Supreme Court quashes lower court verdict for omitting mandatory sexual offense ban against minors. The court ruled the lower court failed to apply the mandatory ban provision. The case was remanded for a new trial with proper sentencing measures.

IV KK 44/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk (przewodniczący)‎SSN Dariusz Kala (sprawozdawca)‎SSN Igor ZgolińskiProtokolant Ewa Śliwa przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Grzegorza Krysmanna,‎w sprawie M. T.‎skazanego z art. 200 § 1 k.k. i in., ‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 22 czerwca 2023 r.,‎kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego‎od wyroku Sądu Rejonowego w B.‎z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II K [...], uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIEWnioskiem, złożonym w trybie art. 335 § 1 k.p.k., M. T. został oskarżony o to, że w okresie od lutego 2021 roku do dnia 10 lipca 2021 roku w B., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, obcował płciowo z małoletnią poniżej 15 roku życia — W. G., to jest o przestępstwo z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.Wyrokiem z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II K [...], Sąd Rejonowy w B.:1.uznał oskarżonego M. T. za winnego popełnienia zarzucanego mu, a opisanego wyżej czynu, to jest za winnego popełnienia przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na mocy art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 2 i 6 pkt 3 k.k. wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.2.na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby 2 lat.3.na mocy art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżonego M.

T. do informowania kuratora o przebiegu okresu próby pisemnie, co 4 miesiące.Wyrok zawierał również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu.Od wyroku tego żadna ze stron nie wywiodła apelacji i uprawomocnił się on w dniu 30 marca 2022 r. Od powyższego wyroku kasację wywiódł Prokurator Generalny, który zaskarżył wyrok „w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym w zakresie braku obligatoryjnego rozstrzygnięcia o zakazie zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów lub działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, na niekorzyść oskarżonego M.

T.”, podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 6 i § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegającego na niezasadnym uwzględnieniu przez sąd meriti wadliwego wniosku prokuratora o skazanie M. T. bez przeprowadzenia rozprawy i wydaniu wyroku zgodnego z tym wnioskiem, w konsekwencji czego doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 41 § 1a zd. drugie k.k., polegającego na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego M.

T. jako sprawcy, któremu przypisano odpowiedzialność karną za występek z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów lub działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, w sytuacji gdy z treści art. 41 § 1a k.k. zd. drugie wynika, że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, orzeczenie tego środka karnego na czas określony albo dożywotnio jest obligatoryjne.

Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna, choć skarżący błędnie i nieadekwatnie do treści zarzutu określił zakres zaskarżenia i wniosek odwoławczy. Zarzucając sądowi meriti (w pełni trafnie) że naruszając przepisy art. 343 § 6 i § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. zaaprobował wniosek złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., mimo jego ewidentnej sprzeczności z przepisem art. 41 § 1a k.k., skarżący zakwestionował cały wyrok wydany w ww. konsensualnym trybie.

Nie budzi wszak wątpliwości, co zasygnalizował również autor kasacji, że procedując prawidłowo sąd albo powinien uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania w nim przez prokuratora wskazanej przez siebie zmiany zaakceptowanej przez oskarżonego albo zwrócić sprawę prokuratorowi (art. 343 § 3 i 7 k.p.k.). Jest też oczywiste, że wniosek złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., w stosunku do jednego oskarżonego i jednego czynu, jest niepodzielną całością i w konsekwencji brak konsensusu, choćby tylko co do jednego z jego elementów, uniemożliwia uwzględnienie tego wniosku.

Powyższe oznacza również, że brak obligatoryjnego rozstrzygnięcia o środku karnym podważa cały wyrok wydany w oparciu o art. 335 § 1 k.p.k. Nie można wszak wykluczyć, że oskarżony, w postępowaniu ponownym, nie zaakceptuje propozycji orzeczenia wobec niego ww. środka karnego, a brak zgody na ten element zniweczy całe porozumienie procesowe. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę treść zarzutu kasacyjnego, Sąd Najwyższy przyjął, że wbrew formalnej deklaracji, Prokurator Generalny w rzeczywistości zaskarżył ww. wyrok w całości.

Wątpliwości co do prawidłowości tak zdekodowanego zakresu zaskarżenia nie miał również reprezentujący prokuraturę na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Krajowej, który zmodyfikował wniosek odwoławczy zawarty w kasacji i wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania wskazując, że modyfikacja ta jest pochodną zaskarżenia wyroku w całości.Odnosząc się natomiast do samego zarzutu wyartykułowanego w kasacji stwierdzić trzeba, że jest on bez wątpienia zasadny. W judykaturze nie budzi wszak wątpliwości, że sąd jest zobligowany do dokonania kontroli poprawności wniosku złożonego w trybie art. 335 k.p.k., zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym.

Rzeczona kontrola powinna obejmować między innymi kwestię zgodności propozycji zawartych we wniosku z przepisami obowiązującego prawa materialnego. Stwierdzenie niezgodności w tym obszarze, obliguje sąd albo do jej usunięcia w trybie określonym w art. 343 § 3 k.p.k. albo - stosownie do treści art. 343 § 7 k.p.k. - do odmowy uwzględnienia wniosku i – w zależności od rodzaju wniosku - do zwrotu sprawy prokuratorowi bądź skierowania jej do rozpoznania na zasadach ogólnych. W przedmiotowej sprawie sąd meriti bez wątpienia zaniechał przeprowadzenia takowej kontroli.

Świadczy o tym fakt, że zaaprobował wniosek złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k. pomimo tego, że nie zawnioskowano w nim o orzeczenie wobec oskarżonego środka karnego z art. 41 § 1a k.k., którego orzeczenie było w tym przypadku obligatoryjne. Zgodnie wszak z art. 41 § 1a k.k., w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2017 r., sąd może orzec zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio w razie skazania na karę pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu na szkodę małoletniego.

Sąd orzeka [podkreślenie SN] zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego. Z treści przywołanej regulacji w sposób jednoznaczny wynika zatem, że w sytuacji skazania oskarżonego (i to niezależnie, na jaką karę) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, sąd zobligowany jest do orzeczenia wskazanego w powołanym przepisie środka karnego.

Przypomnieć przy tym należy, że zgodnie z utrwalonym w doktrynie i judykaturze poglądem, na co trafnie zwrócił uwagę autor kasacji, z perspektywy obowiązku orzeczenia ww. środka karnego irrelewantne jest, czy sprawca kiedykolwiek zajmował stanowisko (wykonywał zawód) lub prowadził działalność, których ów środek dotyczy (zob. A. Ziółkowska [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. III, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2020, komentarz do art. 41, teza 11). Oczywiste jest również i to, że z obowiązku orzeczenia tego środka nie zwalnia sądu zastosowanie instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt IV KK 45/23).

Kierując się powyższą argumentacją Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.W postępowaniu ponownym, sąd pierwszej instancji, pamiętając o ciążących na nim obowiązkach, tym razem prawidłowo skontroluje złożony wniosek i podejmie stosowne, adekwatne do sytuacji procesowej, działania zmierzające do wydania orzeczenia respektującego standard sprawiedliwości materialnej i proceduralnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku. (M.K.)[ł.n]