujący przyjął te prawa i obowiązki bez ograniczeń. W okresie od maja 2000 r.

do stycznia 2001 r. wyłącznie powódka dokonywała ze stroną pozwana rozliczeń

związanych z obsługą miejsc parkingowych. W dniu 31 stycznia 2000 r. gmina

wypowiedziała wykonawcy ("I." w K.) umowę z dnia 1 czerwca 1999 r., ze skutkiem

na koniec przewidzianego w umowie rocznego okresu wypowiedzenia.

Sąd Okręgowy uznał, że zostały spełnione przesłanki do wywołania zmian po

stronie wierzyciela i dłużnika umowy wzajemnej w postaci przejścia praw i

obowiązków wykonawcy na rzecz powódki, doszło bowiem do jednoczesnej zmiany

wierzyciela wskutek przelewu (art. 509 k.c.) oraz do zmiany dłużnika w następstwie

przejęcia długu (art. 519 § 1 i § 2 pkt 2 k.c.). Tego rodzaju zmiana podmiotowa

umowy nie kolidowała – w ocenie Sądu – z przepisami ustawy z dnia 10 czerwca

1994 r. o zamówieniach publicznych (jedn. tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 19, poz.177 ze

zm. – dalej: "u.z.p."), gdyż nie ma w niej takiego zakazu, a ponadto nie doszło do

zmiany warunków umowy, tylko do dopełnienia uzgodnień stron przyjętych w

ofercie oraz potwierdzonych w § 1 ust. 2 lit. b umowy z dnia 1 czerwca 1999 r. Sąd

uznał również za udowodnione roszczenie odszkodowawcze powódki z racji

ograniczenia jej dochodów w następstwie nieprzekazania przez pozwaną

wszystkich miejsc parkingowych i późniejszego ograniczenia tych miejsc oraz

uniemożliwienia sprzedaży abonamentów.

W wyniku apelacji pozwanej, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił

zaskarżony wyrok i oddalił powództwo, dokonując odmiennej oceny prawnej ustaleń

faktycznych. Przyjął, że przedmiotem i celem umowy z dnia 30 maja 2000 r. nie jest

przelew wierzytelności i przejęcie długu, lecz sukcesja praw wynikających z umowy

z dnia 1 czerwca 1999 r., jest to więc umowa o sukcesję szczególną. Tego rodzaju

umowa jest nieważna, gdyż koliduje z treścią art. 12a u.z.p., zamówienie publiczne

może być bowiem udzielone wyłącznie dostawcy lub wykonawcy wybranemu na

zasadach określonych w ustawie o zamówieniach publicznych, podlegającemu

weryfikacji przetargowej. Z tych samych przyczyn nieważne są postanowienia

zamieszczone w § 1 ust. 2 lit. b umowy z dnia 1 czerwca 1999 r.

W kasacji powódka wniosła o zmianę wyroku Sądu drugiej instancji i

oddalenie apelacji. Powołała się na naruszenie prawa materialnego przez

niewłaściwe zastosowanie art. 509 § 1 w związku z art. 56 i 65 § 2 k.c. przez

przyjęcie, że celem umowy z dnia 30 maja 2000 r. nie był przelew praw, w tym

wierzytelności, wynikających z umowy z dnia 1 czerwca 1999 r. oraz art. 12a u.z.p.

w związku z art. 58 § 1 k.c. przez uznanie umowy z dnia 30 maja 2000 r. za

nieważną w całości, jako zmierzającą do obejścia prawa, także w części dotyczącej

nabycie przez powódkę wierzytelności z umowy z dnia 1 czerwca 1999 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kodeks cywilny nie normuje problemu wstąpienia w pozycję strony umowy

wzajemnej, jednakże judykatura oraz doktryna dopuszcza taką możliwość przy

spełnieniu określonych wymagań, a mianowicie łącznego przeniesienia

składających się na tę pozycję obowiązków (przejęcia długu) i uprawnień (przelewu

wierzytelności), chyba że zmiana strony sprzeciwia się ustawie, zastrzeżeniu

umownemu albo właściwości zobowiązania (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6

listopada 1972 r., III CRN 266/72, OSN 1973, nr 9, poz. 160 oraz z dnia 17 czerwca

1999 r., I CKN 44/98, nie publ.). Sąd Apelacyjny nie kwestionował możliwości

wejścia osoby trzeciej w miejsce strony umowy wzajemnej, przyjął tylko

niedopuszczalność sukcesji praw i obowiązków wynikających z umowy zawartej w

wyniku przetargu, gdyż sprzeciwia się ona ustawia. Stanowisko to jest trafne, o

czym świadczy jednoznaczna treść art. 12a u.z.p., zamówienie publiczne może być

udzielone bowiem wyłącznie dostawcy lub wykonawcy, który został wybrany na

zasadach określonych w ustawie, a więc takiemu oferentowi, który uczestniczył w

jawnym przetargu i był poddany rygorom procedury przetargowej. Powódka

natomiast nie uczestniczyła w przetargu, a nawet nie istniała w 1999 r., w istocie

więc § 1 ust. 2 lit. b umowy z dnia 1 czerwca 1999 r., jak również umowa z dnia 30

maja 2000 r. miały na celu umożliwienie „przejęcia” zamówienia publicznego przez

podmiot nieuprawniony, z obejściem rygorów ustawowych.

Przepis art. 12a u.z.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, nie może

być zatem „korygowany” wolą stron. W doktrynie i judykaturze podkreśla się, że

mamy tu do czynienia z ograniczeniem zasady swobody umów wyrażonej w art.

3531 k.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1999 r., III CKN 478/98,

OSNC 2000, nr 6, poz. 118, z dnia 28 czerwca 2000 r., IV CKN 70/00, OSNC 2001,

nr 1, poz. 9 oraz z dnia 10 kwietnia 2003 r., III CKN 1320/00, OSNC 2004, nr 7-8,

poz. 112). Wynika to z celu ustawy o zamówieniach publicznych, eksponującego

interes publiczny, eliminującego sytuacje korupcjogenne, powódka nie może więc

powoływać się na uzgodnienia zamawiającego i wykonawcy w przedmiocie „cesji

na nią praw i obowiązków wynikających z umowy z dnia 1 czerwca 1999 r.”,

uzgodnienia te, wyrażone w § 1 ust. 2 lit. b umowy poprzetargowej, są bowiem

nieważne (art. 72 ust. 2 u.z.p.). Nieważna jest również – jak trafnie stwierdził Sąd

Apelacyjny – umowa z dnia 30 maja 2000 r., gdyż prowadzi do obejście

bezwzględnie obowiązanego przepisu art. 12a u.z.p. (art. 58 § 1 k.c.).

W kasacji zostały wyeksponowane argumenty na rzecz „uratowania” – na

potrzeby tego procesu – przelewu wierzytelności (art. 509 k.c.). Istotnie,

przeniesienie praw i obowiązków wynikających z umowy z dnia 1 czerwca 1999 r.

na rzecz powódki, za jej zgodą (por. § 1 i 2 umowy z dnia 30 maja 2000 r.),

wskazuje na przelew wierzytelności i przejęcie długu. Nietrafnie jednak skarżąca

uważa, że przelew w opisanej sytuacji może być skuteczny. Istotne znaczenie ma

tu charakter przelewu wierzytelności, będącego jednoznacznie czynnością

kauzalną. Przeniesienie wierzytelności ma zawsze swoją przyczynę w innej

czynności prawnej, niezależnie od tego, czy przybiera postać umowy

zobowiązującej ze skutkiem rozporządzającym (art. 510 § 1 k.c.), czy też ma

charakter umowy często rozporządzającej (art. 510 § 2 k.c.). Gdy umowa o

przeniesienie wierzytelności jest ściśle związana z umową zobowiązującą do

przeniesienia, tworzy z nią jedną całość i dzieli jej losy. Nieważność umowy

zobowiązującej powoduje nieważność cesji. Podobne uzależnienie przelewu od

czynności kauzalnej występuje w sytuacji określonej w art. 510 § 2 k.c.

Zasadnie Sąd Apelacyjny uznał, że umowa z dnia 30 maja 2000 r. miała

zapewnić powódce wejście w prawa wykonawcy, przy zastosowaniu instytucji

przelewu wierzytelności i przejęcia długu. W konsekwencji w umowie tej ucieleśnił

się skutek zobowiązująco-rozporządzający (art. 510 § 1 k.c.). Następstwem

nieważności tej umowy jest nieważność cesji i niemożność korzystania przez

powódkę z uprawnień mogących wynikać z przelewu.

Zaskarżony wyrok jest zatem trafny, dlatego należało oddalić kasację i orzec o

kosztach postępowania kasacyjnego (art. 39312 k.p.c. oraz art. 98 i 108 § 1 k.p.c.).